به گزارش اصفهان زیبا؛ سیوهفتمین جشنواره بینالمللی فیلمهای کودکان و نوجوانان اصفهان، امسال نه فقط میزبان آثار متنوع و خلاقانه از کشورهای مختلف بود، بلکه بستری شد برای طرح دوباره یک پرسش مهم: چگونه میتوان نوجوانان را به سمت محیطهای فرهنگی و سالم هدایت کرد، بدون آنکه با کنترل افراطی روح جستجوگرشان را خاموش کرد؟
والدین؛ همراه یا نگهبان؟
در هر جمعی که نوجوانان حضور دارند، سایه رفتار والدین به وضوح دیده میشود. بسیاری از والدین، از دغدغه آسیبهای اجتماعی و فرهنگی، ناخودآگاه به سمت کنترل شدید فرزندانشان میروند.
اما این کنترل، اگر از حد بگذرد، اغلب نتیجه معکوس دارد: نوجوانان یا به سمت پنهانکاری و مقاومت میروند یا به دنبال تجربه محیطهایی خارج از دید خانواده، که ممکن است خطرناک باشند.
جشنوارههایی مانند اصفهان، فرصت بینظیری برای تغییر این رویکرد فراهم میکنند.
وقتی یک والد، به جای محدود کردن صرف، فرزندش را به این فضاهای فرهنگی میبرد، در واقع یک «آدرس امن» در اختیار او قرار میدهد، جایی که میتواند کنجکاوی، گفتوگو و تجربه را تمرین کند، بدون مواجهه با آسیبهای مخرب.
همراهی والدین در چنین رویدادهایی نوعی پیام ضمنی به فرزند منتقل میکند: تو را در دنیای واقعی میبینم، به تو اعتماد دارم و فضای رشد تو را ارج مینهم.
رها کردن نوجوانان در محیطهای فرهنگی سالم، با بیتوجهی و بیمسئولیتی تفاوت اساسی دارد.
این رویکرد بر پایه انتخاب محیط مناسب، گفتوگو پیش از تجربه و بازتابگیری بعد از حضور شکل میگیرد. والدینی که با فرزندشان درباره انتظارات، فرصتها و خطرات صحبت میکنند، فهم مشترک ایجاد میکنند و بعد از رویداد نیز با گفتوگو درباره فیلمها، موضوعات و برداشتها، به افزایش سواد رسانهای فرزند کمک میکنند و رابطه عاطفی خانواده را تقویت میسازند.
نقش مسئولان؛ طراحی فضای امن برای شکوفایی فکر
در جشنواره اصفهان، مسئولان فرهنگی و برگزارکنندگان نقش کلیدی دارند. ایجاد محیطی که نوجوان بتواند بدون فشار یا سانسور پرسشگری کند و با آثار هنری تعامل داشته باشد، تنها با طراحی فضاهای امن و احترام به آزادی فکری ممکن میشود.
دسترسی جغرافیایی و اقتصادی به چنین جشنوارههایی، نباید مختص یک گروه کوچک از خانوادهها باشد. مدرسهها، انجمنهای محلی و مراکز فرهنگی باید همکاری کنند تا نوجوان از هر محلهای بتواند به این رویدادها برسد.
فیلمهای جشنواره، به ویژه آنهایی که موضوعات اجتماعی، محیط زیست یا روابط انسانی را مطرح میکنند، وقتی با کارگاهها و میزگردهای مناسب همراه شوند، فرصتی میسازند تا نوجوان بعد از تماشای فیلم، نظر خود را با همسالان و حتی کارگردان اثر به اشتراک بگذارد و چرخه سالم پرسشگری شکل بگیرد.
کمتر اسیر آسیب؛ بیشتر درگیر ارزشها
فضای فرهنگی سالم، مانند یک واکسن اجتماعی عمل میکند. هرچه نوجوان در محیطهایی حضور یابد که هنر، گفتوگو و اندیشه ارزشمند باشند، احتمال جذب او به فعالیتهای خطرناک کمتر است.
جشنواره اصفهان نشان داد که اگر والدین اعتماد کنند و مسئولین بسترسازی کنند، نتیجه میتواند نسلی باشد که نه با زور کنترل میشود و نه بیهدف رها، بلکه خودش مسیر سالم را انتخاب میکند.
یک رویداد هرچقدر هم بزرگ، اگر به تجربه یکباره ختم شود، اثر ماندگار ندارد.
والدین باید این فرصت را به جریان عادی زندگی نوجوان تبدیل کنند، مثل بازدید ماهانه از مرکز فرهنگی یا عضویت در فرهنگسرای رسانه یا نوجوان و یا باشگاه فیلم.
مسئولین نیز موظفاند فعالیتهایی مداوم و برنامهریزیشده برای استمرار چنین تجربههایی ایجاد کنند.
جشنواره سیوهفتم فیلمهای کودکان و نوجوانان اصفهان، نمونه زندهای از همافزایی بین خانواده و نهادهای فرهنگی است.
والدینی که کمتر کنترل میکنند و بیشتر هدایت میکنند، نوجوانانی تربیت میکنند که در برابر آسیبها مقاومتر و در برابر زیباییهای جهان حساسترند.
مسئولانی که با آفرینش فضاهای امن و اندیشهمحور به پرسشگری و رشد ذهنی جوانان کمک میکنند، سرمایه اجتماعی ما را برای سالهای آینده افزایش میدهند.
این رویداد نهتنها نمایش آثار هنری که تجسم یک فلسفه تربیتی است؛ اعتماد، تجربه و آزادسازی ظرفیتهای فکری نسل آینده.
