نخستین برنامه که ۲۲ آبان برگزار شد، شب شعر ایثار بود که با حضور عباس محمدی مدیر آفرینشهای ادبی حوزه هنری کشور و شاعران مطرحی چون سعید بیابانکی، ناصر فیض و شاعران اصفهانی (شاه زیدی، ملکیان، فردوسی، ناصحی، جهاندار و…) برگزار شد. در این برنامه کتاب شعر «نذرسقا» یکی از آخرین کتابهای منتشرشده در حوزه هنری اصفهان رونمایی شد.
روز دوم این ویژهبرنامه به رونمایی از فیلم مستند «چند قطره آبان» به کارگردانی محمد اسماعیلی اختصاص داشت که در پردیس سینمایی ساحل با حضور برخی از مسئولان اصفهان و عوامل و هنرمندان این فیلم و علاقهمندان برگزار شد.
نکته قابل توجه در این فیلم آن است که عوامل همه اصفهانی بوده و این اثر به موضوع ۲۵ آبان و حماسه و ایثار اصفهان میپردازد.
برپایی نمایشگاه عکس حماسه حضور در گذر هنری سعدی برنامه بعدی این هفته است.
رونمایی از دو کتاب با موضوع دفاع مقدس با نام های «نگهبان ریتا» و «معبر گمشده» نیز در روز ۲۵ آبان سهشنبه ساعت 18 در عمارت سعدی برگزار میشود. کتاب معبر گمشده خاطرات گردان تخریب لشکر 14 امام حسین (ع) است که توسط حسینعلی محمدی جزی نوشته شده و حوزه هنری استان اصفهان آن را منتشر کرده است. کتاب نگهبان ریتا مجموعه داستانهای دفاع مقدس و انقلاب خانم فهیمه قاعدی است که این داستانها جوایز مختلفی از جمله یوسف و داستان انقلاب را از آن خود کرده است. این کتاب نیز توسط حوزه هنری اصفهان منتشر شده است.
«عصر تجربه» برنامه بعدی است که با حضور حسن محمودی یکی از نویسندگان مطرح اصفهان روز چهارشنبه 27 آبان ماه ساعت 17:00 برگزار میشود و ایشان در این برنامه به بیان تجربه خود در نویسندگی برای علاقهمندان میپردازند. از کتابهای دفاع مقدسی این نویسنده میتوان به روضه نوح اشاره کرد که در برنامه عصرتجربه نیز نویسندگی در خصوص این کتاب بررسی میشود.
یکی از برنامههای مهم این هفته، برنامه «شب خاطره» است که با حضور فرماندهان، رزمندگان و ایثارگران حاضر در عملیات محرم روز پنجشنبه 27 آبان ماه ساعت 18:00 در عمارت تاریخی سعدی برگزار میشود. در این ویژهبرنامه مرتضی شریعتی فرمانده گردان امام محمد باقر (ع)، حاج منصور سلیمانی فرمانده بهداری لشکر 14 امامحسین، حاجمصطفی سجاد از فرماندهان لشکر 14 امامحسین، گردان موسیبنجعفر و حاجعلی حامدیان از فرماندهان لشکر 30 زرهی سپاه و محمدرضا یادگاری از فرماندهان لشکر 25 کربلا به بیان خاطرات خود از عملیات محرم و نقش خود در آن میپردازند.
در این مراسم مهدی جانیپور عکاس خبری که از مراسم تشییع پیکر ۳۷۰ شهید عملیات محرم در روز ۲۵ آبان ۶۱ عکاسی کرده است به بیان روایت خود از این مراسم میپردازد و از ایشان تقدیر به عمل میآید. 16 عکس از عکسهای این عکاس از آغاز این هفته تا جمعه ۲۸ آبان در عمارت سعدی در معرض دید علاقهمندان قرار دارد. گفتنی است فیلم چند قطره آبان یک اکران ویژه نیز مخصوص اهالی فرهنگ و هنر اصفهان در آخرین روز این هفته (جمعه ساعت ۹ صبح) در سینما سپاهان خواهد داشت.
شب شعری از جنس حماسه و ایثار
شب شعر ایثاراولین برنامه برگزارشده این هفته در حوزه هنری اصفهان بود. جمعی از شاعران و شاعردوستان قبل از شروع این برنامه جنب سالن سعدی شعرخوانی را آغاز کرده و اشعاری با محتوای انقلابی و آیینی می خواندنند. پس از آن آیین شب شعر «حماسه و ایثار اصفهان» رسما آغاز شد و شاعران مطرح از پایتخت و اصفهان به خواندن اشعار زیبایی که سروده بودند پرداختند.
