«نه، نیامده بودم. ما توی صحرا بودهایم، حالا این بیآبی ما را به اینجا کشانده است. اگر آب باشد، حقیقتا تئاتر و فیلمِ ما همانجاست، توی صحراست.» این پاسخ موجز و قانعکنندهای بود که مرد کشاورز به من داد در پاسخ پرسشی که «آیا تا به حال به تماشای تئاتر آمده بودید؟»
نشست خبری سیوسومین جشنواره تئاتر استان اصفهان با حضور حجتالاسلام والمسلمین رمضانعلی معتمدی مدیرکل اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی استان اصفهان، مجتبی شاهمرادی معاون فرهنگی شهردار و رئیس سازمان فرهنگی اجتماعی ورزشی شهرداری اصفهان و احمد نوری سرپرست حوزه هنری استان اصفهان در تالار هنر برگزار شد.
از سال 1939 میلادی که برتولت برشت آلمانی نمایشنامه «ننه دلاور و فرزندان او» را نوشت و به سال 1941 اولین اجرای آن در زوریخ به روی صحنه رفت، تا 1949 که پس از توقفی چند ساله به دلیل جنگ جهانی دوم، با نظارت خود برشت و با بازی همسرش «هلنه وایگل» در نقش ننه دلاور، بار دیگر اجرای نمایش در «تئاتر آلمان» برلن از سر گرفته شد و تا بعدتر از آن، یعنی هشتاد و دو سال بعد، در امروز که نمایش ننه دلاور بارها و بارها در سراسر جهان و به زبانهای مختلف اجرا شده است، هیچکدام از ننه دلاورهای ساخته و پرداخته شده با نسخه «ننه دلاور به روایت دلاور سیساله» نمیتواند برابری کند.
تالار هنر و حوزه هنری اصفهان باهدف بهرهگیری از آثار مکتوب نمایشی و پژوهشی در حوزه کمدی و انواع آن و ضرورت تولید هرچهبیشتر در اینگونه تئاتری و با اعتقاد به این موضوع که ارتقای کیفی صرفا در چرخه تولید و ارائه به مخاطب امکانپذیر است، اقدام به برگزاری سومین جایزه ملی نمایشنامهنویسی خندستان در دو بخش اصلی و جنبی کرده است.
بعد از یک دوره رکود به واسطه شیوع کرونا، بار دیگر چراغ هنر تئاتر در نصفجهان پرفروغ شده و دفتر تخصصی تئاتر وابسته به سازمان فرهنگی اجتماعی ورزشی شهرداری اصفهان چتر حمایت مادی و معنوی اش را بر روی این هنر گسترانده است. مدیر تالار هنر با اشاره به آغاز برنامههای نمایشی تالار هنر پس از کمشدن محدودیتهای کرونایی گفت: تئاتر «بیداری به وقت خون» به کارگردانی احسان جانمی اولین نمایشی بود که در اردیبهشتماه به مدت 15 شب روی صحنه رفت و در ادامه نیز تئاتر «مکث روی ریشتر هفتم» به کارگردانی جواد ایزددوست خردادماه اجرا شد.سعید امامی اظهار داشت: تئاتر «با گارد باز گوشه رینگ» نیز به کارگردانی نورا لک از 31 خرداد اجرا شده و تا 11 تیر در سالن تماشای تالار هنر از ساعت 19 به روی صحنه میرود.
مدتهاست که فعالیت ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی و حوزه هنری اصفهان در زمینه تئاتر کاهش یافته است و شاید تنها حمایتی که ازسوی سازمانها برای تئاتر اصفهان انجام میشود، حمایت شهرداری است؛ سازمانی که اگرچه متولی اصلی تئاتر بهشمار نمیرود، اما به این زمینه ورود پیدا کرده و علاوه بر تالار هنر که اصلیترین مکان اجرای تئاتر بهشمار میرود، در مناسبتهای خاص نیز رویکرد پررنگی دارد. اما این سؤال همواره مطرح است که اگرچه اصفهان از دیرباز بهعنوان یکی از پایگاههای مهم تئاتر بهشمار میرود، اما چرا رویکرد سازمانها به این هنر در شهری که نصفجهانش خواندهاند نگاه جامع و کاملی نیست.
