به گزارش اصفهان زیبا؛ استان اصفهان بهعنوان یکی از مهاجرپذیرترین استانهای کشور، در سالهای اخیر با ابعاد مختلف حضور اتباع خارجی، بهویژه مهاجران افغانستانی، مواجه بوده است؛ موضوعی که علاوه بر مسائل انسانی و فرهنگی، حوزههای اقتصادی، آموزشی، خدماتی، امنیتی و بازار کار را نیز تحت تأثیر قرار داده است.
همزمان با بررسی و نهایی شدن لایحه سازمان ملی مهاجرت و طرحهای مرتبط با ساماندهی اتباع خارجی در مجلس شورای اسلامی، مسئولان استان اصفهان و نمایندگان مجلس معتقدند مدیریت این مسئله نیازمند رویکردی قانونمند، جامع و مبتنی بر نیاز واقعی کشور و استانهاست.
درهمین راستا، استان اصفهان با اجرای برنامههای ساماندهی، بهروزرسانی اطلاعات هویتی، تعیین تکلیف اتباع و تدوین سازوکارهای جدید مدیریتی، به یکی از استانهای پیشرو کشور در حوزه مدیریت مهاجرت و ساماندهی اتباع خارجی تبدیل شده است.
ساماندهی اتباع خارجی وارد مرحله اجرایی شد
یک عضو کمیسیون امور داخلی کشور و شوراهای مجلس شورای اسلامی با اشاره به آخرین وضعیت طرح تشکیل سازمان ملی مهاجرت و ساماندهی اتباع خارجی به «اصفهان زیبا» گفت: این طرح در کمیسیون مشترک اصل ۸۵ به پایان رسیده و اکنون برای تبدیل شدن به قانون، نیازمند بررسی و تصویب در صحن مجلس است.
ابوالفضل ابوترابی در این گفتوگو با اشاره به روند بررسی این طرح عنوان کرد: کمیسیون کار خود را به اتمام رسانده اما اجرای آن مستلزم تصویب در صحن علنی مجلس است. طبق اصل ۸۵ قانون اساسی، برخی قوانین میتوانند به صورت آزمایشی و برای مدت مشخص اجرا شوند که در این مورد نیز باید صحن مجلس مدت اجرای آزمایشی را تعیین کند.
او افزود: به دلیل شرایط جنگی و تشکیل نشدن جلسات صحن در این ایام، بررسی نهایی طرح به تعویق افتاده است، اما با وجود نهایی نشدن قانون، اداره کل امور اتباع و مهاجرین خارجی اقدامات اجرایی مهمی را آغاز کرده است.
نماینده مردم نجف آباد در مجلس اجباری شدن بیمه اتباع خارجی را یکی از این اقدامات دانست و گفت: اصل این اقدام مثبت است، هرچند هزینههای آن سنگین است و موجب کاهش تمایل برخی اتباع برای ماندن در کشور خواهد شد.
او ادامه داد: اقدامات دیگری نیز در حوزه ساماندهی اتباع آغاز شده که از جمله آنها میتوان به سیستمی شدن اطلاعات، ثبت کامل مشخصات، انگشتنگاری و چهرهنگاری اتباع اشاره کرد. این اقدامات در واقع پیشدرآمد اجرای قانون جدید محسوب میشود.
ابوترابی همچنین با اشاره به وضعیت فعلی اتباع خارجی در کشور تصریح کرد: در حال حاضر حدود پنج میلیون تبعه مجاز و غیرمجاز در ایران حضور دارند که از میان آنها اطلاعات کامل بیش از سه میلیون و ۶۰۰ هزار نفر ثبت شده است و باقی افراد عمدتاً غیرمجاز هستند.
او گفت: در این طرح مقرر شده اتباعی که تا پیش از سال ۱۴۰۰ وارد کشور شدهاند تعیین تکلیف شوند. برای این منظور شاخصهایی همچون محل سکونت، شغل، رضایت کارفرما، رضایت همسایگان و همچنین وضعیت فرزندان متولدشده در ایران مورد بررسی قرار میگیرد.
نماینده مردم نجفآباد در مجلس تأکید کرد: مبنای اصلی این طرح، «اطلس اشتغال» است؛ به این معنا که کارفرمایان ایرانی نیاز خود را در سامانه ثبت میکنند و اولویت اشتغال ابتدا با نیروهای ایرانی خواهد بود و تنها در صورت نبود نیروی کار ایرانی، امکان جذب اتباع خارجی فراهم میشود.
او افزود: وزارت کشور و وزارت کار اجرای این سامانه را آغاز کردهاند و زیرساخت اولیه آن نیز هماکنون در وزارت کار وجود دارد، اما نیازمند توسعه و اصلاح نرمافزاری است تا بیکاران ایرانی نیز بتوانند در آن ثبتنام کنند و اولویت اشتغال برای آنان حفظ شود.
