با پیروزی انقلاب و انحلال نهادهای امنیتی و حفاظتی، لزوم تشکیل یک ارگان نظامی برای حفاظت از انقلاب در برابر خطرهای احتمالی بخصوص در آن شرایط سخت که توطئههای داخلی و خارجی علیه انقلاب نو پای ایران در جریان بود احساس میشد و از طرفی گروههای شبه نظامی متعددی نیز تشکیل شده بودند که تا حدودی اختلاف نظراتی نیز میان آنها وجود داشت و در این شرایط با فرمان امام در تاریخ دوم اردیبهشت 1358 سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران تشکیل شد. طبق اصل ۱۵۰ نقش آن در قانون اساسی جمهوری اسلامی نیز چنین تعریف شد: «سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که در نخستین روزهای پیروزی این انقلاب تشکیل شد، برای ادامه نقش خود در نگهبانی از انقلاب و دستاوردهای آن پابرجا میماند. حدود وظایف و قلمرو مسئولیت این سپاه در رابطه با وظایف و قلمرو مسئولیت نیروهای مسلح دیگر با تأکید بر همکاری و هماهنگی برادرانه میان آنها به وسیله قانون تعیین میشود»
مروری هرچند اجمالی بر تاریخچه تأسیس، فعالیت و انحلال یا تداوم احزاب در ایران نشان می دهد که زمینههای خاص اجتماعی باعث شدهاند حزبگرایی در ایران، متفاوت از سایر کشورها و دورهها باشد. در قانون اساسی مشروطیت خبری از احزاب نبود و فقط به تشکیل اجتماعات اشاره مختصری شده بود؛ اما کوران حوادث در تاریخ معاصر ایران، ظهور جریانها و گروههای مختلف سیاسی راناگزیر میساخت. درگیریهای فکری و ایدئولوژیک هم میتواند زمینه تشکیل احزاب را فراهم کند و نمایندگان و طرفداران هر اندیشه ومکتبی را به تأسیس سازمان و حزب ترغیب کند که نمونه های آن در تاریخ معاصر ایران فراوان است.
مدت زیادی تا برگزاری انتخابات ریاستجمهوری باقی نمانده است. عمده اسمهایی که برای بازی در این صحنه شنیده میشود، افرادی غیرجناحی و مستقل هستند. دو جناح اصلی کشور (اصلاحطلبان و اصولگرایان) هنوز کاندیدای قطعی خود را برای رقابتهای انتخابات ریاستجمهوری معرفی نکردهاند. چهرههای غیرحزبی و غیرجناحی که برای کاندیداتوری انتخابات ریاست جمهوری اعلام آمادگی کردهاند از مدتها قبل در گفتوگوهای خود با رسانههای مختلف به تشریح مواضع و برنامههایشان پرداختهاند؛ هرچند مشخص نیست شورای نگهبان چه رویکردی درباره آنان خواهد داشت و آیا میتوانند از سد این شورا برای تأیید صلاحیت عبور کنند یا خیر؟
ارتش ايران بهعنوان يك نهاد ملی و متعهد در تاريخ شناخته میشود كه سير تحول مفصلی را نيز پشت سر گذاشته است. در تحولات انقلاب 57، ارتش به علت ساختار طبقاتی كه از یکسو طرفداران شاه و از یکسو سربازان مؤمن به انقلاب آن را تشكيل میدادند، دچار چنددستگیهایی شد كه همين عامل به پيروزی سریعتر انقلاب كمك كرد. در روند پيروزی انقلاب ارتش نقش مؤثری ايفا كرد و نیروهای قابلتوجهی در ارتباط با نهضت امام در ارتش فعال بودند. 15بهمن ماه سال1357صدها تن از افراد نيروی زمينی و هوايی با لباس نظامی به محل اقامت امام خمينی (ره) رفته و وفاداری خود را نسبت به ايشان ابراز داشتند.
انتــخــابات و نظام انتخابی یکی از مهمترین دستاوردهای انقلاب 57 در ایران است که تاکنون بارها کارکرد خود را به جامعه نشان داده است. با توجه به نزدیک شدن سیزدهمین دوره انتخابات ریاستجمهوری نگاهی کردهایم به 12 دوره ریاستجمهوری از سال 1358 تا 1396 که مشروح آن را میخوانید.
در قسمت قبل خواندیم انتخابات نهمین دوره مجلس شورای اسلامی در ۱۲ اسفند ۱۳۹۰ برگزار شد. در این دوره رقابت بر سر ۲۹۰ کرسی بود. در دور نخست انتخابات ۲۲۳ نامزد به مجلس راه یافتند و رقابت ۱۳۵ نفر بر سر ۶۵ کرسی به دور دوم کشید که در نیمه اردیبهشت ۱۳۹۱ برگزار شد. درکل با ابطال بعضی حوزهها از مجموع ۲۹۰ کرسی مجلس، تکلیف ۲۸۶ کرسی مشخص شد و چهار کرسی در انتخابات میاندورهای تعیین تکلیف شدند. دوره دهم مجلس شورای اسلامی از ۸خرداد ۱۳۹۵ رسما آغاز شد. نمایندگان این دوره در انتخابات دهمین دوره مجلس شورای اسلامی که در ۷ اسفند ۱۳۹۴ و ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۵ برگزار شد، انتخاب شدند.
