به گزارش اصفهان زیبا؛ در شرایطی که صنعت قند و شکر کشور طی سالهای اخیر با چالشهایی نظیر ناترازی انرژی، کمبود نقدینگی، افت راندمان تولید، فرسودگی تجهیزات و وابستگی به واردات مواجه است، بررسی تجربه احیای شرکت قند نقشجهان میتواند نمونهای قابلتأمل از بازگشت تدریجی یک بنگاه صنعتی قدیمی به مدار تولید پایدار باشد.
نشست خبری مدیران شرکت قند نقشجهان با رسانهها، فرصتی فراهم کرد تا ابعاد فنی، مالی، کشاورزی و مدیریتی این مجموعه در یک بازه زمانی یکونیمساله بررسی شود؛ دورهای که به گفته مدیرعامل شرکت، با عبور از بحران انباشت بدهی و زیان عملیاتی همراه است و نشانههای ورود به سوددهی در آن مشاهده میشود.
پیشینهای با ظرفیتهای مغفول
مدیرعامل شرکت قند نقشجهان گفت: شرکت قند نقشجهان در ۱۳۴۵ تأسیس و از ۱۳۴۶ وارد چرخه تولید شد. این کارخانه، دومین واحد تولید شکر در استان اصفهان و یکی از ۳۰ کارخانه فعال کشور در حوزه شکر چغندری است. ظرفیت اسمی کارخانه، مصرف روزانه دوهزار تن چغندر قند و تولید حدود ۶۰۰ تن شکر تصفیهشده است؛ ظرفیتی که طی سالهای گذشته بهدلیل نبود سرمایهگذاری، تعمیرات ناقص و افت بهرهوری، عملا محقق نمیشد.
محمد طاهری افزود: با انتقال مالکیت عمده شرکت به شهرداری اصفهان در ۱۳۹۴ و باقیماندن سهام بخش خصوصی و کشت و صنعت ملی، ساختار سهامداری شرکت وارد مرحلهای جدید شد، مرحلهای که اگرچه با چالشهای مدیریتی همراه بود، در صورت اصلاح فرایندها میتوانست به فرصت تبدیل شود.
نقطه شروع اصلاحات مهار بحران انرژی و تولید
مدیرعامل شرکت قند نقشجهان با اشاره به اینکه یکی از مهمترین محورهای اصلاحی در دوره جدید مدیریت، تمرکز بر واحد فنی و تولید بهعنوان «قلب تپنده کارخانه» بوده است، تصریح کرد: راهاندازی مجدد توربینهای تولید برق پس از پنج سال توقف، نقطهعطفی در این مسیر بهشمار میرود. بر اساس آمار ارائهشده، پیش از این اقدام، مصرف برق کارخانه از شبکه به 5/4 تا ۵ مگاوات در روز میرسید؛ اما اکنون حدود ۳۰درصد برق موردنیاز در داخل کارخانه تولید میشود و مصرف شبکه به حداکثر ۳,۵ مگاوات کاهش یافته است.
طاهری ادامه داد: این اقدام نهتنها هزینههای انرژی را کاهش داده، بلکه در شرایط ناترازی برق کشور، استمرار تولید را نیز تضمین کرده است. اصلاح کوره آهک، بهینهسازی خطوط تولید، کاهش مصرف گاز و آهک و راهاندازی سیستمهای نظارت آنلاین در واحدهای عصارهگیری و تصفیه شربت، از دیگر اقدامهایی بوده که بهطور مستقیم بر راندمان تولید اثر گذاشته است.
او افزود: نکته مهم، تأیید غیرآلایندهبودن کوره آهک توسط محیطزیست در آزمونهای سال گذشته است؛ موضوعی که جایگاه زیستمحیطی کارخانه را نیز بهبود بخشیده.
احیای زنجیره تأمین از مزرعه تا کارخانه
مدیرعامل شرکت قند نقشجهان خاطرنشان کرد: در صنعت قند، تولید پایدار بدون کشاورزی پایدار ممکن نیست. کارخانههای قند فاقد زمین اختصاصی بوده و وابسته به قراردادهای خرید تضمینی با کشاورزان هستند. در این زمینه، شرکت قند نقشجهان طی یک سال گذشته جهش چشمگیری را تجربه کرده است.