محوریت اغلب اشعار ایثار و شهادت بود همراه با غزلهایی دلنشین که شاعران در سوگ زایندهرود خواندند.
عباس محمدی، مدیرمرکز آفرینشهای ادبی حوزه هنری کشور، در این آیین غزلی از اوایل دهه هشتاد درخصوص مادران چشمانتظار برای آمدن فرزندانشان از اسارت خواند.
«ز نالههای بلندی که تا دهن نرسید چقدر نامه نوشتی به دست من نرسید» مطلع این غزل بود. او با اشاره به روز حماسه و ایثار شهر اصفهان در 25 آبان ماه سال 1361 گفت: شهر اصفهان جزو شهرهایی بود که زیاد بمباران شد و مردم آن با گوشت و استخوان خود جنگ تحمیلی را درک کردند.
در ادامه، احمد نوری، سرپرست حوزه هنری استان اصفهان، دو بیت شعری را که آقای محمود عبادی سیچانی در همان سال ۱۳۶۱ درباره تشییع باشکوه شهدای عملیات محرم سروده بودند خواند:
«آن روز شتاب بود و تابوت شهید
دل در تب و تاب بود و تابوت شهید
آن روز در امتداد خطی خونرنگ
گل بود و گلاب بود و تابوت شهید»
پس از شعرخوانی شاعران با فراخوانی محمد خادم، مجری برنامه، ادامه پیدا کرد. عباس شاهزیدی، متخلص به خروش، اولین شاعری بود که با فراخوانی مجری پشت تریبون مستقر شد و چند غزل خواند.
«آهم قصیدهای که کوتاه میکشم
گاهی برای آه خودم آه میکشم»
این بیت مطلعی از یک غزل برای زایندهرود بود. در ادامه خروش اصفهانی چنین خواند:
«خبر چه بود که بوی فراق میآمد
حماسه بود که با اشتیاق میآمد»
محسن ناصحی، یکی دیگر از شاعران مطرح اصفهانی نیز در این برنامه به شعرخوانی پرداخت و دو شعر کوتاه تقدیم کرد یکی با این مطلع که: «خبر رسید و خبر چه سنگین /خبر چه داغ و خبرچه جانسوز/ خبر غم مادرشهید است و داد از این داد استخوان سوز»
سپس سعید بیابانکی، از شاعران برجسته کشور، با اشاره به خشکی زایندهرود و برای تسلی دل کشاورزان اصفهانی چنین خواند:
«شکست آیینه و شمعدان ترک برداشت
خبر چه بود که نصف جهان ترک برداشت»
خبر رسید به تالار کاخ هشتبهشت
غرور آیینهها ناگهان ترک برداشت
خبر شبانه به بازار قیصریه رسید
شکوه و هیبت نقش جهان ترک برداشت»
بیابانکی در ادامه با بیان خاطرهای از زندهنام محمود نیکبخت که معلم تاریخ او بود، سالن سعدی را مکان پرخاطرهای برای شاعران و هنرمندان قلمداد کرد.
سپس نوبت به محمدرضا کاکایی متخلص به شفا رسید که در ادامه غزلی این چنین خواند:
«ای همنفس از اولین سنگر تا آخرین خط پدافندی
یک بار دیگر عطر بودن را در جان باورها پراکندی»
من خوب یادم هست آن شب را در ایستگاه آخر دیدار گفتی
کوله پشتی خود را داری به شوق وصل میبندی»
در ادامه نیز نوبت به محمدی رسید که زبان شعرش دیدگاه مادرانی بود که همچنان منتظر فرزندان شهید خود هستند. او چنین خواند:
«دعاهای بلندی که تا دهن رسید
چقدر نامه نوشتی به دست من نرسید
به بغضها نوشتی سلام مادر من
سکوت کردی و جمله به آمدن نرسید
نخواستی بنویسی به نامهای حتی
که نامههای تو حتی به تا شدن نرسید»
جمشیدی شاعر بعدی بود که در ادامه دو غزل خواند که مطلع غزل اول چنین بود:
«در دعای اهل دل باران فراز آخر است
گریه کن در گریه عاشق صفای دیگر است
عاشقانی با اشک تا معراج بالا میروند
بهترین سرمایه انسان همین چشمان تر است»
سپس عبدالحسین ملکیان متخلص به فراز نیز چند رباعی و یک غزل خواند که مطلعش چنین بود:
«با دیده که میل خواب دارد چه کنیم
با راه که پیچ و تاب دارد چه کنیم
فردا که بزرگ میشود فرزندت
صد سؤال بی جواب دارد چه کنیم»
نوبت به حبیبی، یکی از شاعران پایتخت رسید و او نیز در ادامه این مراسم غزلی با این مطلع خواند:
«عمری است گفتهایم به عشق تو یا علی
یا مظهرالعجایب و یا مرتضی علی
من کیستم که بر سر خانت بخوانیام
شاهانه عالم آموختهات خواهد
گدا علی»
علی فردوسی، یکی دیگر از شاعران آیینی اصفهان نیز پشت تریبون قرار گرفت و چند غزل خواند. مطلع یکی از غزلها این بود.
