به گزارش اصفهان زیبا؛ سرنا ساز بادی باستانی ایرانی است که از چوب ساخته میشود و از دسته سازهای دوزبانه است. سرنای محلی بیشتر با دهل نواخته میشود. این ساز از گذشتههای دور در میان اقوام مختلف ایران در استانهای لرستان، آذربایجان، کردستان، مازندران، گیلان، بختیاری، کرمان، هرمزگان، بلوچستان و خراسان در ایام جشن و نوروز با خواندن ترانههای محلی رواج داشته است.
محمدعلی اکبریسازی متولد 1336 از هنرمندان موسیقی سرنا ساکن در محله هفتون اصفهان است که سالیان متوالی به نواختن این نوع ساز دلنشین در جشنها و شادمانیها برای دوستداران این هنر دیرین ایرانی در سطح اصفهان و استانهای دیگر کشور مشغول بوده است.او درباره علاقه خود به این نوع موسیقی به «هممحله» میگوید: «پدران و اجداد بنده در این حرفه نبودند. خودم از دوران نوجوانی اشتیاق زیادی به نواختن موسیقی داشتم و در ایام نوجوانی که بیشتر به صحرا و بیابان در پی چوپانی میرفتم، ابتدا به نیزدن میپرداختم؛ بعد از مدتی وارد حرفه سرنازنی شدم و این کار را سالیان متوالی تمرین کردم و ادامه دادم.»
این هنرمند موسیقی سرنا درباره کاربرد این نوع موسیقی میافزاید: «سرنازدن بیشتر در جشنهای عقد و عروسی رواج دارد؛ اما گاهی اوقات عدهای از صاحبان عزا هم برای مراسم شیون و عزاداری سرنا میزنند. هرکجا مراسم عقد و عروسی باشد، برای نواختن سرنا به دنبال بنده میآیند و دعوت میگیرند تا در جشن آنها شرکت کنم و بنده به همراه یک نفر دیگر که نقارهزن است، به این مراسم میرویم. من سرنا میزنم و او هم نقاره میزند.» او تصریح میکند: «در هفتون بیشتر به برنامههای شادی که در محله وجود دارد، دعوت میشویم و اگر درخواست داشته باشند که به جشن عقد و عروسی برویم، خواسته آنها را میپذیریم و در سرور و شادمانی آنها برای سرنازنی شرکت میکنیم.»
اکبریسازی ادامه میدهد: «در طول سال هم برای جشنهای 22بهمن و پیروزی انقلاب اسلامی، جشنوارههای متنوع و شاد و برنامههای شهرداری اصفهان چنانچه از بنده برای سرنازدن دعوت کنند، در این برنامهها شرکت میکنم و سرنا مینوازم.»
رسوم سرنازنی در جشنهای شادی
این هنرمند موسیقی سرنا درباره رسوم سرنازنی در جشنها میگوید: «اگر کسی برنامه عروسی برای فرزند خود داشته باشد، یکی از نزدیکان عروس یا داماد پیش بنده میآید و درباره برنامههای عروسی و حنابندان صحبت میکند که برای چند روز مراسم جشن و پایکوبی دارند و از ما دعوت میگیرند که به برنامه آنها برویم و سرنا بنوازیم. بسیاری از افراد برای مراسم حنابندان از ما دعوت میگیرند تا چندساعتی سرنا بنوازیم؛ بهگونهای که میزبان از دست ما راضی باشد.»
او درباره قدمت ساز سرنا عنوان میکند: «سرنا از قدیم جزو سازهای ایرانی بوده است. در کنار آن، سازهای دیگری مانند کمانچه، نی، طبل و تنبک نیز وجود داشته است. بعدازآن سازهای جدیدی مانند ارگ، سنتور، ویولن و موارد دیگر اضافه شدهاند. در شرایط فعلی بیشتر جوانان از سازهای جدید استقبال میکنند و کمتر به سرنازنی روی میآورند و تاکنون کسی برای آموختن این نوع موسیقی به بنده رجوع نکرده و نخواسته است این کار را یاد بگیرد؛ فرزندانم هم در این حرفه نیستند و آموزشی در این زمینه به آنها ندادهام.»
اکبریسازی خاطرنشان میکند: «اگر کسی به کاری علاقهمند باشد، با تلاش مداوم میتواند آن حرفه را بهخوبی یاد بگیرد؛ بنده هم از نوجوانی به این کار علاقه زیادی داشتم و با پشتکار یاد گرفتم. اوایل در بیابان نی مینواختم؛ بعد ساز تهیه کردم و سرنازنی را آموختم. در جشنوارههای بسیاری شرکت کردم؛ مانند جشنواره خانه هنرمندان بختیاری، جشنواره صداوسیما و جشنواره سینما چهارباغ اصفهان. به مدت 10 شب در این جشنواره ساز سرنا را برای دوستداران این هنر اصیل ایرانی مینواختم.» این هنرمند موسیقی سرنا از 1359 در محله هفتون ساکن بوده و تاکنون به مراسم و برنامههای مختلف در اصفهان و شهرکرد دعوت شده و در بسیاری از عروسیها هنر سرنانوازی را به نمایش گذاشته است.
علاقه شدید بختیاریها به سرنازنی در جشنها
این سرنانواز قدیمی محله هفتون با اشاره به اینکه بسیاری از مردم کشور موسیقی سرنا را دوست دارند و بختیاریها هم بهشدت به این نوع ساز علاقهمند هستند، میگوید: «بنده بسیاری از آهنگها را با سرنا مینوازم. سرنازنی من بیشتر در برنامههای جشن و شادی بوده و انجام این کار برای تقویت روحیهام بسیار مؤثر است. همیشه بعد از اجرای موسیقی از انجام کارم خیلی شادمان هستم. در مراسم عزاداری خیلی کمتر شرکت میکنم. در این نوع برنامهها معمولا مداح میخواند و دهلزن بر طبل میکوبد و سرنازن نیز مینوازد.»
اکبریسازی به معرفی موسیقی اصیل ایرانی میپردازد و ادامه میدهد: «موسیقی اصیل ایرانساز، نی، تنبک، سرنا و کمانچه بود و بعدازآن ارگ، ویولن و سازهای جدید آمد. قدمت موسیقی اصیل ایرانی بسیار زیاد است. مردم دوست دارند شاد باشند و به نظرم هر چه برنامههای شاد در کشور فراوان باشد، مردم هم از این هنر بیشتر استقبال میکنند. اگر در جشنها سرنا نواخته شود، مردم هم این هنر را بهتر میشناسند و به آن علاقهمند میشوند؛ با توجه به اینکه موسیقی اصیل ایرانی همان ساز سرنا و نیزدن
است.»
او با انتقاد از بیتوجهی به این هنر میگوید: «در حال حاضر جوانان به دنبال یادگرفتن موسیقی کمانچه و سرنا نیستند و بیشتر در پی فراگیری موسیقیهای جدید هستند و در کلاسهای این نوع موسیقیها حضور دارند.»
اکبریسازی به استفادههای سرنا در ورزش هم اشاره میکند و ادامه میدهد: «گاهی اوقات در برنامههای ورزشی مانند اسبسواری، ترکبازی و چوببازی هم از این نوع موسیقی و سرنازنی استفاده میشود؛ بنده هم در این نوع برنامهها در طول سال برای سرنازنی شرکت کردهام.»
