به گزارش اصفهان زیبا؛ شاد در روزهایی که آلودگی هوا، بحران‌های عمومی یا شرایط جنگی مدارس را به تعطیلی کشاند، در قالب یک پیام‌رسان آموزشی به بخشی از زیرساخت تداوم آموزش در کشور تبدیل شده است. میلیون‌ها دانش‌آموز، معلم و خانواده برای دسترسی به کلاس‌ها و محتوای آموزشی به این شبکه متکی بودند و اکنون اما همزمان با بحث تعیین تکلیف ساختار حقوقی و اقتصادی آن، بحث درخصوص مالکیت، هزینه نگهداری، مرز خدمات رایگان و پولی و دسترسی شرکتهای همکار به اطلاعات کاربران مطرح است. شرایطی که تنها بر رایگان ماندن این اپلیکیشن تمرکز ندارد و در عین حال چگونگی اداره این زیرساخت عمومی را هم مد نظر قرار داده است. چراکه اختلال درشاد می‌تواند دسترسی دانش‌آموزان به آموزش را با پیش بینی استفاده دوباره از آن طی روزها و ماههای آینده تحت تأثیر قرار دهد. در نهمین جلسه کمیته راهبری شاد که ۲۶ مهر ماه به ریاست رئیس مرکز ملی فضای مجازی برگزار شد، بر ضرورت تعیین تکلیف مدل تجاری، نحوه تعرفه‌گذاری و تفکیک خدمات رایگان از سایر خدمات تأکید شد. براساس گزارش منتشرشده از این جلسه، وزارت آموزش‌وپرورش برای روشن‌شدن این موضوعات با مهلت ۱۰روزه مواجه شد. در همین حال، سخنگوی وزارت آموزش‌وپرورش بر مالکیت این وزارتخانه بر شاد تأکید کرده و گفته بود که ابلاغ رسمی مربوط به این مهلت را دریافت نکرده است. در همین رابطه رمضان رحیمی، نماینده مردم فلاورجان و دبیر اول کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس شورای اسلامی، با «اصفهان زیبا» به گفت وگو نشست و درباره وضعیت زیرساختی، منابع مالی، مالکیت و مشکلات شاد توضیح داد. اظهارات رحیمی در شرایطی مطرح می‌شود که بحث درباره آینده این سامانه علاوه برکیفیت خدمات فنی محدود با این موضوع نیز گره خورده است که هزینه‌های توسعه یک بستر ملی آموزشی به گونه ای تأمین شود، که دسترسی رایگان دانش‌آموزان به آموزش رسمی محدود نشود.
۳۰۰ سرور برای افزایش ظرفیت شاد تأمین شده است
یکی از مشکلاتی که در دوره‌های تعطیلی مدارس و افزایش ناگهانی تقاضا برای آموزش مجازی خود را نشان داده، ظرفیت پاسخ‌گویی شاد به کاربران همزمان بوده است. در این شرایط با افزایش شمار دانش‌آموزانی که در یک بازه زمانی مشخص برای حضور در کلاس‌های مجازی یا دریافت محتوای آموزشی به سامانه مراجعه می‌کنند، نیاز به زیرساختی پایدارتر را با وجود مشکلات و چالش های موجود در شرایط تعطیلی مدارس و آموزش از راه دور به صورت مجازی برجسته کرده است. موضوعی که رحیمی با تأکید بر آن از افزایش ظرفیت زیرساختی شاد خبر داد و گفت: «در شش ماه گذشته ۱۰۰ سرور برای زیرساخت سامانه شاد خریداری و به تجهیزات قبلی اضافه شده است.»
این نماینده مردم فلاورجان در مجلس شورای اسلامی ادامه داد: «۲۰۰ سرور دیگر نیز خریداری شده و در مرحله تحویل به وزارت آموزش‌وپرورش قرار دارد؛ تجهیزاتی که قرار است ظرفیت پاسخ‌گویی سامانه را در شرایط اضطراری افزایش دهد.» او درباره ضرورت این توسعه زیرساختی عنوان کرد: «در مواقع بحرانی، به‌ویژه شرایطی که دانش‌آموزان ناچارند از فضای مجازی برای ادامه تحصیل استفاده کنند، باید امکان بهره‌مندی همزمان تعداد بیشتری از کاربران از خدمات آموزشی فراهم باشد.»