اتباع خارجی حمایت خود از ایران را در جنگ اعلام کردند
این عضو کمیسیون امور داخلی کشور و شوراها همچنین در پاسخ به این پرسش که آیا همزمان با تحولات و تنشهای اخیر در سایه جنگ، گزارشی از اقدامات خرابکارانه اتباع خارجی در کشور و اصفهان ثبت شده است؟ عنوان کرد: در جریان جنگ هیچ گزارش مؤثقی از اقدامات خرابکارانه اتباع افغانستانی در کشور ثبت نشده و حتی در موارد متعددی شاهد همراهی و اعلام حمایت آنها از ایران بودهایم. او گفت: در برخی شهرها اتباع خارجی در کنار مردم ایران در مراسمها و اجتماعات حضور پیدا کردند و حتی آمادگی خود را برای دفاع از خاک ایران و حمایت از امت اسلامی اعلام کردند.
با بهرهگیری از تجربیات جهانی مدیریت چالش در دستور کار قرار گیرد
در ادامه اظهارات عضو کمیسیون امور داخلی کشور و شوراها و در بررسی دقیقتر ابعاد این موضوع در سطح اجرایی، مدیرکل امور اتباع و مهاجرین خارجی استانداری اصفهان نیز در گفت وگو با «اصفهان زیبا» و با تأکید بر ضرورت ایجاد تعادل میان مسئولیتهای انسانی و منافع ملی گفت: مدیریت مهاجرت و حضور اتباع خارجی در کشور نیازمند نگاهی جامع، چندبعدی و مبتنی بر راهبردهای بلندمدت است.
رضا صفری با اشاره به سابقه میزبانی ایران از مهاجران افغانستانی اظهار کرد: جمهوری اسلامی ایران طی چهار دهه گذشته بر پایه اصول انسانی و اسلامی، میزبان میلیونها مهاجر افغانستانی بوده است، اما تحولات اخیر افغانستان و افزایش ورود مهاجران، فشار قابل توجهی بر ظرفیتهای ملی در حوزههای مختلف وارد کرده است.
او افزود: حل این مسئله نیازمند دوری از نگاههای احساسی، تکبعدی و غیرمنطقی است و باید با بهرهگیری از تجربیات موفق سایر کشورها و با رویکردی همهجانبه برای مدیریت این چالش اقدام شود.
سال گذشته حدود ۴۰ هزار دانشآموز افغانستانی در مدارس استان حضور داشتند
مدیرکل امور اتباع و مهاجرین خارجی استانداری اصفهان همچنین با اشاره به حضور حدود ۴۰هزار دانشآموز افغانستانی در مدارس استان اصفهان در سال گذشته خاطر نشان کرد: این موضوع اگرچه نشاندهنده تعهد اخلاقی ایران است، اما نیازمند تخصیص منابع مالی و انسانی گستردهتری در بخش آموزش است.
او ادامه داد: ارائه خدمات بهداشتی به مهاجران نیز در کنار انجام مسئولیتهای انسانی، هزینههای سنگینی را به نظام سلامت کشور تحمیل میکند؛ بهویژه در شرایطی که زیرساختهای آموزشی و درمانی کشور طی سالهای اخیر تحت تأثیر تحریمها با مشکلات متعددی مواجه بودهاند.
صفری با اشاره به حضور بخشی از اتباع خارجی در بازار کار غیررسمی نیز عنوان کرد: هرچند حضور این نیروها در توسعه برخی صنایع مؤثر بوده، اما کشور نیازمند ساماندهی کلان و استفاده از فناوریهای نوین برای جلوگیری از کاهش دستمزدها و ایجاد رقابت ناعادلانه میان جامعه میزبان و میهمان در بازار کار است.
او همچنین تغییرات جمعیتی در برخی مناطق را از دیگر چالشهای موجود دانست و گفت: این تغییرات ممکن است به بروز تنشهای محلی منجر شود و به همین دلیل برنامهریزی برای تقویت همبستگی اجتماعی و کاهش آسیبهای اجتماعی ضرورت دارد.
راهکارهای مدیریت بهتر اتباع خارجی چیست؟
مدیرکل امور اتباع و مهاجرین خارجی استانداری اصفهان درباره راهکارهای مدیریت این وضعیت عنوان کرد: تقویت مدیریت مرزها با استفاده از فناوریهای نوین، سامانههای هوشمند شناسایی و پایگاههای داده بیومتریک، در کنار آموزش تخصصی نیروهای مرزبانی، باید به صورت عملیاتی اجرا شود.
