در شرایطی که مذاکرات وین در سطوح مختلف با هدف احیای برجام در حال انجام است، رئیسجمهور کشورمان در اولین سفر خود به روسیه (در روز چهارشنبه، 29 دی ماه) با همراهی وزرای امور خارجه، نفت و امور اقتصادی و دارایی فصل تازهای از روابط تهران و مسکو را رقم زد. سفری دوروزه و با دعوت رسمی رئیسجمهور روسیه که مقدمات آن از چندین ماه قبل آغاز شده بود، تا از این طریق مناسبات دوجانبه در عرصههای مختلف با اولویت اقتصادی و تجاری بین دو کشور بررسی شود.
در آستانه پنجاهمین سالگرد روابط ایران و چین، همکاریهای راهبردی در دستور کار تهران-پکن قرار گرفته و مکاتبات و تماسهای مکرر رؤسای جمهور دو کشور در سطحی نوین و همچنین دیدارهای مکرر وزرای امور خارجه این دو کشور طی چهار ماه گذشته نشاندهنده برنامههای گسترده آنها برای توسعه روابط نزدیک دو کشور است. اواخر هفتهای که گذشت، وزیر امورخارجه ایران در رأس هیئتی متشکل از مقامات عالی سیاسی، اقتصادی، نفتی و بانکی در سفر دوروزه خود به چین دیدارها و مذاکرات دوجانبه ای را با وزیر امور خارجه چین صورت داد؛ سفری که توافقات جمهوری اسلامی ایران و چین بر پایه سند همکاری 25ساله و برنامهریزی در راستای اجراییکردن آن از مهمترین اهداف این سفر حسین امیرعبداللهیان به پکن بود.
از جمله پایههای اساسی گام دوم انقلاب در حوزه سیاست خارجی ایران دو محور دیپلماسی و مقاومت است که بخشهای راهبردی جمهوری اسلامی یا به عبارتی محور اصلی نظام انقلابی به شمار میآیند. آنچه که جمهوری اسلامی ایران در استفاده همزمان از آنها توانست تحولات و معادلات منطقهای و بین المللی را به نحوی مدیریت کند که این سیاست در حوزه بینالملل به عنوان الگو نیز مطرح میشود. ایران در پیوند دیپلماسی و مقاومت با هدف برقراری ثبات و آرامش در مبارزه با تروریسم به گونهای عمل کرد که نقش تأثیرگذار جمهوری اسلامی ایران در مبارزه با تروریسم در منطقه کتمانناپذیر است. استراتژی که از دوران انقلاب، زمان جنگ با عراق و تا به امروز در خدمت سیاست خارجی کشورمان بوده و نقش و ایدههای افرادی چون سردار شهید حاج قاسم سلیمانی را نمیتوان در شکلگیری و تأثیرگذاری در آن نادیده گرفت.
سرپرست وزارت امور خارجه طالبان، روز شنبه در رأس یک هیئت اقتصادی و سیاسی 26نفره از جمله سرپرستان وزارتخانههای اقتصاد و صنعت، تجارت افغانستان و معاونان چندین وزارتخانه اقتصادی از این کشور به تهران سفر کرد. سفری با هدف پرداختن به مسائل اقتصادی، سیاسی و امنیتی دو جانبه که دیدار امیر خان متقی با وزیر امور خارجه ایران و همچنین دیدار او با احمد مسعود، و اسماعیلخان، والی پیشین هرات در تهران (با نقش میزبانی و میانجیگری ایران با منشور کاهش تنشهای داخلی در افغانستان) از مهمترین بخشهای آن بود.
همزمان با ادامه دور هشتم مذاکرات وین، معاون وزارت امور خارجه کرهجنوبی در سفر خود به اتریش با معاون سیاسی وزارت خارجه کشورمان اواخر هفته گذشته دیدار و در چهارچوب رایزنیهای دوجانبه میان ایران و کرهجنوبی گفتوگو کرد. ملاقاتی به درخواست کرهایها و در محل نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در وین که موضوعهایی همچون پولهای بلوکهشده ایران نزد کرهجنوبی و تحریمها علیه ایران محوریت آن بود. چوی چونگ کان در آن دیدار عنوان کرد که کشورش برای بازپرداخت بدهی خود به ایران تلاش میکند. جعفر قنادباشی، تحلیلگر سیاست خارجی، در گفتوگو با «اصفهانزیبا» با اشاره به اینکه کرهجنوبی از جمله متحدان مهم آمریکا در شرق آسیا به شمار میآید، گفت: «کرهجنوبی به دلیل وابستگیهای اقتصادی و نظامی به ایالات متحده بسیار نزدیک و از متحدان خاص آمریکاست.
دور هشتم مذاکرات وین با برگزاری نشست کمیسیون مشترک برجام بهمنظور بررسی پیشنویس شش دور توافقهای صورتگرفته در سطوح مختلف آغاز شد و تمامی هیئتها در آن کمیسیون به پیشرفت حاصلشده در دور پیشین گفتوگوها اشاره و برای ادامه رایزنیهای فشرده نیز اعلام آمادگی کردند. درعینحال، کارشناسی و بررسی موضوعهایی همچون لغو تحریمها و اقدامات هستهای ایران، راستیآزمایی و مسائل مربوط به تضمینها در سطوح و فرمتهای مختلف بهصورت دو و چندجانبه و در سطح روسای هیئتهای مذاکرهکننده تا پنجشنبه نهم دی ادامه پیدا کرد که البته با وقفهای سهروزه به دلیل تعطیلات سال نو میلادی، مجددا از روز دوشنبه همین هفته از سر گرفته خواهد شد.
