میراث فرهنگی نیازمند چشم اندازی تازه است اما کدام مدیریت و با چه رویکردی میتواند این چشم انداز را ایجاد کند؛ رویکرد سیاستزده و اقتصادی؟! «اگر حوزه میراث فرهنگی را از زمان ادغام آن با گردشگری در نظر بگیریم تاکنون که به وزارتخانه تبدیل شده، ۱۰ رئیس را طی کمتر از ۱۸ سال بر مسند صدارت خود داشته یعنی متوسط کمتر از دو سال و این گونه است که باید گفت روند مدیریت آن ناپایدار بوده، حاصل رویکردهای تخصصی نبوده و خارج از حیطه موضوعی بر آن تحمیل شده است. طی همین مدت دو ادغام و سپس تبدیل به وزارت را نیز به همراه داشته است.
اصفهان بهشتی بود که در عصر قاجار به واسطه بیتوجهی و کینه نسبت به صفویه که این قدر در میان مردم اعتبار داشت، بهطور عمد ویران گردید. انگیزه این ویرانی حرص بود یا عداوت، یا مخلوطی از هر دو، کسی بهدرستی نمیداند، اما حاصل این فرایند آنکه آثار و عمارات با شکوهی مانند آیینهخانه، نمکدان و هفتدست اکنون وجود خارجی ندارند. در این متن نگاهی به این فاجعه میاندازیم:
«برای خانهتان مبلمان امروزی دوهزارساله سفارش بدهید!» این گزاره شوخی نیست. توصیهای است برای همه کسانی که دوست دارند آمیزهای از میراث و هنر در متن زندگیشان جاری باشد؛ برای کسانی که اهل گلچینکردن هستند و در عین اینکه فرزند زمانه خودشان هستند، اصیل بودن را هم میخواهند؛ جدیدترین جایزه ملی مبلمان به ابتکار و میزبانی اصفهان در سطح ملی برگزار شد و حالا علاقهمندان میتوانند نمایشگاه جایزه را در چهارباغبالا ببینند. در اختتامیه این دوره جایزه، بیژن شافعی سخنرانیای با رویکرد تاریخی به مبلمان ایران انجام داد که حاوی نکات قابلتوجهی برای طراحان، معماران و علاقهمندان میراث و هنر بود.
شمارش معکوس آغاز شده است؛
12 روز و 8 ساعت و… «همای زرین» و «دست خلاق» قرار است تابستان داغی را برای هنرمندان صنایعدستی رقم بزنند و نام اصـفـهـان را بـهعـنـوان «شـهــر جـهـانـــی صنایعدستی» و «شهر خلاق صنایعدستی و هنرهای مردمی» بر سر زبانها بیندازند. اما قرار است هــمـه ایــن اتـفـاقهــا در قالب نخستین جشنواره بینالمللی صنایعدستی ایران در کمتر از دو هفته آینده در سطح ملی و بینالمللی رخ دهند.
مرسوم ما این است که اگر خارجیها از بنایی یا چیزی خوششان بیاید، بیش از پیش به آن توجه میکنیم؛ اما نمیدانم چرا راجع به روستا یا قلعه ایزدخواست بهرغم این همه تعریف و تمجیدی که در منابع از آن صورت گرفته و گردشگران بسیاری را حیران کرده است، باز هم این اثر باستانی و عجیب مورد توجه مسئولان امر قرار نگرفته است. به خاطر دارم چند سال پیش موقع عید نوروز آنجا را بازدید کردم. گروهی از خود جوانان روستا تشکیلات گردشگری آن را میچرخاندند، بلیت میفروختند و در روستا تورگردانی میکردند. خانههای روی صخره خالی و در حال تخریب بودند. از مرمت بناها وخانهها اصلا خبری نبود. یک نمایشگاه کوچک هم آن سوتر برپا کرده بودند. همت آنها قابل تحسین بود؛ اما کافی نبود؛ بهخصوص آن که خانههای چند طبقه و زیبای روی صخره در حال فروپاشی و نابودی بودند. باران و عوامل طبیعی بخشهایی از آنها را بههمراه لبههای صخره میشست و فرو میریخت.
امروز نهمین سالگرد ثبتجهانی مسجد جامع عتیق اصفهان در فهرست میراث جهانی بشر است؛ روزی مهم برای ایران، برای اصفهان و برای بنایی که فخر معماری اسلامی دوران مختلف تاریخی محسوب میشود. امروز و هفته پیش رو را برای دیدار با مسجدجامع غنیمت بشمارید. شناخت دقیق این بنای مهم تاریخی بر همه مسئولان اصفهان واجب است؛ میراثی که باید بارها در زمانهای مختلف از زوایای گوناگون ببینیدش تا به اهمیت و فقط بخشی از رازهای بیشمارش پی ببرید. نــــاگفتـــههـــای فـــراوانـی دربـــاره مسجدجامع عتیق اصفهان وجود دارد و پژوهشهای مختلفی که در این بنا انجام شده، هنوز نتوانسته شناخت همهجانبهای را از این میراث مهم در اختیار ما قرار دهد. پژوهشها همچنان ادامه دارند و جالب اینکه هر بار با شگفتیهای بیشتری در تاریخ مسجد جامع عتیق اصفهان روبهرو میشویم. برخی از مهمترین و اساسیترین نکاتی که باید همه ما اصفهانیها و ایرانیان علاقهمند به میراث فرهنگی بدانیم، در ادامه این متن ذکر میکنم.
نماد «یار مهربان» در چهارراه وکلا اصفهان در جهت توسعه فرهنگ کتابخوانی به همت منطقه 6 شهرداری اصفهان طراحی و اجرا شده است.
