افتخاری برای اصفهان…
در ابتدای این جلسه، مهدی تمیزی رئیس موزه هنرهای معاصر اصفهان گفت: «ازآنجاییکه فارسی شکر است، این افتخار را داریم که این شکر را در اصفهان هم هزینه کنیم و جایزه ملی جمالزاده را به همت سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری اصفهان و به کمک شورای علمی، داوران بزرگوار و بهویژه به همت همه نویسندگانی که آثار را فرستادند و این رویداد ملی را پررونق کردند، به راهاندازیم.» او ادامه داد:«بهطورمعمول اتفاقهای ملی همیشه در پایتخت رخ میدهد و معمولا شهرستانها یا از برگزاری رویدادهای ملی هراس دارند یا برگزاری آن را در قامت خودشان نمیبینند. این افتخار در اصفهان وجود دارد؛ بهواسطه شهروندان، پژوهشگران، نویسندگان و هنرمندان ارجمندش و کسانی که اهل علم و خودباور هستند و میتوانند کاری را انجام دهند که در سطح ملی واجد ارزش باشد. جایزه ملی جمالزاده روزهای پایانی سومین دوره خود را طی میکند. همه ما در شورای سیاستگذاری و بهعنوان شهروندان اصفهان امیدواریم سال آخر این جایزه نباشد و دورههای بعدی آن نیز هرسال در همین شهر ادامه پیدا کند.»
نقطه ثقلی در شهر اصفهان
در ادامه، رئیس اداره هنری سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری اصفهان گفت: «جایزه جمالزاده فراز و نشیبهای خود را طی کرد و امروز در ایستگاه سوم است که نتایج خود را حاصل میکند. این جایزه در حوزه ادبیات داستانی، بهخصوص داستان کوتاه، از همه فارسیزبانان دنیا دعوت کرد متون خود را در قالب داستان و در محورهای مشخصی که ارائهشده، به دبیرخانه ارسال کنند؛ اما اینکه این نقطه ثقل در شهر اصفهان است از این بابت ازنظر من مهم است که شهر اصفهان هم مبدأیی برای این موضوع است؛ چراکه جمالزاده از سابقون جریان داستاننویسی معاصر ایران است و فردی اصفهانی است که در ادوار گذشته داستانهای بسیاری را خلق کرده است.»
علی عطریان ادامه داد: «به بهانه حضور جمالزاده در اصفهان و سبقه داستاننویسی در آن، شاید یکی از مهمترین جریانهای داستاننویسی در سطح کشور را در اصفهان رقم زدیم و در ادوار مختلف فارسیزبانان آثاری را برای ما در ادوار اول و دوم و سال سوم فرستادند. امیدواریم این ادبیاتی که در جریان داستاننویسی برای اصفهان خلق شد، بهعنوان یک اثر ماندگار در ادوار مختلف و در تاریخ ماندگار شود؛ زیرا میتواند فارغ از زمان و مکان برای آیندگان، حاصل دوران زندگی ما را ببرد. ما داستانهای گذشتگان را میخوانیم و علاوه بر اینکه با نحوه و سبک زندگی آنها در دوران مشخص خودشان آشنا میشویم، میتوانیم به زیروبم ادبی نوشتار هم پی ببریم. مشخصا یکی از اهداف جایزه ادبی جمالزاده خلق اثری برای شهر اصفهان است؛ شهری که در لایههای مختلف خود بسیار غنی و قوی است.» عطریان درباره کتاب دوره سوم جایزه ادبی جمالزاده نیز بیان کرد: «یکی از ویژگیهای دوره سوم این است که در جریان دوره سوم جایزه ادبی جمالزاده محصولاتی تولید شد که آثار ماندگاری در این حوزه هستند. یکی از آثار، طرح مطالعاتی ادبیات داستانی اصفهان است که به جریانهای ادبی داستان اصفهان از 1300 تا 1409 میپردازد؛ یعنی یک قرن اتفاقهای حوزه داستاننویسی اصفهان را مرور و بررسی میکند و عملا به شناخت جریانهای تأثیرگذار و افراد شاخص این حوزه میپردازد که به نظر من یکی از آثار ماندگار دوره سوم جایزه ادبی جمالزاده است.»