یادآور
مطابق خبرها و همزمان با آغاز سال نو میلادی، ایران و روسیه نیز در آستانه امضای سند راهبردی 20ساله خود قرار دارند، سندی که بیش از 20 سال، یعنی از 1379 (برابر با 2001 میلادی) با عنوان مـعاهــده، اساس روابط متـقـابـل و اصول همکاری در مسکو به امضای روسایجمهور وقت دو کشور رسید و پس از چند بار تمدید کوتاهمدت، حالا زمان تمدید نهایی آن فرا رسیده است. درعینحال ولادیمیر پوتین از سید ابراهیم رئیسی برای سفر به مسکو با هدف صحبت در خصوص امضای این سند همکاری تا پیش از آغاز سال نو میلادی دعوت به عمل آورده است، تا همکاری دوجانبه ایران و روسیه را در قالب یک موافقتنامه راهبردی در حوزههای مختلف اقتصادی، حملونقل انرژی (هستهای)، سیاسی و نظامیامنیتی بررسی کنند؛ حتی ممکن است تا مرحله امضا نیز پیش روند.
این روزها روابط ایران و جمهوری آذربایجان به رغم وجود برخی سوء تفاهمها در مناسبات دو کشور طی ماههای گذشته، بر اساس دیپلماسی همسایگی پیش میرود؛ روابطی که نهایتا پس از یک دوره اختلاف و البته زیر سایه اختلافپراکنی دشمنان با جدیت دنبال شد و دولتها برای ازبینبردن موانع و با هدف تقویت توسعه و تعمیق هر چه بیشتر روابط تلاش بسیار کردند. در پاییز امسال برخی مقامات جمهوری آذربایجان از جمله وزیر امور خارجه این کشور و همچنین هیئتی اقتصادی به همراه معاونان دولت جمهوری آذربایجان به تهران سفر کردند و در آذر ماه نیز رؤسای جمهور دو کشور در حاشیه اجلاس سران اکو در عشق آباد دیداری مثبت و سازنده را از سر گذراندند که به گفته تحلیلگران این دیدار دو دولت را بیش از پیش به یکدیگر نزدیکتر کرد.
این روزها رژیم صهیونیستی بیش از هر زمان دیگری نگران آینده روابط غرب با ایران و توافقهای احتمالی میان آنها، بهخصوص با توجه به از سرگرفتن مذاکرات وین است. تحرکها و تنشها علیه ایران و به قولی دستوپازدنهای اخیر اسرائیل هرروز به شکلی جدید و بیشازپیش دیده میشود و با تهدید اخیر نظامی این رژیم غاصب علیه فعالیتهای هستهای کشورمان نیز به اوج خود رسیده است. اواخر آذرماه یک ژنرال اسرائیلی ادعا کرد هر وقت ایران به مرحله گریز هستهای برسد، فردای آن روز اسرائیل اقدام نظامی علیه تهران انجام خواهد داد. روز سهشنبه (30 آذر) فرمانده قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا(ص) سپاه پاسداران در واکنش به این تهدید اعلام کرد که هرگونه تهدید مراکز هستهای و نظامی ایران با پاسخ قاطع نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران مواجه خواهد شد.
نیمه آذرماه بود که سایت وزارت خــزانــهداری آمــریــکا طی بــیــانــیــهای، تحریمهای جدیدی را علیه 9 شخص و چهار نهاد ایران (نیروهای ویژه پاسداران ولایت (نوپو)، زندان مرکزی اصفهان، یگان ویژه ناجا و زندان زاهدان) وضع کرد؛ تحریمهایی که به گفته تحلیلگران تنها هدف استفاده از این ابزار، فشار آمریکا بر ایران در رابطه با مذاکرات وین و همچنین قطورکردن پرونده کشورمان در شورای امنیت سازمان ملل متحد است. البته ایران نیز در مواجهه با این اقدام آمریکا بیکار ننشست؛ علاوه بر واکنشهای کلامی، در اقدامی متقابل 20 نفر از اشخاص حقیقی و حقوقی آمریکا را که ناقض حقوق بشر هستند، در لیست تحریمهای خود قرار داد.
12 آذر، رئیسجمهور فرانسه در سفری دو روزه به کشورهای حاشیه خلیجفارس (امارات، قطر و عربستان) و دیدار با مقامات آنها، تعاملهای جدیدی را در قالب قرارداد فروش تسلیحات نظامی با امارات (قرارداد فروش 80 فروند جنگنده فرانسوی رافائل بین پاریس و ابوظبی امضا شده است که ارزش آن به بیش از 16 میلیارد دلار)، صحبت درخصوص احیای توافقهای هستهای با ایران (مذاکرات وین) و همچنین حل اختلافها میان عربستان و لبنان در رابطه با جنگ یمن بررسی کرد. از سویی انتخابات ریاستجمهوری فرانسه (در 10 آوریل 2022) و همچنین واگذاری ریاست دورهای اتحادیه اروپا به مکرون، از جمله دلایلی است که به عقیده کارشناسان میتواند این سفر او به خلیج فارس را در راستای تقویت روابط فرانسه با کشورهای عربی و در حمایت آنها از مکرون در حوزههای سیاسی و اقتصادی توجیه کند.