«هزار نان خور محتاج مستحق دارد
اگر بخت به ما روی نکرده حق دارد
کشیده شیره زمانه را چون انگور
نوشته چون به پیشانیش عرق دارد»
زهرا سپهکار نیز نخستین بانوی شاعر این جلسه بود که به خواندن غزلهای خود پرداخت. مطلع یکی از غزلها این بود.
«نه که به خاطر بغضی که مبتلاست میآید
نه اینکه باز نفسها به تنگناست میآید
نه ماه سینه زنی روبه انتهاست میآید
فقط به شوق رسیدن به کربلاست میآید»
مریم کلباسی، دیگر بانوی شاعر اصفهانی دومین بانوی شاعر این آیین بود که به جایگاه دعوت شد.
او در ادامه دو غزل خواند که مطلع غزل اول چنین بود:
«دلواپسیم تا خبرت را بیاورند
یک ذره از شکوه پرت را بیاورند
از آسمان تیره چذابه ها مگر
روزی پرندهها اثرت را بیاورند»
در ادامه نوبت به ناصر فیض از شاعران طنزپرداز مطرح پایتخت رسید.
او ضمن بیان خاطرهای از چند ماه حضور خود در جبهههای جنگ به خواندن غزلی که در آن زمان با دیدن یکی از دوستان شهیدش سروده بود با این مطلع پرداخت:
«میان یک وجب خاک سر از آسمان درآوردیم
چقدر قمری بیآشیان درآوردیم
وجب وجب تن این خاک مرده را کندیم
چقدر خاطره نیمه جان درآوردیم»
همچنین در ادامه این آیین، مطهره عباسیان چنین خواند:
«تاب میآورد به تنهایی رنج غمهای بی حسابش را
بیش از اینها صبور و پابرجاست کس نمیبیند التهابش را
شب به شب پای حوض با هر بغض زیر نور شکسته مهتاب
میسپارد به دست تشنه آب همه فکر و اضطرابش را»
علی داوودی نیز دو غزل خواند که با تأکید بر وطنپرستی و اهمیت پاسداری از میهن بود.
مطلع این غزل چنین بود:
«سلام ای خاک، ای وطن،
ای قبله گاه من
سلام ای جان ای مهر رخشندهای میهن من
سلام ای آسمانی خاک همواره
دلت خرم
که نامت پرچمی بر قبله عالم»
مهدی جهاندار، شاعر آیینی اصفهان هم درباره «انجمن دیدار» صحبت کرد که این انجمن برای دیدار شاعران شهرستانهای اصفهان با انجمنهای استان اصفهان شکل گرفته است.
او در ادامه دو مثنوی خواند:
«ما دست انتقام خداییم
خونِ به جوش آمده ماییم
در خاک میشود نفس دیو
بین خرابههای تلآویو
اخبار اگر بریدن سرهاست
خون شهید، صدر خبرهاست
لبتشنگان! بهار مبارک
پایان انتظار مبارک
مردان بیغروب کجایید؟
ای جمعههای خوب کجایید؟
مقصود -والسلام- حسین است
این ملت امام حسین است»
پس از پایان این شب شعر و در ادامه این آیین شاعران حاضر در این شب شعر از نمایشگاه عکس حماسه ایثار اصفهان در سالن جنبی عمارت سعدی دیدن کردند.