امیدوارم دوره سیوسوم را نیز باهم جشن بگیریم
محسنی، داستاننویس و دبیر ادبی سومین دوره جایزه ادبی جمالزاده، نیز ضمن تشکر از خبرنگاران به دلیل حضور در ادوار مختلف جایزه که در این دوره نیز همراهی چشمگیری داشته و در حوزه معارفه و اعتباربخشی بیشتر به جایزه جمالزاده کمک کردند، تصریح کرد: «امیدوارم دوره سوم نیز سرانجام نیکی داشته باشد و با یکدیگر همت کنیم که این جریان تداوم داشته باشد؛ چون قطعا ثمربخشی این جایزه به امتداد نیاز دارد و امیدوارم دوره سیوسوم را نیز باهم جشن بگیریم.» او ادامه داد: «جلسه اول شورای سیاستگذاری دوره سوم در اسفندماه برگزار و فراخوانی به پیوست آن جلسه در اسفندماه منتشر شد. مهلت دریافت آثار تا 25اردیبهشت بود و با احتمال اینکه معمولا روزهای پایانی، روزهای شلوغتری است، چهارپنج روز نیز تمدید شد. فرایند دریافت آثار به این صورت بود که درمجموع 1468 اثر ثبتشده در دبیرخانه داشتیم که از این تعداد، 1278 اثر با فراخوان همراهی داشتند و اصول فراخوان را رعایت کرده بودند. در بخش داستان آزاد 852 اثر، در بخش داستان اصفهان 168 اثر، در بخش زندگینگاری کرونا 195 اثر و در بخش زندگینگاری مدارس 73 اثر به دبیرخانه رسید که توسط هیئت انتخاب بررسی شد. اعضای این هیئت را معرفی میکنم: در بخش داستان آزاد مهدی باتقوا، سیاوش قربانیپور و مرضیه گلابگیر 28 اثر را انتخاب کردند؛ در بخش داستان اصفهان سارا خسروی، نسترن مکارمی و هادی منوچهری 27 اثر را انتخاب کردند که دو اثر به دلیل اینکه در فرایند داوری برنده جایزه دیگری شدند از قسمت داوری نهایی کنارگذاشته شدند و الان 25 اثر در حال داوری است؛ در بخش زندگینگاری کرونا مهسا صمتی، حامد علیبیگی و سمیه یوسفی 20 اثر را انتخاب کردند و در بخش زندگینگاری مدارس مهرانگیز بیدمشکی، ندا تسلیمیان و شبنم غفاری 19 اثر را انتخاب کردند که بخش داوری نهایی در حال انجام است و در دوسه روز آتی جلسه نهایی را خدمت داوران خواهیم بود.»
محسنی به کتاب دیگر دوره سوم جایزه ادبی جمالزاده اشارهکردو گفت: «باتوجه به فقدان منابع نظری در حوزه ناداستان به شکل مدون، تصمیم بر این شد که باتوجه به احساس نیازی که در آسیبشناسی آثار واصله به دورههای قبلی انجام شد، منابع بیشتری در اختیار مخاطبان قرار گیرد. کتابی به شکل مجموعه مقاله و فعلا با اسم موقت جستارهایی برای جستار توسط چند نفر از مترجمان عزیز به نامهای نسترن صارمی، نوید پورمحمدرضا، معین فرخی، امین حاجیخواه، رضا تاجمیر، محمدرضا فرزاد، خانم شریعتمداری و ناصر فرزینفر تنظیم و ترجمهشده و اولین مجموعه مقالهای میتواند باشد که در حوزه زبان فارسی بهطور مجمل به مفهوم جستار، ناداستان یا زندگینگاره خواهد پرداخت.»
اصفهان شهر قصه و داستان است
محمد ایزدخواستی، از اعضای شورای سیاستگذاری سومین دوره جایزه ملی جمالزاده، سخنران دیگر این جلسه بود که با اشاره به اهداف و سیاستهای این جایزه اظهار کرد: «بعدازاینکه جایزه ادبی اصفهان متوقف شد، اصفهان این نقیصه جدی را داشت و صاحب یک جایزه ادبی نبود. بارها تلاش شد که جایزهای جایگزین جایزه ادبی اصفهان شود که به نتیجه نرسید؛ اما خدا را شکر در سه سال گذشته، جایزه ادبی جمالزاده شکل گرفت.» او افزود: «یکی از مهمترین داشتههای اصفهان، حوزه روایی و داستانی آن است. اصفهان شهر قصه و داستان است و در حوزه ادبی این توانایی را دارد که بهعنوان یکی از قطبهای اصلی داستان کشور معرفی شود. ما برای اینکه یک اصفهان بالنده داشته باشیم، به معرفی و تکثیر اصفهان نیاز داریم. لازمه معرفی و تکثیر این است که بازوان قدرتمند آن میتواند حوزه داستانی باشد. داستان آینهای است که بهخوبی میتواند این شهر خیال را متبلور کند؛ همانطورکه هانری کوربن در کتاب خود با نام “اصفهان تصویر بهشت” اصفهان را یک تصویر خیالی میداند که در زمین تبلور پیداکرده است.»