خطر ترور و حذف فیزیکی برای چهرههای مهم سیاسی همیشه مطرح است و میزان اهمیت آن در طول زمان نهتنها کاهش نیافته، بلکه میزان ضریب امنیتی شخصیتها را افزایش نیز داده است. محمدرضا شاه نیز از این قاعده مستثنا نبود و دو بار مورد سوءقصد جدی قرار گرفت: اولینبار، در 1327 توسط ناصر فخرآرایی در دانشگاه تهران که منجر به سرکوب حزب توده، تبعید آیتالله کاشانی و افزایش قدرت شاه شد و دومینبار، در 21 فروردین 1344 توسط رضا شمسآبادی در کاخ مرمر که چندان تبعات سیاسیامنیتی خاصی بهدنبال نداشت.
مــرحــوم ســیــدعلــی نـکــوئی در اردیبهشت ۱۳۱۹ در محله بیدآباد مسجدسید اصفهان در یک خانواده مــذهــبــی بــه دنــیــا آمـــدنـــد. ایشان فعالیتهایی در مبارزه با رژیم گذشته و اقدامات سیاسی و فرهنگی داشتند و با تأسیس انتشارات قائم، نقش مهمی در نشر اعلامیههای انقلابی ایفا کردند و از ابتدای سال ۵۸ از وزارت کشور مأمور و بهعنوان اولین فرماندار انقلابی نجفآباد منصوب شدند . حدود سه سال فرمانداری نجفآباد، دو سال مشاور استاندار و رئیس بنیاد امور مهاجران جنگ تحمیلی و سپس مدتی فرماندار اصفهان و پس از آن نیز مسئولیت استانداری باختران (کرمانشاه) ازجمله سوابق اجرایی ایشان است؛ همچنین نزدیک به شش سال در کرمانشاه در دوران جنگ تحمیلی و بعد از آن حضور داشتند.
در قسمت قبل خواندیم رقابتهای هشتمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی در حالی آغاز شد که پرونده هستهای ایران به شورای امنیت سازمان ملل ارجاع داده شده بود و امکان صدور قطعنامه علیه ایران وجود داشت. از ۲۰۷ حوزه انتخابیه برای کسب ۲۹۰ کرسی هشتمین دوره انتخابات مجلس درمجموع از بین ۷۵۹۸ نفر نامزد شرکت در انتخابات، ۲۰۹۷ نفر رد صلاحیت و ۷۳درصد تأیید صلاحیت شدند.
29 اسفند در حافظه تاریخی ایرانیها و در تقویم سیاسی کشور به عنوان روز ملیشدن صنعت نفت یاد میشود. علت توجه و اهمیت این موضوع نیز پیوند عمیق نفت به سرنوشت اقتصادیسیاسی ایرانیهاست وگرنه در موارد دیگری نیز شاهد ملیشدن صنایع و مفاهیم دیگری بودهایم؛ اما نفت به عنوان یک مقوله ملیمیهنی و استراتژیک در تقویم ما ماندگار شده است. دکتر محمد مصدق به عنوان مجری این طرح که خواهان خلعید شرکت نفت انگلیس از صنایع نفتی و فروش آن بود، در تاریخ 29 اسفند 1330 ملی شدن صنعت نفت را اعلام کرد. اتفاقی که ترورهای قابل توجه، قطع روابط خارجی، کودتای 28 مرداد، افزایش تنش و تضاد داخلی، انسداد سیاسیاقتصادی و تبعات دیگری را به همراه داشت.
در قسمت قبل خواندیم هفتمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی در میانه اعتراضها به ردصلاحیتها و استعفای گروهی از نمایندگان اصلاحطلب مجلس ششم برگزار شد. در انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا که در اسفند ۱۳۸۱ برگزار شد، اصولگرایان پیروز میدان بودند. در شهر تهران میزان مشارکت به حدود یک سوم دور قبل کاهش پیدا کرد و در غیاب رأیدهندگان طرفدار اصلاحطلبان، فهرست ائتلاف آبادگران ایران اسلامی به پیروزی قاطع دست یافت. آنها محمود احمدینژاد را بهعنوان شهردار تازه تهران انتخاب کردند. رقابتهای هشتمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی در حالی آغاز شد که پرونده هستهای ایران به شورای امنیت سازمان ملل ارجاع داده شده بود و امکان صدور قطعنامه علیه ایران وجود داشت.
اصلاحطلبان، جناح چپ جمهوری اسلامی، چپهای خط امامی، دوم خردادیها و تعابیری این چنین صرفا بازی با کلمات نیستند و در بطن هرکدام سیر مفصلی از تحول در این جریان وجود دارد که به مرور زمان نهتنها به مسیر اولیه خود ادامه نداده بلکه مرتبا دچار تغییرات ایدئولوژیک و تحول در برنامهها و مسیرها و شخصیتها شده است. مسلما جریانی که در دهه 60 تحتتأثیــــــر عمیــــــق شعارهــــای عدالتمحوری بود امروز دیگر آن تفکر را دنبال نمیکند و طبقه متوسط، جایگزیــــــن ذهنی جامعــــــه هدف اصلاحطلبان شده است. خوانش این سیر تحول برای درک بهتر این جناح سیاسی رکن بسیار مهمی است.