دیرزمانی است که صحنه از هنرمندان مختلف تئاتر و هنرهای نمایشی میزبانی کرده است، حالا اما همزمان با هفته فرهنگی اصفهان صحنه پذیرای صحنهپژوهان خواهد شد تا از ناصر کوشان مؤلف کتاب تاریخ تئاتر اصفهان، مریم موحدیان نویسنده کتاب دوجلدی نمایشنامهنویسان معاصر ایران و علیرضا ارواحی مؤلف کتاب نامتناهیسازی سیاست در آیینهای نمایشی، بهعنوان پژوهشگران اصفهانی حوزه تئاتر تقدیر کند.صحنهپژوهان آیینی است که توسط دفتر تخصصی تئاتر (تالار هنر) وابسته به سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری اصفهان و در موزه هنرهای معاصر اصفهان برگزار میشود تا ضمن تقدیر از سه پژوهشگر اصفهانی حوزه تئاتر، اهمیت فعالیتهای پژوهشی در این حوزه و ضرورت آن را به جامعه تئاتری اصفهان یادآوری کند.
معجزه تئاتر و روزهای روشنش او را پابند اصفهان کرد. قرار بر ماندن نبود؛ ولی مگر میشد رفت وقتی بالاخره تئاترْ اداره و تشکیلات پیدا کرده بود؟ مگر میشد از اصفهان دل کند حالا که نمایشنامههای حرفهای همگام با پایتخت روی صحنه میرفت؟ کجا بهتر از اینجا وقتی که دستمزد بازیگرها روی قاعده و اصول پرداخت میشد آنقدر که لذت زندگی در کسوت پهلوان اکبر مایه خانه دار شدن بازیگرش باشد؟ بازیگر دلسپرده تئاتر اصفهان حالا بعد از 30 سال فراغ صحنه، هنوز از گذشته که میگوید چشمهایش برق می زند، صدایش بی پروا و محکم از سینه برمیآید و دستهایش به سوی رؤیایی دور اما شیرین پرواز میکند.
نام «رضا عماد» هنرمند پوینده و بازیگر گرانمایه که میآید بیاختیار به سالهای گذشته برمیگردم، سالهایی که سرشار از شوق آموختن بودیم، سالهایی که بر ذهن پراشتیاقمان رویای زیبای بازیگری و کارگردانی نقش میبست و نفسزنان میدویدیم تا تالاراشرف (اداره تئاتر) جمع میشدیم و بیتابِ رسیدن به سکوی صحنه، بحثوجدل میکردیم تا برسر نمایشنامهای به تفاهم برسیم. میدانستیم که فاصله زیاد است و امکانات در حد هیچ. میدانستیم که در این اشتیاق تنها نیستیم. اصلا گذشتِ سنگین زمان را حس نمیکردیم، سبک و پرهیجان گام برمیداشتیم با پرسشهای بیپایان. تا اینکه در یک توافق جمعی متن دلخواهمان را انتخاب میکردیم و با جان دل برای رسیدن به اجرایی مطلوب زحمت میکشیدیم تا نمایشی را در ناکجاآبادی، اصفهان یا شهرستان دیگری به صحنه ببریم.
رضا عماد پیشکسوت تئاتر در اصفهان تجربه حضور در حدود 40 نمایش و چند سریال و سالها همکاری با تئاتر سپاهان را دارد. او نوشتن متن و کارگردانی را هم تجربه کرده است. «چوب دستهای ورزیل»، «پهلوان اکبر میمیرد»، «داش آکل»، «پشت آب انبار خرابه» و «آخرشب اول صبح» برخی از مهمترین اجراهای عماد در صحنه تئاتر است.
حسن کریمیهسنیجه، هنرمند تئاتر و عضو شورای نظارت بر نمایش اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامیاستان اصفهان، 26 دی ماه بر اثر سکته قلبی درگذشت. کریمیدر خانوادهای هنرمند بزرگ شده بود و برادر ایشان ابراهیم کریمیهسنیجه از نامدارترین چهره هنرهای نمایشی اصفهان بود.
«به بیوگرافی و شرح کودکی و زندگانی آدمها اعتقادی ندارم. ماجرا آنجا برایم جدی میشود که به کارنامه و کار حرفهایشان پرداخته شود. به خاطر همین است که هر سوالی از من بپرسند از تئاتر میگویم و هر مصاحبهای با هر محوری که داشته باشم به تئاتر ختم میشود.» «تئاتر» عشق و زندگی ناصر کوشان است. این پژوهشگر و به قول خودش «تئاترنویس» حالا در آستانه 74سالگی همچنان با فکر تئاتر از خواب بیدار میشود و با خیالِ آن چشم بر هم میگذارد.