رقیق‌کننده‌های طبیعی خون

به گزارش اصفهان زیبا؛ سبک زندگی امروز خون را در افراد غلیظ می‌کند و باعث بروز بسیاری از بیماری‌ها از جمله غلظت خون می‌شود، حالا هم که هوای آلوده به این مورد دامن زده است و منجر به تشدید این بیماری می‌شود. ازاین‌رو تصمیم گرفتیم درباره غلظت خون و غــذاهــای رقــیــق‌کننده خون اطلاعاتی را از دکتر الهام حسینی، متخـصص علوم بـهـداشتـی و عضو هیئت‌علمی مرکز تحقیقات امنیت غذایی دانشگاه علوم‌پزشکی اصفهان، کسب کرده و آن را برای شما بازگو کنیم.

علل و عوامل غلظت خون

ابتدا لازم به ذکر است که عوامل مؤثر بر غلظت خون افزایش تعداد گلبول‌های قرمز در واحد حجم است.
به عبارت دقیق‌تر، به مقدار هموگلوبین بالاتر از 18 گرم در دسی‌لیتر در مردان و 16 گرم در دسی‌لیتر در زنان، غلظت خون گفته می‌شود. بیماری‌هایی مانند بیماری‌های مزمن ریوی، کلیوی و قلبی یا تومورها، کاهش اکسیژن‌رسانی بافتی، بودن در ارتفاعات، سیگارکشیدن و زندگی در هوای آلوده موجب افزایش غلظت خون می‌شوند.

این افزایش غلظت سبب کندی و کاهش سیالیت حرکت خون در قلب و رگ‌ها شده، احتمال تشکیل لخته در خون را افزایش داده و نهایتا می‌تواند عوارض خطرناکی همچون گرفتگی عروق و انواع سکته‌های مغزی و قلبی را به‌دنبال داشته باشد.

برای درمان این بیماری، پزشک داروهای رقیق‌کننده خون تجویز می‌کند، علاوه بر این، ورزش نقش مهمی در گردش و رقت خون دارد، همچنین برای کمک به بهبود جریان خون کشش منظم پا و مچ مؤثر است. همانند بسیاری از بیماری‌های دیگر، تغذیه سالم نیز می‌تواند نقش مؤثری در کمک به کاهش غلظت‌خون داشته باشد.

بنابراین، رژیم غذایی متعادل و متنوع توصیه می‌شود. برخی از مواد غذایی نیز به‌طور شاخص دارای خاصیت رقیق‌کنندگی خون است، اما باید توجه داشت که مصرف این غذاها می‌تواند با برخی داروها تداخل داشته باشد. بنابراین باید نظر پزشک را جویا شد.

مواد غذایی مؤثر برای رقیق کردن خون

♦ چاشنی‌های ادویه‌ای: زردچوبه حاوی ماده‌ای به نام کورکومین است که مطالعات زیادی به خواص مفید و متعدد آن اشاره کرده‌اند. خاصیت ضدالتهابی و آنتی‌اکسیدانی این ماده برای افرادی که از بیماری‌های التهابی مانند آرتروز یا ورم مفاصل رنج می‌برند، بهبود عملکرد فعالیت‌های متابولیکی در افراد چاق، دارای قندخون غیرنرمال و چربی‌خون بالاتر از نرمال و نیز افرادی که دارای فشارخون بالا هستند، مفید است.

♦ زنجبیل نیز ماده غذایی با خاصیت ضدالتهابی و رقیق‌کننده خون است. ماده فعال در زنجبیل اسیدی به نام سالیسیلیک است که با مصرف زنجبیل به‌صورت تازه یا خشک‌شده در غذا یا به‌صورت نوشیدنی می‌تواند خاصیت رقیق‌کنندگی خون داشته باشد؛ فلفل قرمز هم حاوی سالیسیلات زیاد است و از غذاهای مؤثر رقیق‌کننده خون محسوب می‌شود. اثراتی مانند کاهش فشارخون، افزایش گردش‌خون و کاهش حس درد از خواص سودمند دیگر این ماده غذایی است. دارچین نیز یک رقیق‌کننده خون قوی محسوب می‌شود.

♦ ویتامین‌E: تأثیر ویتامین E بر رقیق‌کردن خون کاملا به مقدار مصرفی آن بستگی دارد و افرادی که داروی رقیق‌کننده خون مصرف می‌کنند، باید از مصرف زیاد آن اجتناب کنند. منابع غذایی سرشار از این ویتامین شامل: بادام و انواع دیگر مغزها، روغن گل‌آفتابگردان، روغن جوانه‌گندم و انواع دیگر روغن‌های گیاهی و غلات کامل است.

♦ سیر: این گیاه، علاوه بر ایجاد طعم مطلوب در غذا، دارای خاصیت ضدمیکروبی و آنتی‌بیوتیک طبیعی است. در مطالعات بالینی مصرف پودر سیر بدون بو خاصیت ضدانعقاد خون داشته است. البته یک مطالعه تأثیر سیر بر رقیق‌کنندگی خون را جزیی و کوتاه‌مدت بیان کرده است.

♦ عصاره هسته انگور: این ماده غذایی علاوه بر اینکه یک رقیق‌کننده خون طبیعی به‌شمار می‌رود، حاوی مقادیر بالای آنتی‌اکسیدان است که برای سلامت رگ‌ها و قلب مفید است؛ بااین‌حال، خوردن بیش‌ازاندازه آن در افرادی که داروهای رقیق‌کننده خون مصرف می‌کنند یا افرادی که عمل جراحی در پیش دارند، توصیه نمی‌شود.

♦ ‌بروملین: این ماده غذایی تــرکیــبــی از آنــزیــم‌هــای پروتئولیتیک است که از گیاه آناناس استخراج می‌شود. بروملین دارای اثرات ضدالتهابی، ضددرد، ضدتورم و ضدلخته است و سطح ترکیب‌های مؤثر در فرایند انعقاد خون را کاهش می‌دهد.

از خواص درمانی آن برای طیف وسیعی از بیماری‌ها از سوءهاضمه و اختلال‌های گوارشی، آلرژی‌ها، زخم‌های جراحی و سوختگی، بیماری‌های التهابی‌(آرتروز و درد مفاصل) گرفته تا جلوگیری از رشد تومورهای سرطانی استفاده می‌شود، آناناس نه‌تنها سرشار از این آنزیم است، بلکه منبع خوبی از ویتامین C، ویتامین‌B1، پتاسیم، منگنز و مواد غذایی طبیعی دیگر است.

♦ روغن‌زیتون: استفاده از روغن‌زیتون به‌همراه وعده غذایی ممکن است به جلوگیری از تشکیل لخته‌های خون کمک کند. روغن‌زیتون با اثر بر روی بخشی از HDL یا کلسترول خوب از تجمع پلاکت‌های خون و چسبیدن آن‌ها به یکدیگر که باعث تشکیل لخته و گرفتگی عروق می‌شوند، جلوگیری می‌کند. نمونه بارز این تأثیر بر رژیم غذایی مدیترانه‌ای دیده می‌شود که غنی از زیتون و روغن‌زیتون، حبوبات، غلات کامل و سبزی و میوه فراوان است.

به همین علت است که آمار مبتلایان به بیماری‌های قلبی‌عروقی در کشورهای حاشیه دریای مدیترانه بسیار محدود است؛ همچنین مصرف ماهی‌های چرب مانند سالمون و قزل‌آلا به‌دلیل داشتن اسیدچرب ضروری امگا 3‌ علاوه بر خاصیت ضدالتهابی، از لخته‌شدن خون نیز جلوگیری می‌کند.