به گزارش اصفهان زیبا؛ فرقی نمیکند لباس سفید به تن داشته و قسم خورده باشد که در حرفه پزشکی کم و کاستی برای درمان بیماران به جای نگذارد یا اینکه در سالنهای زیبایی و آرایشگاهها مشغول به مشاطهگری و آرایش و پیرایش شهروندان باشد یا اینکه راننده اسنپ باشد و در حال تردد مدام در خیابانهای شهر.
فرار مالیاتی مسئلهای است که سالهاست در اقشار مختلف جامعه بهغیراز کارگرها بهوفور به چشم میخورد؛ بعضی کمتر و برخی اما بیشتر؛ مثلا اینکه تازهترین گزارشهای دفتر بازرسی مبارزه با فرار مالیاتی و پولشویی نشان میدهد که پزشکان ازجمله اصنافی هستند که در سال گذشته بالغبر ۵۰ درصد از گزارشهای مرتبط با فرار مالیاتی مربوط به آنها بوده است؛ ضمن آنکه بیشترین شکایت مردمی از فرارهای مالیاتی نیز مرتبط با پزشکان بوده است. مصداق این مسئله را هم لابد همهمان دیدهایم و صابونش را هم به تن مالیدهایم.
برخی پزشکان به راههای مختلفی متوسل میشوند تا از پرداخت مالیات طفره بروند؛ مثلا به بهانههایی مثل خرابی دستگاه پُز از کشیدن کارت خودداری میکنند و بیمار را وامیدارند تا برای ویزیت پول نقد بدهد یا اینکه شماره کارت یکی از بستگانشان را میدهند تا هزینه مراجعه به کارت آنها واریز شود؛ اتفاقی که محسن مصلحی، رئیس کانون انجمنهای صنفی گروه پزشکی استان در گفتوگو با «اصفهان زیبا» دربارهاش میگوید: «یکی از مشکلات همه صنوف بهغیر از قشر کارمند که آنها هم بهاجبار مالیات میپردازند، احساس بیعدالتی در پرداخت مالیات است و اینکه مالیاتی که پرداخت میکنند، درست مصرف نمیشود؛ بهخصوص در اصفهان که دارای مشکلاتی همچون فرونشست و خشکسالی و آلودگی هوا و… است.»
مصلحی میافزاید: «همچنین حرفوحدیثهایی شنیده میشود که درصد مالیاتی که اخذ میشود، نسبت به سایر استانها بیشتر است. همه اینها عوامل اجتماعی هستند که افراد را ترغیب میکنند از قانون پیروی نکنند. این مشکلات انکارناشدنی است. پس اگر بخواهیم بهصورت ریشهای با این مشکلات اجتماعی مقابله کنیم، باید بدانیم که دلیل اصلی این مسائل نابسامانیهای سیستمی است که باید فکری به حال ساماندهی آنها بکنیم.»
براساس مصوبه هیئتوزیران از اردیبهشت سال ۱۳۹۱ استفاده از دستگاه کارتخوان الزامی شد. از سال ۹۸ نیز مجلس دهم در قالب بند الحاقی به تبصره ۶ لایحه بودجه ۹۸، پزشکان را به استفاده از پایانه فروشگاهی یا همان دستگاه کارتخوان مکلف کرد که بر طبق توافقات سازمان نظام پزشکی، سازمان امور مالیاتی و سازمان دامپزشکی، قرار بر الزامیبودن استفاده از کارتخوان برای افراد شاغل در حرفه پزشکی و دامپزشکی شد.
آرایشگرهای متخلف!
فرار مالیاتی برای خیلی از اصناف اما به امری رایج تبدیل شده است. کافی است سری به سالنهای زیبایی و آرایشگاهها بزنید تا نمونههای مختلفی از گریز مالیاتی را نیز در این قشر را ببینیم؛ اقشاری که اتفاقا درآمد بسیار بالایی دارند و حتی درآمد برخیهایشان در ماه به میلیارد نیز میرسد.
آنها هم موقع دریافت هزینه کارتهای مختلفی که به نام خودشان نیست را ردیف میکنند تا مبادا مجبور به پرداخت مالیات شوند.
یکی از این سالندارها که اتفاقا درآمد بسیار خوبی نیز دارد و روزانه بهطور میانگین بین 20 تا 30 میلیون تومان درآمد دارد، میگوید که از مشتریهای خود میخواهد که هزینه خدماتی که دریافت میکنند را به شماره کارت دختر یا همسرش واریز کنند.
او که در سالن خود انواع محصولات زیبایی را هم به مشتریها میفروشد، میگوید رقم مالیات بسیار چشمگیر است و چارهای جز این ندارد.
فرارهای مالیاتی روزبهروز بیشتر میشوند و آمار و ارقام آنها سر به فلک میکشد؛ تخلفی که تنها مربوط به صنف خاصی نیست و در تمامی صنوف مشاهده میشود؛ بهطوریکه به گفته رئیس سازمان بازرسی کل کشور، برای میزان فرار مالیاتی آمار مشخصی هم وجود ندارد؛ اما به دلیل شفافنبودن نظام مالیاتی و وصول مالیات بهصورت سنتی، روزبهروز افزایش پیدا میکند.
سهم ثروتمندان از پرداخت مالیات
براساس دادههای موجود، در گزارشی تحت عنوان «شاخصهای عدالت اجتماعی ایران» که مرکز آمار ایران آن را منتشر کرده است، سهم ثروتمندان از مالیات در سال ۱۴۰۰ فقط 5 درصد بوده است؛ همچنین در سال ۱۴۰۰ از کل درآمدهای مالیاتی دولت، ۳۸ درصد مربوط به مالیات اشخاص حقوقی، ۳۸ درصد مربوط به مالیات بر کالا و خدمات، ۱۹ درصد مالیات بر درآمد و فقط 5 درصد مربوط به مالیات بر ثروت بوده.
این درحالی است که حدود ۹۰ درصد از صاحبان اصناف و مشاغل، کمتر از ۱۰ میلیون تومان در سال مالیات میدهند. یک کارمند معمولی که ماهانه ۱۰ میلیون تومان حقوق دریافت میکند نیز سالانه پنج تا شش میلیون تومان مالیات میپردازد.
عدم پرداخت مالیات از سوی اصناف مختلف، دلایل مختلفی دارند. آنطور که نتایج تحقیقی تحتعنوان «پیشرانهای فرار مالیاتی از منظر فرهنگی و اجتماعی» نوشته حسن جمالی نشان میدهد، عدالت مالیاتی بر فرار مالیاتی تأثیر منفی و معنادار دارد.
از سوی دیگر عدالت مالیاتی بهطور غیرمستقیم و با نقش میانجی متغیر فساد اقتصادی بر فرار مالیاتی تأثیرگذار است؛ همچنین تأثیر اطرافیانی که در پرداخت مالیات بهدرستی عمل نمیکنند بر فرار مالیاتی افراد مثبت و معنادار است و این متغیر با متغیر میانجی اخلاقیات نیز بر فرار مالیاتی تأثیرگذار است.
در مجموع میتوان گفت، از منظر اجتماعی دولت بایستی تلاش کند اعتماد مردم به دستگاه مالیاتی را از طرق گوناگون، ازجمله اعلام عمومی هزینهکرد درآمدهای مالیاتی افزایش دهد تا تمکین مالیاتی از این طریق افزایش پیدا کند.