سه اپیزود از 25 آبان در قاب تصویر
عملیات محرم که در سال ۱۳۶۱ و در طی ۱۰ روز توسط رزمندگان دلیر اسلام انجام شد با تشییع پیکر ۳۷۰ شهید والامقام همراه بود. تاکنون هیچ اثر داستانی از این مراسم ساخته نشده بود تا برادران اسماعیلی فیلم سینمایی «چندقطره آبان» را ساختند.این فیلم، اولین فیلم داستانی با موضوع عملیات محرم و حماسه ۲۵ آبان است که به همت حوزه هنری اصفهان در پردیس سینمایی ساحل رونمایی شد.
این تله فیلم با موضوع تشییع شهدای ۲۵ آبان در قالب سه اپیزود ساخته شده است که اپیزود اول به معرفی شهدای ۲۵ آبان میپردازد؛ اپیزود دوم انتشار خبر تشییع شهدا در شهر را روایت میکند و به مشکلات امنیتی مراسم از تشییع و محل دفن، آمادهسازی شهر و… میپردازد و در اپیزود سوم یک قصه امروزی با همان حال و هوا ساخته شده است.
فیلم «چندقطره آبان» در هفته گرامیداشت روز حماسه و ایثار اصفهان، در دو اکران ویژه توسط حوزه هنری استان اصفهان، ابتدا روز یکشنبه در پردیس سینمایی ساحل به نمایش درآمد و همچنین صبح روز جمعه ۲۸ آبان ماه در سینما سپاهان اصفهان نیز به نمایش درخواهد آمد.
گفتنی است پردیس سینمایی ساحل و سینماسپاهان هردو جزو سینماهای زیرمجموعه حوزه هنری کشور هستند.
در آیین رونمایی این فیلم در پردیس سینمایی ساحل، سرهنگ محمد رضایی، مدیرکل بنیاد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس استان اصفهان ضمن گرامیداشت یاد و نام شهدا و تبریک سالروز حماسه 25 آبان گفت: ما باید به خود ببالیم که تاریخی چنین سرشار از حماسه و ایثار داریم و تا سالها میتوانیم روایتگر صحنههای ناب و زیبای آن باشیم.
وی افزود: بیش از آن باید به خود ببالیم که جوانان دهه 60 ما حماسه 25 آبان سال 61 را رقم زدند و امروز جوانان دهه 70 و 80 با تولید کارهای هنری و فرهنگی حماسه دیگری میآفرینند و روایتگر روزهای حماسه و ایثار اصفهان هستند و به این وسیله آن روزها را برای نسل جدید و نسلهای آینده ماندگار میکنند.مدیرکل بنیاد حفظ آثار و نشر ارزشهای دفاع مقدس استان اصفهان با تشکر از عوامل تولید فیلم سینمایی «چندقطره آبان» گفت: برای تولید یک اثر هنری، گروههای مختلف زحمات زیادی میکشند و امیدواریم این کار هنری برای مردم اصفهان و نسلهای آینده ماندگار باشد.
رضایی افزود: امروز با رونمایی اولین فیلم سینمایی با موضوع حماسه 25 آبان بعد از 39 سال برگ زرینی در تاریخ هنر اصفهان رقم خواهد خورد و امیدواریم که این مسیر در فرهنگ و هنر اصفهان ادامهدار باشد.
تلاش برای حاکمیت نگاه فرهنگی
در ادامه این مراسم، هادی نباتینژاد، مدیر روابطعمومی فولادمبارکه اصفهان ضمن گرامیداشت روز حماسه و ایثار اصفهان و تشکر از عوامل تولید فیلم سینمایی «چند قطره آبان» گفت: شرکت فولاد مبارکه علاوه بر حوزه صنعتی که در آن فعالیت میکند در حوزه مسئولیت اجتماعی فرهنگی هم همواره پیشقدم بوده است.
وی افزود: در حال حاضر علاوه بر حمایت از این کار، ساخت فیلم سینمایی شهید خرازی را در دست تولید داریم که کار بزرگی با همکاری صداوسیما خواهد بود. همچنین دو مستند داستانی درباره زندگی شهدا با حمایت مجتمع صنعتی فولاد مبارکه در دست تولید است. نباتینژاد ادامه داد: در سایر حوزههای مسئولیت اجتماعی نیز تلاش کردهایم که نگاه فرهنگی حاکم باشد و حضور فعال در جریانها و اتفاقات فرهنگی شهر را رسالت خود میدانیم. در این کار هنری هم در کنار عوامل بودهایم و تلاش میکنیم در دیگر برنامههای فرهنگی که سند هویتی شهر اصفهان هستند همکاری داشته باشیم و هنرمندانی را که در حوزه ارزشی و هنر اصیل فعالیت میکنند حمایت کنیم.
