تعداد ضامن در تسهیلات و مدارک موردنیاز برای ضمانت در طول سالهای گذشته، مسئلهای مهم در نظام بانکی کشور است.
اگرچه بانک مرکزی بارها با صدور بخشنامههای مختلف تلاش کرد تا به این عرصه نظم بخشد؛
ولی تاکنون موفقیت چندانی بهدست نیاورده است.
گزارشهای میدانی از بانکهای سطح شهر اصفهان نشان میدهد هرکدام برای تسهیلات، تعداد و نوع خاصی ضامن میخواهند و رویه بسیاری از آنها در سال 1400 تغییر کرده است.
با اجراییشدن جدیدترین قانون چک، حالا بانکها نیز تـعـداد و شــرایـــط ضامنهای تسهیـلات را دستخوش تغییراتی کردهاند و تعدادی از آنها سفته را به چک ترجیح میدهند.
سالهـا قـبـل بـانـک مـرکـزی بــرای تعداد ضامن در هر میزان تسهیلات بخشنامهای صادر کرد.
براساس آن دستورالعمل، برای تسهیلات تا نرخ 50میلیون تومان فقط ارائه یک ضامن کافی بود؛
البته همان زمان حتی بانکهای دولتی این دستورالعمل را اجرا نکردند و قرار شد پس از آن هر نوع تسهیلات، نوع و تعداد مشخصی ضامن داشته باشد.
برای مثال درباره وام ازدواج یک ضامن کافی بود؛
ولی باز هم بانکها حاضر به پذیرش چارچوب واحد نشدند تا سال 1400 که با اجراییشدن قانون جدید چک آشفتگی در شرایط ضامنهای بانکها به اوج رسید.
امروز تعداد و شرایط ضامن در دو شعبه مختلف از یک بانک نیز یکسان نیست.
ضامن بازاری اعتباری ندارد!
گفتوگو با کارمندان چند بانک در سطح شهر اصفهان نشان میدهد نیازی به ضامن بازاری برای تسهیلات اعتباری ندارند و گاهی فقط برای پرکردن لیست درخواست وام استفاده میشوند.
یکی از کارمندان بانک ملت در اینباره گفت: «ما یک کسری حقوق و ضامن کارمند میخواهیم و اگر ضامن آزاد هم نباشد مهم نیست.»
بسیاری از بانکها به متقاضی وام میگویند که چکهای بازاری اعتباری ندارند و باید ضامن کارمند داشتهباشید.
ضامن کارمند نیز باید در کنار چک و فیش حقوقی، تعهد حسابداری ارائه دهد تا مورد قبول قرار گیرد.
مدیر یکی از شعب بانک تجارت در پاسخ به این پرسش که برای تسهیلات 30میلیونی چند نفر ضامن میخواهند، به متقاضی گفت:
«یک ضامن کارمند قوی داشته باشید با کسری حقوق همراه با یک ضامن کارمندی دیگر ولی ضامن آزاد داشته باشید یا نه مهم نیست.»
آیا فقط با ضامن آزاد امکان دریافت وام وجود دارد؟ رئیس این شعبه در پاسخ به اربابرجوع گفت: «خیر، بههیچعنوان».
ضامن با شرایط عجیب
گاهی بـانـکهـا شـرایـط عجیبی برای ضـامـن تـعـریف میکنند و این مختص بـانـکهای کوچک نیست؛ برای مثال بانک ملی فقط ضامن کارمند نمیخواهد، بلکه ضامن موردنظر بانک ملی باید از همین بانک حقوق بگیرد! حال اینکه چگونه متقاضی باید یک کارمند حقوقبگیر از بانک ملی برای ضمانت پیدا کند نیز مسئله عجیبی است. چند بانک خصوصی هم تا چندی پیش ضمانت نیروهای نظامی را قبول نمیکردند. مدیر یکی از این بانکها دراینباره به متقاضی گفت: «کارمند نظامی قبول میکنیم؛ ولی امتیاز پایینی دارد و بهتر است ضامن شما کارمند غیرنظامی باشد، آنها انتقالی میگیرند و جابهجا میشوند و اگر اقـسـاط را نـپـردازنـد ما برای پیداکردنشان به دردسرمیافتیم.» ناگفته نماند منظور ضامن کارمند از نظر بانکها، کارمندان شرکتهای خصوصی نیست. امروز در بسیاری از بـانـکهــای اصـفـهـان ضـمـانـت کارمندان بخش خصوصی به ویژه شرکتهای کوچک اعتباری ندارد.
ضمانت با سفته
قانون جدید چک باعث شد تا بانکها دریافت سفته را به چک ترجیح دهند و امروز تقریبا در تمام بانکهای دولتی و خصوصی ضامن میتواند همراه با ارائه فیش حقوقی، به جای چک یک برگ سفته بابت ضمانت امضا کند. ضامنهای بخش آزاد نیز باید برای ارائه سفته، جواز کسب داشته باشند. تعدادی از بانکها مانند بانک رسالت هم دریافت چک برای ضمانت را به صورت کامل متوقف کردهاند و تنها سفته میگیرند.
تعداد ضامن سلیقهای است
برای دریافت تسهیلات باید چه تعداد ضامن داشته باشید؟ گفتوگو با متقاضیان وام و کارمندان بانکها در شهر اصفهان نشان میدهد تعداد ضامنهای موردنیاز برای هر نوع تسهیلات، سلیقهای است. برای مثال برای وام ازدواج در بیشتر بانکها یک ضامن کارمند و یک ضامن آزاد کافی است؛ ولی گاهی بانکها تا سه نفر ضامن کارمند میخواهند. گزارشهای میدانی نشان میدهد میان دو شعبه مختلف از یک بانک نیز گاهی تعداد و شرایط ضامنها متفاوت است. یکی از کارمندان بانک سپه در اینباره به اصفهانزیبا گفت: «ما به حساب بانکی، شغل و شرایط وامگیرنده توجه میکنیم، اگر شک کنیم که این شخص شاید موفق به پرداخت اقساط وام نشود از او ضامن بیشتری میخواهیم؛ ولی اگر ببینیم شخص متقاضی تا به حال قسط عقب افتاده و چک برگشتی نداشتهاست برای تعداد ضامنها انعطاف بیشتری نشان میدهیم.»