ایــزدخــواستــی تـصریــح کرد: «شاید بهترین چیزی که میتواند این شهر را تصویر کند، داستان است و جایزه ادبی یکی از ابتداییترین و مهمترین زیرساختهاست که میتواند تمرکز نویسندگان کشور را به این سمت بیاورد. شاید مهمترین هدفی که جایزه ادبی جمالزاده در دوره سوم دنبال میکرد، نفوذ بیشتر در سطح شهر بود؛ برای اینکه نظر نویسندگان را به سمت خود جلب کند و تصویر بیشتری از این شهر در اختیار دیگران قرار دهد. به همین دلیل بحث روایت داستان مدارس اصفهان نیز در این دوره فعال شد.»
چشماندازها برای افقهای بلندمدت تعیین میشوند
در ادامه، برنامه پرسش و پاسخی میان خبرنگاران و اعضای ادبی و اجرایی سومین دوره جایزه ادبی جمالزاده درباره مسائلی همچون بودجه برگزار شد. محمد ایزدخواستی در پاسخ به خبرنگار ایسنا که آیا چشمانداز شورای سیاستگذاری اولین دوره جایزه ادبی جمالزاده برای تبدیل این جایزه در سال 1400 بهعنوان معتبرترین جایزه اصفهان ( پایتخت فرهنگ و هنر کشور) حاصلشده است، گفت: «چشماندازها عموما برای افقهای بلندمدت تعریف میشوند و این اشتباهی بوده که در دوره اول رخداده است؛ اما اینکه آیا جایزه جمالزاده توانسته در کشور جایی برای خود باز کند، به نظر من این اتفاق افتاده است و فکر میکنم جایزه جمالزاده بیش از دوسه دوره توانسته است جایگاهی برای خود باز کند؛ اما همیشه باید انتظار ما خیلی بیشتر باشد.»
در ادامه، خبرنگار هفتهنامه سیبه پرسید که چرا در میان برگزارکنندگان جایزه ادبی جمالزاده فردی در اندک اندازههای جمالزاده حضور ندارد؟ چرا تلاشی برای نامگذاری خیابانی به نام جمالزاده صورت نمیگیرد؟ چرا تلاشی برای ایجاد آرامگاه جمالزاده در اصفهان انجام نمیشود؟ چرا کتابی از جمالزاده توزیع نمیشود؟
مهدی تمیزی در پاسخ به این پرسشها، با انتقاد از پرسشهای پراکنده این خبرنگار بیان کرد: «هر جایزهای در دنیا یک نام دارد؛ مثل هر خیابانی که یک نام دارد. اگر اسم یک خیابان بزرگمهر است دلیل ندارد که آن خیابان به دادگری معروف باشد. واژه جمالزاده یک برند برای یک فستیوال است؛ مثل صدها فستیوال دیگر که نامی را بهعنوان برند برای آن انتخاب میکنند. اعضای شورای سیاستگذاری از ابتدای دوره اول تاکنون ادعای همترازی و همعرضی و همطولی با آقای جمالزاده را نداشتهاند. ایشان یکی از نویسندگان نامدار زبان فارسی است که به احترام نام ایشان عنوان این برند به جمالزاده نام گرفته است. فکر نمیکنم چیزی از جسد ایشان هم مانده باشد که ما بخواهیم بیاوریم، ما نعشکش نیستیم که بتوانیم استخوانهای ایشان را جابهجا کنیم. اسم یک خیابان هم به نام ایشان گذاشتهشده است. هر فستیوالی یک نام دارد. ممکن است نام آن حتی اصفهان باشد. ما به احترام جمالزاده نام این فستیوال را جمالزاده گذاشتیم؛ مثل فستیوال آلاحمد یا اندرسون.»