مدیرعامل شرکت قند نقشجهان با اشاره به اینکه تأمین بذرهای اصلاحشده، کود، سم و علفکشهای استاندارد و ارائه خدمات فنی به کشاورزان، موجب افزایش عملکرد در هکتار و بهبود کیفیت چغندر تحویلی شده است، اظهار کرد: این اقدامها در شرایطی انجامشده که تولید چغندرقند در سطح کشور تقریبا ثابتمانده و رقابت میان کارخانهها برای جذب مواداولیه افزایش یافته است. در چنین فضایی، تثبیت رابطه کارخانه با کشاورزان، یک مزیت راهبردی محسوب میشود.
صورتهای مالی؛ عبور از زیان، نه پایان راه
مدیرعامل شرکت قند نقشجهان با بیان اینکه از منظر مالی، شرکت با بدهی حدود ۳۰۰میلیارد تومان تحویل مدیریت جدید شده است، اظهار کرد: فروش عملیاتی که در سال ۱۴۰۲ حدود ۴۷۰ میلیارد تومان بود، در سال جاری به حدود یکهزارو500 میلیارد تومان افزایش یافته است؛ رشدی فراوان که عمدتا ناشی از افزایش تولید و فروش واقعی محصول است؛ بااینحال، مدیرعامل شرکت تأکید میکند که عبور از زیان نیازمند زمان و حمایت مالی است.
طاهری گفت: هرچند شرکت از نقطه سربهسر عبور کرده، اما محدودیت نقدینگی و عدم دسترسی به تسهیلات بانکی متناسب، همچنان یکی از چالشهای اصلی بهشمار میرود، چالشی که در مقایسه با حمایتهای گسترده از برخی صنایع بزرگ، پرسشهایی جدی درباره اولویتهای سیاستگذاری صنعتی کشور ایجاد میکند.
آینده قند نقشجهان؛ از بقا تا توسعه
مدیرعامل شرکت قند نقشجهان گفت: برنامه دوساله شرکت، افزایش ظرفیت تولید تا حدود سههزار تن مصرف روزانه چغندر است؛ هدفی که در صورت تحقق، میتواند تولید شکر را تا ۵۰درصد افزایش دهد و شرکت را به جمع تولیدکنندگان بزرگ کشور وارد کند. تحقق این هدف، نیازمند سرمایهگذاری، نوسازی تجهیزات و تداوم حمایت سهامداران است.
طاهری ادامه داد: در شرایطی که وابستگی به واردات شکر همچنان یکی از دغدغههای اقتصاد کشور است، حفظ و تقویت کارخانههای قند داخلی نهتنها یک موضوع اقتصادی، بلکه مسئلهای راهبردی در امنیت غذایی محسوب میشود.
او افزود: تجربه قند نقشجهان نشان میدهد که با مدیریت متمرکز، اصلاح فرایندها و نگاه بلندمدت، حتی صنایع قدیمی نیز میتوانند دوباره به مدار بهرهوری بازگردند.
مدیرعامل شرکت قند نقشجهان خاطرنشان کرد: قند نقشجهان هنوز در نقطه پایان مسیر نیست؛ اما شواهد نشان میدهد این کارخانه پس از سالها افت، بار دیگر به مسیر تولید پایدار نزدیک شده است. اگر حمایت مالی و ثبات سیاستی تداوم یابد، این مجموعه میتواند از یک بنگاه مسئلهدار، به الگویی برای احیای صنایع قدیمی کشور تبدیل شود.
قند نقشجهان پس از سالها به مدار بهرهوری و سود عملیاتی بازگشته است
مدیرعامل شرکت قند نقشجهان با اشاره به اقدامهای انجامشده در یکونیم سال اخیر گفت: مجموعه قند نقشجهان پس از سالها افت تولید، زیان عملیاتی و فرسودگی زیرساختها، امروز با اصلاح فرایندها، افزایش تولید و بهبود راندمان، به مدار بهرهوری بازگشته و از نقطه سربهسر عبور کرده است.