شهرستان سمیرم بهعنوان جنوبیترین شهرستان استان اصفهان از یکسو در امتداد شاهراه ارتباطی شمال به جنوب کشور قرار دارد و از سوی دیگر در دامنههای سلسله جبال سترگ زاگرس واقع شده؛ روی همین اصل این شهرستان از جاذبههای ارزشمند طبیعی فراوانی برخوردار است که منطقه را از منظر گردشگری مستعد توسعه قرار میدهد. برای تهیه این گزارش و رفتن به روستای تاریخی ماندگان، باید به بخش پادنا و به دامنههای سلسله جبال سترگ زاگرس در فاصله ۶۲ کیلومتری از مرکز شهرستان سمیرم سفر میکردیم.براساس برآوردهای جغرافیایی و زمین شناسی، این روستا در ارتفاع ۳۲۰۰ متری از سطح دریا و در دامان ارتفاعات برفی قلل مرتفع دنا (بلندترین قله سلسله جبال زاگرس) واقع شده است.
درباره «شاطردوانی» چیزی شنیدهاید؟! «ورزشبازی» عجیبی که میتوان از آن به عنوان نوعی ماراتن یاد کرد و گفته میشود حتی پیش از چوگان در ایران اجرا میشده است. سفرنامهنویسان خارجی از جمله ژانشاردن و ژانباتیست تاورنیه فرانسوی هم در این مورد روایتهایی دارند که شنیدنی است. تصور کنید این دوی ماراتن تاریخی را بتوانیم با نام اصفهان احیا کنیم. در دنیا ماراتنهای مراکش، توکیو، کلیمانجارو، رم، بوستون و لندن از جمله مشهورترینها محسوب میشوند. از ماراتن بوستون به عنوان یکی از قدیمیترین ماراتنهای جهان با قدمت بیش از 120 سال یاد میشود. لطف خواندن این مطلب در این روزها که خبر خوش اعزام فرزانه فصیحی، دونده اصفهانی دوی صدمتر، به المپیک را شنیدهایم، دوصد چندان است!
«گردشگری واکسن»، «تور واکسن» و «واکسن رایگان برای توریستها»؛ سه عبارت پرتکرار این روزها هستند. حالا بیشتر از یک ماه است که ایرانیان به هوای تزریق واکسن رایگان از مرزهای زمینی و هوایی راهی ارمنستان میشوند. امارات اعلام کرده است درهایش را به روی توریستها باز کرده و واکسن رایگان تزریق میکند. روسیه هم از پکیج تورهای گردشگری واکسن برای گردشگرانش خبر داده است؛ در ایران اما مسئولان به آژانسهای گردشگری گفتهاند تبلیغ تور واکسن وجاهت قانونی ندارد و آنها هم تورهای ارمنستان، روسیه و دبی را بدون اشاره به ماجرای واکسن، تبلیغ میکنند. اما نکته مهم این است که سفرهای به دلیل واکسن، نویدبخش آغاز جریان احیای گردشگری در جهان و ایران است؛ این موضوع را باید بسیار به فال نیک گرفت و از فرصت مغتنمش، هوشمندانه برای احیای صنعت گردشگری کشور و مرهمنهادن بر زخم دوساله آژانسهای گردشگری ایران، استفاده کرد.
دوران حکومت صفویه یکی از دورههای مهم تاریخی ایران محسوب میشود که درباره اصفهان به دلیل پایتختیاش در این دوران، این اهمیت دوصدچندان است. در مطلب پیش رو با نگاهی به یک مقاله بلند علمی به قلم دکتر بهمن زینلی، استاد دانشگاه اصفهان، قصد داریم از رهگذر مطالب مندرج در سفرنامههای خارجی، روایتهایی از نظام آموزشی مدارس دینی دوره صفویه در اصفهان را برایتان بازگو کنیم. هنوز برخی از این مدارس در سطح شهر اصفهان وجود دارند و فعالاند؛ گرچه ورود به بیشتر این بناهای مهم تاریخی و میراث فرهنگی اصفهان برای همه امکانپذیر نیست و طی سدههای اخیر تغییرات فراوانی در کالبد بناها داده شده؛ اما از رهگذر اسناد مکتوب میتوان سفر مجازی به این کانونهای مهم تاریخی را تجربه کرد.
«میدانستیدد فـــرش دوپـــود لولبافت با گره غیرمتقارن میتواند تا 180 کیلومتر مربع نیرو را تحمل کند؟!» فاطر سعادتنیاکی، دبیر رویداد «نمایشگاه مبلمان ایران و لهستان؛ میراث مشترک و فناوری روز» که پنجشنبه سوم تیرماه در موزه معماری و خلاقیت (خانه صفوی) برگزار شد، در بخشی از صحبتهایش با اعلام نتایج پژوهشهای اخیر در حوزه فرش، از طراحان ایرانی دعوت کرد که با نگاهی خـــلاقــانه به شـــناخـــت «صـــنایع مستظرفه» ایران بروند و محصولاتی کاربردی تولید کنند که در حوزه مبلمان مدرن قرار بگیرند. ایرنا کوآکوفسکا فاوکوفسکا، رایزن فرهنگی سفارت لهستان هم در سخنانی از طراحان برای خلق آثاری که پیوند میان ایران و لهستان را در خود دارند، دعوت و تأکید کرد که آثار بهنمایشدرآمده در این نمایشگاه هم جنبه کاربردی دارند هم در بازار اروپا میتوانند توجه علاقهمندان هنر را جلب کنند.