به گزارش اصفهان زیبا؛ با آغاز فصل پاییز، بسیاری از افراد دچار علائم سرماخوردگی میشوند، در عین حال که اغلب بر این تصور هستند که بیماری آنها ناشی از ویروس است. اما آیا این بیماری تنها ناشی از ویروسهاست؟
دکتر مهدی فهیمی، متخصص طب سنتی در گفتوگویی علمی و کاربردی، نقش کبد، صفرا و بخارات داخلی بدن را در بروز علائم سرماخوردگی توضیح میدهد و راهکارهایی ساده و طبیعی برای پیشگیری و درمان ارائه میکند.
واکنش بدن به سرما
در سرماخوردگی، اتفاقی ساده در بدن رخ میدهد. وقتی بدن با پدیدهای مثل سرما مواجه میشود، سیستمهای ذخیره حرارتی فعال و حجم زیادی از حرارت در بدن آزاد میشود. (کبد و سیستم صفراوی این حرارت را آزاد میکنند) هرچه شدت سرما بیشتر باشد و بدن بدون آمادگی در معرض آن قرار گیرد، صفرا با حجم بیشتری ترشح میشود.
تأثیر بخارات صفرا بر سینوسها
وقتی فرد ناگهان در معرض سرما قرار میگیرد، مثلاً پس از استحمام، سوار موتور شود یا با موهای خیس زیر کولر برود، بدن واکنش نشان میدهد و صفرا حرارت زیادی را آزاد میکند.
پس از آن بخارات صفرا به سمت سر و سینوسها حرکت میکنند. این بخارات باعث میشوند پولیپهای بینی متسع شوند و مجاری سینوسها بسته شوند.
در این شرایط، مایعات غلیظ در سینوسها جمع میشوند و مسیر خروج آنها مسدود میشود. ویروسها و باکتریها از این مایعات تغذیه میکنند و عفونت ایجاد میکنند.
البته افرادی که دائم در معرض سرما قرار دارند یا در مناطق سردسیر زندگی میکنند، بدنشان آمادگی بیشتری دارد. در نتیجه، سیستم دفاعی و صفرا در آنها بهطور ناگهانی فعال نمیشود.
آیا سرماخوردگی واقعاً ویروسی است؟
برخلاف تصور رایج، ویروسها همیشه در بدن هستند، اما برای رشد به التهاب مخاطی نیاز دارند. باکتریها نیز در دهلیز بینی زندگی میکنند، البته بدون ترشحات مناسب نمیتوانند فعال شوند.
سرماخوردگی در واقع واکنشی داخلی است که از کبد آغاز میشود و با حرکت بخارات به سمت سر، ترشحات مخاطی ایجاد میکند.
این التهاب زمینهساز رشد میکروبها و ویروسها میشود و در نهایت سینوزیت شکل میگیرد. اگر این عفونت به ریهها برسد، برونشیت و حتی عفونت ریوی نیز ممکن است رخ دهد.
راهکارهای ساده برای کنترل علائم
با شروع فصل سرما، بهتر است کولرها بخصوص شبها خاموش کنیم. تغییر دمای شبانه میتواند سرماخوردگی را تحریک کند.
برای پیشگیری در این ایام، یک لیوان آب را با یک قاشق عرق نعنا و یک قاشق مرباخوری لیموترش مصرف کنید. افزودن عسل نیز مفید خواهد بود.
اگر علائم کوفتگی یا سرماخوردگی را حس کردیم، باید بدن را گرم نگه داریم. استفاده از کلاه در شب و قرار گرفتن در محیط گرم باعث تعریق و بهبود علائم میشود.
در این دوران، بهتر است غذاهای ساده مصرف کنیم. غذاهای چرب باعث افزایش صفرا و تشدید علائم خواهند شد.
بخور آب گرم، مجاری سینوسها را باز میکند و ترشحات را رقیق میسازد. عطسهآورها نیز به تخلیه ترشحات کمک میکنند.
بخورهای گیاهی مانند بخور سینوزیت و قطره گریپ، خاصیت ضدباکتری دارند، این ترکیبات خلط را رقیق میکنند و از احتقان سینوسی جلوگیری میکنند.
اگر این ترکیبات در دسترس نباشند، بخور سرکه گزینه مناسبی است. همچنین دمنوشهایی که کبد را خنک و بدن را گرم میکنند، بسیار مؤثر هستند.
از انگور غافل نشویم و بدانیم که مصرف انگور در وعده ظهر به پاکسازی صفرا کمک میکند. برخی از افراد تصور میکنند با خوردن انگور دچار آلرژی شدهاند، اما در واقع بخارات صفرا گلو را تحریک میکند و این واکنش طبیعی است.ضمناً اگر دچار یبوست یا مشکلات گوارشی هستیم، نباید رژیم انگور را فراموش کنیم.
مصرف انگور به مدت یک تا دو هفته در وعده ظهر، به جای غذا، یک پاکسازی مهم برای بدن ایجاد میکند؛ حتی ایجاد حالت اسهال در این دوره مفید است.
با ورود به پاییز، سردی و خشکی بر طبیعت و بدن غالب میشود. همانطور که برگ درختان زرد شده و میریزند، بدن نیز دچار فرسایش میشود. رطوبت بدن کاهش مییابد و ترشحات ریوی و بینی غلیظ میشوند.
این وضعیت منجر به یبوست، هموروئید، خشکی پوست، خارش و لکههای تیره میشود.
برای مقابله با این وضعیت، باید خوراکیهای دارای طبع گرم و تر استفاده کنیم؛ یعنی حرارت بدن را حفظ کرده و رطوبت لازم را تأمین کنیم.
از تقویتکنندههای سیستم ایمنی، بهویژه آنهایی که کبد را خنک میکنند، بهره ببریم.
نکته دیگر اینکه بدانیم اگر سرماخوردگی بدون عفونت باشد، به آن زکام میگوییم. زکام در فصل پاییز، زمانیکه حرارت از سطح بدن به عمق آن مهاجرت میکند! بیشتر دیده میشود. این حالت بیماری نیست، بلکه واکنشی طبیعی است که ممکن است چند ساعت تا دو روز ادامه داشته باشد.
در زکام ساده، بهتر است اجازه دهیم ترشحات بدن خارج شوند و از مصرف آنتیهیستامینها خودداری کنیم.
