به گزارش اصفهان زیبا؛ در حالیکه جشنواره بینالمللی فیلمهای کودکان و نوجوانان در اصفهان برگزار میشود، امسال نشانی از شور و تعامل فرهنگی بخش بینالملل در آن دیده نمیشود.
غیبت محسوس در جدول اکران
وقتی به جدول برنامههای سینماهای جشنواره نگاه میکردم، نام چند فیلم خارجی در میان آثار به چشم میآمد؛ فیلمهایی از بخش بینالملل جشنواره. طبیعی است که جشنوارهای با عنوان «بینالمللی» دربرگیرنده آثاری از کشورهای مختلف جهان باشد؛ از انیمیشن و فیلم کوتاه گرفته تا فیلمهای بلند داستانی.
هر سال از میان این آثار، بهترینها جوایز گوناگونی دریافت میکنند؛ از جمله جایزه بهترین فیلم از نگاه داوران کودک و نوجوان، جایزه سیفژ و جایزه داوران اصلی جشنواره. بخش بینالملل همواره فرصتی ارزشمند برای گفتوگوهای فرهنگی و ایجاد پلی میان فیلمسازان ایران و جهان بوده است. اما امسال همهچیز متفاوت بهنظر میرسد؛ انگار این پل ارتباطی فروریخته است.
خاطره روزهایی که جشنواره واقعا بینالمللی بود
در دورههای گذشته، بهویژه حوالی دورههای بیستوهفتم و بیستوهشتم یا حتی همین یکی دو دوره قبلی جشنواره، کشورهای مختلف حضور پررنگ و جذابی در اصفهان برای این رویداد داشتند.
آن روزها، نه فقط فیلمسازان، بلکه گروهی از کودکان و نوجوانان از کشورهای گوناگون به عنوان داور به ایران میآمدند، فیلمها را میدیدند، در نشستهای گفتوگو شرکت میکردند و حتی برنامههای فرهنگی و تفریحی متنوعی برایشان تدارک دیده میشد؛ از بازدید از اماکن تاریخی اصفهان گرفته تا آشنایی با فرهنگ ایرانی. در آن فضا، زبان مشترک کودکی جای همه زبانهای رسمی را میگرفت.
بچهها با وجود تفاوت در زبان و ملیت، با هم حرف میزدند، از فیلمها میگفتند، از علاقههایشان، از دنیای رنگی سینما. حتی دوستیهایی میانشان شکل میگرفت که گاهی سالها ادامه پیدا میکرد. نمایشهای ویژه برای این گروه در سالنهای خاص برگزار میشد و در گوشهگوشه جشنواره، حضور آنها حالوهوای متفاوتی به شهر میداد؛ نوعی حس جهانیبودن که امسال بهشدت غایب است.
پرسشهای بیپاسخ
اما با دیدن جدول امسال، سوالاتی در ذهنم شکل گرفت؛ بخش بینالملل کجاست؟ فیلمسازان خارجی چه کسانی هستند؟ آیا اصلا در جشنواره حضور دارند؟ فیلمها را چه کسانی میبینند و داوری میکنند؟ آیا هنوز کودکان داور از دیگر کشورها دعوت میشوند؟ اگر نه، پس تکلیف جوایزی مانند «پروانه زرین» چه میشود؟
برای یافتن پاسخ این پرسشها، چندین بار با محمدرضا تشکری، مسئول بخش بینالملل جشنواره تماس گرفتم. امیدوار بودم گفتوگویی کوتاه داشته باشم تا روشن شود این بخش فعال است یا نه و آیا هنوز تعامل فرهنگی میان کودکان کشورهای مختلف برقرار میشود یا خیر. اما متاسفانه هیچ پاسخی دریافت نکردم. این سکوت، شاید نشانه مشغله باشد، اما نتیجهاش برای مخاطبان یکی است: بیخبری از بخشی که باید قلب تپنده بینالمللی جشنواره باشد.
وقتی جشنواره فقط در شعار بینالمللی میشود
سؤال اصلی اینجاست: اگر خبری از حضور کودکان داور خارجی نیست، اگر فیلمسازان کشورهای دیگر به ایران نیامدهاند، اگر نشستهای گفتوگو و تعاملات فرهنگی حذف شدهاند، پس جشنواره در کجای مسیر بینالمللی بودن ایستاده است؟ چرا در افتتاحیه و نشستهای خبری
حتی اشارهای به این بخش نمیشود؟ آیا صرفا اکران چند فیلم خارجی در چند سانس محدود، کافی است تا عنوان «بینالمللی» را یدک بکشیم؟چرا تنها تعداد محدودی از فیلمها تنها در سینما ساحل و چارباغ به نمایش درآمد؟
در نهایت سهم ما از بینالملل جشنواره سوالات بیپاسخ ماند و چند عکس از مهمانان و دواران خارجی در خبرگزاریها. به همین دلیل این یادداشت نوشتم، اما با امید؛ امید به اینکه اگر بخش بینالملل واقعا فعال است، پاسخی داده شود. شاید مسئولی بخواند و گفتوگویی انجام شود تا مردم و خبرنگاران بدانند که در پشتصحنه چه میگذرد؛ چرا که بخش بینالملل فقط بخشی تزئینی برای پر کردن پوستر جشنواره نیست؛ روح ارتباط و دوستی در سینمای کودک است.
وقتی در سطح شهر برای اکرانهای عمومی و برنامههای جنبی تبلیغات گسترده داریم، چرا خبری از معرفی این بخش نیست؟ سهم اصفهان در برگزاری و میزبانی از میهمانان خارجی چیست؟
اگر قرار است جشنواره کودک اصفهان همچنان «بینالمللی» بماند، باید دوباره به اصل خود برگردد: به تعامل، به گفتوگو، به دوستی و به جهانی که از نگاه کودک دیده میشود. جشنواره کودک، تنها محل نمایش فیلم نیست؛ جایی است برای ساختن تجربههای مشترک میان کودکان جهان.
اگر این تجربه از میان برود، اگر تعامل فرهنگی جای خود را به بیتفاوتی بدهد، جشنواره نه بینالمللی میماند و نه کودکانه. بخش بینالملل، نه با چند عنوان ترجمهشده در جدول اکران، بلکه با حضور زنده کودکان، فیلمسازان و گفتوگوهای انسانی معنا پیدا میکند.