طاهری اظهار کرد: متأسفانه در سالهای گذشته بهدلیل نبود سرمایهگذاری مؤثر، تعمیرات ناقص و کاهش بهرهوری، ظرفیت واقعی کارخانه فاصله زیادی با ظرفیت اسمی داشت؛ اما در دوره جدید مدیریت تلاش کردیم با تمرکز بر واحد فنی و تولید، این فاصله را کاهش دهیم.
او با اشاره به اصلاحات انجامشده در حوزه انرژی تصریح کرد: راهاندازی مجدد توربینهای تولید برق پس از پنج سال توقف، یکی از مهمترین اقدامهای ما بود که امروز حدود ۳۰درصد برق موردنیاز کارخانه را تأمین میکند. پیش از این، مصرف برق از شبکه به چهار تا پنج مگاوات در روز میرسید؛ اما اکنون این عدد به حدود ۳,۵مگاوات کاهشیافته و همزمان حدود ۲۰درصد کاهش مصرف انرژی نیز محقق شده است.
طاهری ادامه داد: اصلاح کوره آهک، بهینهسازی خطوط تولید، فعالسازی نظارت آنلاین در واحدهای عصارهگیری و تصفیه شربت و راهاندازی مجدد تصفیهخانه فاضلاب، از دیگر اقدامهای مهمی است که هم به افزایش راندمان تولید و هم به کاهش آلایندگی زیستمحیطی منجر شده است.
مدیرعامل شرکت قند نقشجهان با اشاره به اهمیت بخش کشاورزی در پایداری تولید گفت: کارخانههای قند بدون کشاورزی فعال عملا امکان ادامه حیات ندارند؛ به همین دلیل، سطح قرارداد کشت چغندر قند را از دوهزارو700 هکتار در سال گذشته به پنجهزارو500 هکتار در سال جاری رساندیم و برنامهریزی کردهایم این عدد را در سال آینده به حدود ششهزارو500 هکتار افزایش دهیم.
طاهری افزود: با تأمین بذرهای اصلاحشده، کود و نهادههای استاندارد و ارائه خدمات فنی به کشاورزان، هم عملکرد در هکتار افزایش یافته و هم کیفیت چغندر تحویلی به کارخانه بهبود پیدا کرده است.
او با اشاره به ثبت رکوردهای جدید تولید گفت: در سال جاری حدود ۲۷۸ هزار تن چغندر قند جذب کردیم که این رقم در هفت سال گذشته بیسابقه بوده و نسبت به سال قبل ۱۹درصد رشد داشته است؛ تولید شکر نیز با رشد ۳۵درصدی به حدود ۳۰هزار تن رسیده که نشاندهنده بازگشت تدریجی کارخانه به شرایط پایدار تولید است.
مدیرعامل شرکت قند نقشجهان از تحقق بهرهبرداری بهاره بهعنوان یکی از دستاوردهای مهم شرکت یاد کرد و گفت: امسال برای نخستینبار توانستیم در بهرهبرداری بهاره، بیش از ۱۰۰هزار تن چغندر جذب و بیش از ۱۱هزار تن شکر تولید کنیم؛ موضوعی که نشاندهنده افزایش توان عملیاتی و کاهش توقفهای تولید است.
طاهری در بخش دیگری از سخنان خود به اصلاحات منابع انسانی اشاره کرد و افزود: پس از حدود ۴۰ سال، طرح طبقهبندی مشاغل شرکت بازنگری و اجرا شد که نتیجه آن، اصلاح نظام پرداخت و افزایش میانگین ۲۴درصدی حقوق کارکنان بود. پرداخت منظم حقوق، گسترش بیمه تکمیلی کارکنان و خانوادههای آنها و فعالسازی واحد آموزش، از دیگر اقدامهای انجامشده در این حوزه
است.
او با بیان اینکه حدود ۳۰۰ نفر در این مجموعه مشغولبهکار هستند، گفت: بیش از ۲۴۰ نفر از کارکنان شرکت از نیروهای بومی شهرستان مبارکه و مناطق اطراف هستند و توسعه اشتغال محلی همواره یکی از اولویتهای ما
بوده است.
