پیامد حضور نظامیان در کارزار سیاست

چندی پیش نمایندگان مجلس شورای اسلامی بخشی از قانون انتخابات ریاست‌جمهوری را با انجام اصلاحاتی تصویب کردند. تغییراتی که بیش از آنکه واقعیت‌ها، پیامدها و هزینه‌های احتمالی در آینده نه‌چندان‌دور را در نظر داشته باشد، براساس سنجش مصلحت‌ها در حال انجام پذیرفتن است. بحث‌های مختلفی از سوی نمایندگان و فعالان سیاسی نزدیک به جریان‌های سیاسی طی روزهای گذشته مطرح شـده است.

تاریخ انتشار: ۰۸:۵۷ - شنبه ۶ دی ۱۳۹۹
مدت زمان مطالعه: 3 دقیقه

یـکـی از مـهـم‌تـریـن تغییرات این قانون، مشخص‌کردن سن واجدان شرایـط، حضور اعضای هیئت‌رئیسه مـجـلـس و اعـضــای شورای عالی قضایی شش‌ماه قبل از انتخابات ریاست‌جمهوری و بدون نیاز به استعفا برای حضور در میدان رقابت‌هاست. ازسوی دیگر نیز اصلاح ماده 35 این قانون است. نمایندگان در این ماده با گنجاندن بند «خ» با عنوان «فرماندهان عالی نیروهای مسلح با جایگاه سرلشکری و بالاتر می‌توانند در انتخابات شرکت کنند» موافقت کردند. براساس این قانون، نظامیان می‌توانند در انتخابات ریاست‌جمهوری ثبت‌نام و پس از مراحل قانونی وارد کارزار رقابت‌ها شوند. سخنان برخی از نمایندگان مجلس درباره حضور نظامیان در سیاست و گشوده نگاه داشتن این فضا، حتی برای سایر نیروهای نظامی در انتخابات جالب‌توجه و در تاریخ سیاسی جمهوری اسلامی اتفاقی تازه است. به نظر می‌رسد بازتاب چنین دغدغه‌ای براساس مصلحت و بدون در نظر گرفتن سخنان و رهنمودهای بـنیان‌گذار جمهوری اسلامی و مقام معظم رهبری ارائه می‌شود. امام خمینی(ره) در وصیت‌نامه خود و با خطاب قراردادن نظامیان می‌نویسند: «وصیت اکید من به قوای مسلح آن است که همان‌طور که از مقررات نظام، عدم دخول نظامی در احزاب و گروه‌ها و جبهه‌هاست به آن عمل نمایند؛ و قوای مسلح مطلقا، چه نظامی و انتظامی و پاسدار و بسیج و غیر اینها، در هیچ حزب و گروهی وارد نشده و خود را از بازی‌های سیاسی دور نگه دارند. در این صورت می‌توانند قدرت نظامی خود را حفظ و از اختلافات درون‌گروهی مصون باشند. و بر فرماندهان لازم است که افراد تحت فرمان خود را از ورود در احزاب منع نمایند. و چون انقلاب از همه ملت و حفظ آن بر همگان است، دولت و ملت و شورای دفاع و مجلس شورای اسلامی وظیفه شرعی و میهنی آنان است که اگر قوای مسلح، چه فرماندهان و طبقات بالا و چه طبقات بعد، برخلاف مصالح اسلام و کشور بخواهند عملی انجام دهند یا در احزاب وارد شوند که (بی‌اشکال به تباهی کشیده می‌شوند) و یا در بازی‌های سیاسی وارد شوند، از قدم اول با آن مخالفت کنند. و بر رهبر و شورای رهبری است که با قاطعیت از این امر جلوگیری نماید تا کشور از آسیب در امان باشد.»
امام خمینی(ره) در سخنان مختلف که در قالب پیام به نیروهای مسلح، گرامی‌داشت روز ارتش و پیام به رزمندگان عنوان شده است، تأکید دارند: «قوای مسلح باید وارد در جهات سیاسی نشوند.»(صحیفه امام، جلد 16، 18 و 19)
تـعـبـیـر قـوای مــسـلـح و هـمـچـنـیـن نام‌بردن از گروه‌های مختلف نظامی در سخنرانی‌های امام نیازمند شرح و تفسیر نیست؛ به عبارتی جملات ایشان بـه‌گـونـه‌ای بیان شده که نمی‌توان در بخش‌هایی موافقت و در قسمت‌هایی مخالفت ایشان را درباره حضور نظامیان در میدان سیاست برداشت کرد. آنچه از سخنان امام درباره حضور نظامیان در سیاست مشخص است، منع کامل نظامیان در فعالیت‌های سیاسی معطوف به قدرت است. گفتنی است مجموعه سخنان امام درباره منع ورود نظامیان به سیاست در جهت کسب قدرت از طریق سیاست‌ورزی براساس تجربه سایر کشورها صورت‌بندی شده است. به واقع برای ایشان مسلم بود که حضور و فعالیت سیاسی نظامیان با حفظ جایگاه نظامی، مخاطرات گسترده‌ای را برای آینده کشور به همراه دارد؛ از همین‌رو بارها به این مسئله به‌صورت مستقیم اشاره کـرده‌انـد. همـچـنـیــن مقام معظم رهبری درباره حضور نظامیان در سیاست بر مسئله «شناخت» تأکید داشته‌اند؛ به معنایی که نظامیان سیاست را بشناسند و درباره امور سیاسی آگـاهـی کـسـب کـنند؛ ولی منع حضور در سیاست را به همان ترتیبی که امام برای همگان به تصویر کشیده‌اند تأکید و بیان کردند: «واردنشدن در سیاست (به همان معنایی که امام فرمودند) به قوت خودش باقی است. این‌طور نیست که حالا کسی خیال کند، سیاست عوض شد. یعنی امام در زمان خود فرمودند وارد سیاست نشوید، حالا می‌گوییم وارد سیاست بشوید! نه! همان فرمایشِ امام است.» (دیدار با لشکر محمدرسول‌الله)
سیاست عرصه سیاسیون و افرادی است که سودای کسب قدرت و حفظ آن را پرورش می‌دهند. سیاست عرصه دادوستد، موضع‌گیری‌های منصفانه و غیرمنصفانه و مهم‌تر از همه جایی است که گاه و بیگاه حقیقت در مقابل مصلحت ذبح می‌شود. میدانی برای پاسخ‌گویی به مطالبات شهروندان و انجام خواسته‌های بر زمین‌مانده است. دیگر آنکه حضور در سیاست یعنی وارد شدن به اتاق نسبتا شیشه‌ای که با تمام اعمال‌نظرها و محدودیت‌هایی که توسط سیاسیون در هنگام حضور در قدرت صورت می‌گیرد، در نهایت آنان در هنگامه خاص مجبور به پاسخ‌گویی به افکار عمومی می‌شوند. وضعیت جغرافیایی کشور ایران به‌گونه‌ای است که در بازه‌های زمانی مختلف به تمرکز نیروهای نظامی در مرزها، بازسازی تجهیزات نظامی، دست یافتن به نوآوری‌های مهم در ادوات جنگی و تأمین نیازهای نیروهای نظامی نیاز دارد و از همین رو در کانون توجه جهانی و منطقه‌ای قرار گرفته است. به نظر می‌رسد در صورت مشغول‌شدن نـظـامـیـان به کـارزار سیاست به صورت رسمی و حضور در انتخابات، آنان از کار اصلی خود که حفاظت از کیان کشور و مراقبت از مرزها و ایستادگی در برابر دشمنان است، بازخواهند ماند.