این اظهارات کنونی دبیر کمیسیون آموزش مجلس در ادامه نگرانی‌هادرخصوص ظرفیت شاد که پیش‌تر از سوی وی گزارش شده است، مطرح شد. آنطورکه در خرداد سال جاری رحیمی از محدودیت توان پاسخ‌گویی همزمان سامانه و اختلال آن هنگام تعطیلی مدارس چند استان به دلیل آلودگی هوا گفته بود. این عضو کمیسیون آموزش مجلس در آن مقطع، ظرفیت همزمان شاد را حدود چهار میلیون کاربر اعلام کرد و از کمبود دست‌کم ۱۰۰ سرور سخت‌افزاری خبر داد. رحیمی همچنین در آن زمان به تجربه‌ای در سال ۱۴۰۴ که مدارس تعطیل و آموزش به پلتفرم شاد منتقل شده، اشاره کرد و توضیح داده بود که در آن مقطع سامانه به‌صورت کامل قفل شده است.
خدمات سامانه شاد همچنان رایگان است
یکی ازموضوعات مطرح‌شده در پی بحث تعیین تکلیف مدل تجاری شاد، احتمال محدودشدن خدمات رایگان یا تحمیل هزینه‌های جدید به خانواده‌هاست. فرشاد ابراهیم‌پور، عضو هیئت‌رئیسه مجلس، اول آبان ماه در گفت‌وگو با خانه ملت تأکید کرد که تعیین تکلیف مدل اقتصادی شاد نباید به تحمیل هزینه‌های جدید به خانواده‌ها یا محدودشدن دسترسی رایگان دانش‌آموزان به خدمات پایه منجر شود. او همچنین گفت خدمات پایه آموزشی در چارچوب برنامه رسمی مصوب رایگان است و کاربران بابت ترافیک مصرفی این خدمات هزینه‌ای نمی‌پردازند. موضوعی که رحیمی نیز بر آن تأکید کرد و گفت این سامانه همچنان به صورت رایگان به کاربران خدمات می‌دهد.
هزینه نگهداری شاد بر عهده دولت است
افزایش ظرفیت فنی شاد، در کنار توسعه نرم‌افزار و نگهداری روزمره سامانه، هزینه‌هایی دارد که تعیین تکلیف منابع تأمین آن‌ها به یکی از محورهای اصلی بحث درباره آینده این شبکه تبدیل شده است. از محورهای اصلی اظهارات رحیمی، منابع مالی موردنیاز برای نگهداری و توسعه شاد است. او درباره احتمال تحمیل هزینه به خانواده‌ها گفت: «مسئولیت تأمین هزینه‌ها بر عهده خود وزارت آموزش‌وپرورش می‌باشد و برای این منظور نیز منابعی در ردیف‌های بودجه پیش‌بینی شده است.» این نماینده مجلس افزود: «اعتبار مربوطه از طریق سازمان برنامه‌وبودجه تخصیص داده می‌شود و پرداخت آن در چارچوب منابع پیش‌بینی‌شده صورت می‌گیرد.»
همراه اول؛ شریک فنی یا شریک در مالکیت است؟
وضعیت مالکیت حقوقی شاد و حدود مشارکت همراه اول در اداره و توسعه آن از دیگر موضوعات مهم در بحث‌های اخیر در رابطه با سامانه شاد است. وزارت آموزش‌وپرورش بر مالکیت خود بر این سامانه تأکید دارد. بااین‌حال، موضوع تعیین تکلیف ساختار حقوقی و نحوه مشارکت بخش خصوصی همچنان در دستور کار قرار گرفته است. رحیمی با اشاره به نقش همراه اول و ارتباط این اپراتور با شاد، بر مالکیت دولتی سامانه تأکید کرد و در این باره گفت: «همکاری این اپراتور همراه اول در چارچوب مشارکت زیرساختی است و مالکیت سامانه شاد متعلق به وزارت آموزش‌وپرورش است و همراه اول در بخش‌های مرتبط با زیرساخت با این وزارتخانه همکاری دارد.» در گفت‌وگو با دبیر کمیسیون آموزش مجلس، موضوع صیانت از اطلاعات دانش‌آموزان نیز مطرح شد. این نماینده مردم فلاورجان در مجلس درباره گزارش‌های منتشرشده در این زمینه، گفت: «برخی مطالب مطرح‌شده صحت ندارد.»