مدیرعامل شرکت قند نقشجهان در تشریح وضعیت مالی شرکت اظهار کرد: شرکت با بدهی حدود ۳۰۰میلیارد تومان تحویل مدیریت جدید شد؛ اما با افزایش تولید و فروش واقعی محصول، فروش عملیاتی شرکت از حدود ۴۷۰ میلیارد تومان در ۱۴۰۲ به حدود یکهزارو500 میلیارد تومان در سال جاری رسیده است. هرچند هنوز با محدودیت نقدینگی مواجه هستیم، اما از نقطه سربهسر عبور کردهایم و پیشبینی میکنیم از سال آینده وارد دوره سوددهی پایدار شویم.
طاهری تأکید کرد: برنامه دوساله ما افزایش ظرفیت مصرف چغندر تا حدود سههزار تن در روز است که در صورت تحقق، میتواند تولید شکر را تا ۵۰درصد افزایش دهد. صنعت قند یک صنعت راهبردی در امنیت غذایی کشور است و حفظ و تقویت کارخانههای قدیمی، بهمراتب کمهزینهتر و منطقیتر از وابستگی به واردات شکر خواهد بود.
ظرفیت تولید، فرایند خرید چغندر و محصولات جانبی کارخانه
در ادامه این نشست، منصور عابدین، مدیر بهرهبرداری شرکت قند نقشجهان، با تشریح تاریخچه و ظرفیتهای تولید این مجموعه گفت: کارخانه قند نقشجهان فعالیت خود را از ۱۳۵۵ آغاز کرده و با ظرفیت اسمی مصرف روزانه یکهزارو500 تن چغندر قند راهاندازی شده است؛ ظرفیتی که امروز به حدود یکهزارو700 تن در روز افزایش یافته.
او با اشاره به میزان تولید روزانه افزود: در حال حاضر روزانه حدود ۴۰ تا ۵۰ تن شکر سفید در این کارخانه تولید میشود؛ همچنین محصولات جانبی شامل ۱۰۰ تا ۱۱۰ تن تفاله خشک و حدود ۹۰ تن ملاس شکر است که برای فروش عرضه میشود؛ بخشی از تفاله خشک نیز برای خوراک دام و مصارف صنعتی ازجمله الکلسازی مورداستفاده قرار میگیرد و مقداری هم بهعنوان افزودنی خوراک دام در داخل مجموعه مصرف میشود.
مدیرعامل شرکت قند نقشجهان درباره فصلهای بهرهبرداری این کارخانه توضیح داد: ما عملا دو فصل بهرهبرداری داریم: فصل پاییزه که از اواخر شهریور آغاز میشود و تا اواسط یا اواخر دی، بسته به شرایط، ادامه دارد و فصل بهاره که در مناطق گرمسیر کشت میشود و از اواخر فروردین شروع شده و تا اواسط تیر ادامه پیدا میکند. در فاصله بین این دو فصل نیز مجموعه در حال آمادهسازی خطوط و تجهیزات برای دوره بعدی فعالیت است.
عابدین با اشاره به فرایند تحویل و خرید چغندر قند تصریح کرد: از هر محموله چغندر بهصورت روزانه نمونهبرداری انجامشده و درصد قند آن مشخص میشود. قیمتگذاری بر اساس عیار چغندر انجام میشود؛ بهطوریکه عیار پایه ۱۶ در نظر گرفته شده و قیمت پایه آن پنجهزارو200 تومان است. چغندرهایی که عیار بالاتری دارند با قیمت بالاتر خریداری میشوند و معمولا میانگین عیار تحویلی بالاتر از عیار پایه است.
مدیرعامل شرکت قند نقشجهان ادامه داد: پس از ورود چغندر به کارخانه، عملیات خاکگیری و ذخیرهسازی انجام میشود. در اوایل فصل، ذخیره چغندر یک تا دو روزه است؛ اما در ادامه فصل این ذخیره به حدود دو تا سه روز میرسد. انتقال چغندر به خطوط تولید بهصورت انتقال آبی انجام میشود و پس از شستوشوی اولیه در کانالها، مراحل کامل شستوشو و سپس فراوری در کارخانه آغاز میشود.
او تأکید کرد: هدف این مجموعه، حفظ پایداری تولید، افزایش بهرهوری و استفاده حداکثری از محصولات جانبی در کنار تولید شکر سفید، متناسب با شرایط اقتصادی و نیاز بازار است.