بودجه سومین دوره جایزه
علی عطریان نیز در ادامه گفت: «مسئله ما و اصفهان نعش مرحوم جمالزاده نیست؛ مسئله شهر ما شاید نامگذاری خیابانی به نام جمالزاده نیست که البته در حد مقدورات انجامشده است؛ مسئله ما تولید متن برای اصفهان به دست نویسندگان است و اگر این اسم را با هراسم دیگری جابهجا کنید، ما خرده نمیگیریم. شما نام جمالزاده را پاک کنید و گلشیری بگذارید یا نیکبخت. مسئله اسم نیست؛ بلکه همتی است که توسط جمع کثیری از نویسندگان در حوزه ادبی انجامشده است تا به نتیجه برسد و برای شهر اصفهان و بهویژه برای آیندگان، ادبیات و داستان به شکل تازهای خلق شود. بحث بزرگداشت و نکوداشت جمالزاده نیست.» او درباره بودجه نیز تصریح کرد: «جریانهای ردیفهای بودجه شهرداری مصوب شورای شهر است. در دو دوره گذشته جایزه ادبی جمالزاده، ردیفهای مشخص مالی داشت. در این دوره متأسفانه ردیف مشخصی با عنوان این جایزه نداشتیم و از مجموعهردیفهایی که به حوزه ادبیات منتسب میشود، این اتفاق را رقم زدیم؛ چراکه جایزه باید حضورداشته باشد. خدا را شکر توانستیم تا این لحظه تمام هزینهها را با توجه به دو یا سه برابر شدن همه هزینه، با همان بودجه سال گذشته که حدود 190میلیون تومان بود، به انجام برسانیم.»
وگر مراد نیابم بهقدر وسع بکوشم
الهه رضایی، دبیر اجرایی سومین دوره جایزه ادبی جمالزاده و مدیر مرکز قلمستان، نیز ضمن ابراز خرسندی از پرسشهای چالشبرانگیز خبرنگار هفتهنامه بسیمه تصریح کرد: «کتاب جایزه ادبی جمالزاده در سال اول به تعداد شرکتکنندگان چاپ شد و درتلاشیم آن را به چاپ بعدی برسانیم. کتاب سال دوم نیز چاپ شد و اگر دوستان علاقه داشته باشند، حتما به دبیرخانه جایزه اطلاع دهند تا در اختیارشان قرار گیرد.» او در ادامه این بیت را خواند: «به راه بادیه رفتن به از نشستن باطل/ وگر مراد نیابم به قدر وسع بکوشم»
رضایی افزود: «قطعا دفتر تخصصی ادبی مرکز آفرینشهای ادبی قلمستان که معبری برای برگزاری جایزه است، نمیتواند جنازهای جابهجا کند؛ هرچند که درخواست شما بهحق است؛ یعنی اگر شهری یکی از بزرگان خود را از دست دهد، باید مدیران آن شهر تلاش کنند تا اگر امکان حضور جنازه وجود ندارد، حداقل مقبره یا یادمانی برای آنها ایجاد کند و این، یکی از مطالبههای حق است که از من و شما برنمیآید و باید مطالبه گستردهای باشد. همینالان مقبره کمالاسماعیل در شهرمان وضعیت خوبی ندارد و تلاش ما این است که حداقل مقبره شایستهای برای ایشان طراحی شود؛ ولی این موضوع مسئلهای نیست که برگزاری جایزه جمالزاده را تحتالشعاع قرار دهد.»
رضایی بابیان اینکه قصد جدی ما این است که کتاب شماره سه جایزه ادبی جمالزاده حتما به چاپ برسد، اظهار کرد: «یکی از کارهای ویژه ما برای دوره سوم این است که درباره جستار، زندگینگاره و ناداستان یک مجموعه که برگرفته از ترجمه آثار علمی دنیاست، به دوره سوم برسد.»
او ادامه داد: «باوجود فشردگی کار اختتامیه جایزه امسال هم در 14 تیرماه برگزار میشود و تلاش زیادی برای رسیدن به این زمان انجامشده است.»
دبیر اجرایی سومین دوره جایزه ادبی جمالزاده گفت: «وقتی یک مرکز دولتی یا نهاد وابسته به دولت مثل شهرداری یک فعالیت هنری انجام میدهد، قطعا از همه چهرههای فعال آن زمینه نمیتواند استفاده کند؛ چون برخی تمایلی به شرکت ندارند و برخی نیز از طرف نهادهای دولتی تأیید صلاحیت نمیشوند؛ اما سعی کردیم با همه امکانات موجود بهترین نتیجه را حاصل کنیم.»