او افزود: بازگشت داوطلبانه مهاجران با همکاری نهادهای بینالمللی از جمله کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل، اجرای برنامههای بازگشت امن و ارائه مشوقهای معیشتی در افغانستان، میتواند اثربخشی بیشتری نسبت به گذشته داشته باشد.
صفری ساماندهی اسناد هویتی و صدور مجوزهای هدفمند اشتغال متناسب با نیاز واقعی بازار کار ایران را از دیگر اقدامات مؤثر در کاهش حضور اتباع غیرمجاز عنوان کرد و گفت: توسعه همکاریهای منطقهای، اجرای پروژههای اشتغالزایی و تقویت زیرساختهای افغانستان نیز میتواند در کاهش ریشههای مهاجرت نقش مهمی ایفا کند.
او ادامه داد: تقویت زیرساختهای آموزشی و بهداشتی استانها و همچنین برگزاری کارگاههای آموزشی برای آشنایی با قوانین مهاجرت، در کاهش تصورات غلط، جلوگیری از دو قطبیسازی فضای اجتماعی و حمایت همزمان از جامعه میزبان و میهمان مؤثر خواهد بود.
مدیرکل امور اتباع و مهاجرین خارجی استانداری اصفهان با اشاره به اقدامات انجام شده در راستای ساماندهی اتباع خارجی نیز گفت: در سال گذشته با اجرای طرح تعیین تکلیف دارندگان برگ سرشماری و بازشماری، حدود دو میلیون نفر در کشور و ۲۰۰ هزار نفر در استان اصفهان تعیین تکلیف شدند که بخشی از آنها به افغانستان بازگشتند و بخشی دیگر مدارک موقت دریافت کردند.
او ادامه داد: اجرای این طرح آثار محسوسی در شاخصهای اقتصادی و اجتماعی به همراه داشت، بهگونهای که تنها در بخش آموزش و پرورش استان، تعداد دانشآموزان اتباع خارجی حدود ۲۰ هزار نفر کاهش یافت. در سال جاری نیز بر اساس مصوبه هیئت وزیران، الزام اتباع خارجی به برخورداری از بیمه پایه در حال اجراست و بهروزرسانی اطلاعات هویتی اتباع برای سال ۱۴۰۵ نیز در دستور کار قرار دارد.
صفری ثبت قراردادهای اجاره مسکن در سامانههای «کاتب» و «خودنویس» را از دیگر الزامات ساماندهی اسکان اتباع خارجی عنوان کرد و گفت: تمامی این اقدامات در قالبی جامعتر در لایحه سازمان ملی مهاجرت پیشبینی شده و پس از ابلاغ، شاهد انسجام و سرعت بیشتر در فرآیند ساماندهی اتباع خواهیم بود.
عموم اتباع افغانستانی ارتباطی با اقدامات خرابکارانه نداشتند
مدیرکل امور اتباع و مهاجرین خارجی استانداری اصفهان در بخش دیگری از سخنان خود به فضای رسانهای ایجادشده در جریان جنگ ۱۲ روزه اشاره کرد و افزود: در آن مقطع، برخی جریانهای رسانهای تلاش کردند با طرح موضوع جاسوس بودن اتباع افغانستانی، فضای جامعه را ملتهب کرده و به دوقطبیسازی و افغانستیزی دامن بزنند، اما با هوشیاری مسئولان این توطئه ناکام ماند.
او تصریح کرد: واقعیت این است که عموم اتباع افغانستانی نه تنها ارتباطی با اقدامات خرابکارانه نداشتند، بلکه در بسیاری از مقاطع حساس، به دلیل اشتراکات فرهنگی، زبانی و اعتقادی، در کنار مردم ایران حضور داشتند و نقشآفرینی کردند.
صفری همچنین با اشاره به برخی مشکلات اتباع افغانستانی در ایام جنگ گفت: در آن مدت به دلیل محدودیتهای اعمالشده در سامانهها و اجرای برخی تکالیف دستگاههای خدماترسان، مشکلاتی در حوزه تردد و دریافت خدمات ایجاد شد، اما تلاش شد در کوتاهترین زمان شرایط به حالت عادی بازگردد و اکنون خدمات مورد نیاز در حال ارائه است.
او خاطرنشان کرد: در حملات اخیر، تعدادی از شهروندان افغانستانی در استان اصفهان جان خود را از دست دادند یا مجروح شدند و در مراسم تشییع آنان نیز شهروندان ایرانی حضور داشتند و دستگاههای اجرایی استان از خانوادههای آسیبدیده حمایت کردند.
مدیرکل امور اتباع و مهاجرین خارجی استانداری اصفهان در پایان تأکید کرد: مهاجران افغانستانی سهم مستقیمی در تولید و برخی شاخصهای اقتصادی استان دارند و باید بر اساس نیاز واقعی استان و اطلس اشتغال، از این ظرفیت به شکل هدفمند استفاده شود.
