کمی قند‌خون زمینه‌سازی برای دیابت است

به گزارش اصفهان زیبا؛ کمی قند‌خون می‌تواند مشکلات جدی ایجاد کند و در بلندمدت زمینه‌ساز دیابت شود. حال با نظریه دکتر جمشید هاشمی، استاد آرام، درمانگر و روانشناس بالینی، به این موضوع می‌پردازیم و راهکارهای علمی برای کنترل آن را بررسی می‌کنیم.

کمی قند خون یا هایپوگلیسمی یک اختلال متابولیسم قند است که می‌تواند در طولانی مدت باعث بروز دیابت شود. در این بیماری، لوزالمعده بیش از حد انسولین تولید می‌کند و قند خون را کاهش می‌دهد. این اختلال گاهی ساعت‌ها بعد از وعده‌های غذایی غنی از کربوهیدرات، به ویژه پس از فعالیت بدنی، در افراد سالم رخ می‌دهد. همچنین، پزشکان مشاهده می‌کنند که کمی قند خون در روزهای نخست زندگی، به ویژه در نوزادان نارس، رایج است. این اختلال جدی است، زیرا کاهش شدید قند خون عملکرد مغز را مختل می‌کند و انرژی لازم برای فعالیت‌های آن را کاهش می‌دهد.

مغز برخلاف دیگر بافت‌ها نمی‌تواند انرژی ذخیره کند و برای فعالیت صحیح به جریان مداوم گلوکز نیاز دارد. وقتی بدن نتواند سطح قند خون را حفظ کند، فرد ممکن است دچار اختلالات ذهنی شود که زندگی روزمره را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

علائم بیماری

نشانه‌های اولیه بیماری شامل اشتیاق شدید به شیرینی و غذاهای نشاسته‌ای بین وعده‌ها است. کاهش شدید قند خون باعث بروز عصبیت، خستگی، زودرنجی، افسردگی، اختلال بینایی و سردرد می‌شود. بیماران همچنین تعریق، لرزش، ضعف، سرگیجه و تپش قلب را تجربه می‌کنند و برخی افراد دچار اختلالات جنسی می‌شوند. بیشتر بیماران مبتلا به کمی قند خون احساس گرسنگی مداوم دارند و برای جبران ضعف و مشکلات روانی، غذا می‌خورند. حتی چند ساعت بدون غذا ماندن می‌تواند باعث عصبانیت و ناآرامی آنها شود.

دلایل بروز کمی قند خون

مصرف بیش از حد غذاهای قندی و کربوهیدرات‌های تصفیه شده باعث می‌شود لوزالمعده، کبد و غده آدرنال نتوانند سطح قند خون را به درستی تنظیم کنند. همچنین اختلال در عملکرد این اندام‌ها، وجود تومور یا بیماری‌های غدد درون‌ریز می‌تواند سبب هایپوگلیسمی شود. استرس و فشار روانی نیز بیماری را تشدید می‌کنند، زیرا بدن نمی‌تواند آدرنالین کافی تولید کند و الگوی درست تحمل گلوکز را حفظ کند.

درمان و رژیم غذایی مناسب

رژیم غذایی با پروتئین حیوانی بالا ممکن است کنترل موقت ایجاد کند، اما در بلندمدت مشکلات قلبی، کلیوی و افزایش خطر ابتلا به سرطان را به همراه دارد. متخصصان تغذیه توصیه می‌کنند بیماران مبتلا به کمی قند خون از سه گروه اصلی غذایی استفاده کنند: غلات، دانه‌ها و آجیل‌ها، سبزیجات و میوه‌ها. بیماران باید دانه‌ها و آجیل‌ها را خام بخورند و غلات را بپزند تا قند خون به آرامی آزاد شود و سطح آن طی ساعت‌ها ثابت باقی بماند.

افراد مبتلا بهتر است به جای دو یا سه وعده زیاد، ۶ تا ۸ وعده کوچک داشته باشند. میان وعده‌ها شامل دانه‌ها و آجیل‌های خام مانند کدو و دانه‌های گل آفتابگردان، شیر کم‌چرب یا آب میوه تازه باشد. بیماران باید از مصرف غذاهای تصفیه شده، قند، آرد سفید و محصولات جانبی آنها خودداری کنند. همچنین مصرف قهوه، الکل و نوشیدنی‌های الکلی محدود شود و مصرف نمک کاهش یابد تا پتاسیم و قند خون در سطح طبیعی باقی بمانند.

نمونه برنامه غذایی

افراد می‌توانند صبح‌ها به هنگام بیدار شدن میوه‌های تازه مانند سیب، هلو، خربزه، توت‌ها یا آووکادو مصرف کنند و یک لیوان آب میوه تازه بنوشند. صبحانه شامل آجیل، دانه‌ها، میوه، پنیر لور و شیر کم‌چرب باشد. اواسط صبح، بیماران می‌توانند میوه یا آب میوه تازه بخورند. ناهار شامل غلات پخته شده و شیر است. بعدازظهر، آب میوه، عصاره سبزیجات یا میان وعده آجیل مفید است. شام شامل سالاد سبزیجات، سبزی پخته، یک یا دو قطعه نان سبوس‌دار، پنیر لور و شیر کم‌چرب است. قبل از خواب نیز نوشیدن یک لیوان شیر ساده یا کم‌چرب توصیه می‌شود.

سبزیجات مناسب شامل مارچوبه، چغندر، هویج، خیار، بادنجان، نخود، تربچه، گوجه‌فرنگی، اسفناج، کاهو، لوبیا و سیب‌زمینی پخته هستند. میوه‌ها شامل سیب، زردآلو، توت‌ها، هلو و آناناس هستند و مصرف مرکبات باید محدود شود.

نقش ویتامین‌ها

مصرف ویتامین‌های C، E و گروه B به بیماران کمک می‌کند بدنشان تحمل به قند و کربوهیدرات را افزایش دهد و متابولیسم قند را به حالت طبیعی بازگرداند. اسید پانتوتنیک و ویتامین B6 به تولید آدرنالین کمک می‌کنند و ویتامین E ذخیره گلیکوژن در ماهیچه‌ها و بافت‌ها را بهبود می‌بخشد. متخصصان توصیه می‌کنند بیماران روزانه ۲۰۰۰ تا ۵۰۰۰ میلی‌گرم ویتامین‌C، ۵۰ میلی‌گرم ویتامین B6 و ۱۶۰۰ واحد بین‌المللی ویتامین E مصرف کنند.

استراحت و آرامش ذهنی

استراحت کافی و ذهن آرام برای بیماران ضروری است. آن‌ها می‌توانند با مدیتیشن، ریلکسیشن و یوگا استرس خود را کاهش دهند. آساناهای یوگا مانند واکراسانا، بوجاسانا، هالاسانا، سارباگاسانا و شاواسانا و پرانایاماهای کاپالباتی و آنولوما-ویلوما بسیار مؤثر هستند. همچنین حمام طولانی در آب خنثی می‌تواند تنش‌های روحی و جسمی را کاهش دهد و به کنترل بیماری کمک کند.