به گزارش اصفهان زیبا؛ پای این شماره «هممحله» به منطقه10 و محله خواجهعمید رسید، محلهای جوان که بهمرور به بدنه شهری اصفهان ملحق شده است. وجهتسمیهای رسمی برای نامگذاری این محله و خیابان خواجهعمید پیدا نشد و مردم محله هم چیز زیادی در این خصوص نمیدانستند؛ ولی خواجهعمید نام یک شاعر است.
آنچه برای این شاعر آمده، این است که عمیدالدین لوبکی معروف به «خواجهعمید لوبکی» زاده ۶۰۱ هجریقمری در قصبه لوبک از توابع سنام هندوستان و یکی از شاعران پارسیگوی قرن هفتم است. حکیم خواجهعمید لوبکی در زمان سلطان نصیرالدین محمدبن بلبن معروف به خان و مشهور به قاآنملک و ناصرالدین محمودشاه از سلاطین دهلی میزیست. قصیده را به سبک شعرای آذربایجان میسرود و در شعر، عمید تخلص میکرد.
حالا اینکه چه اتفاقی افتاده است که این خیابان و محله نام خواجهعمید را به خود گرفته، چندان مشخص نیست.
برای رفتن به گذشته محله باید به سراغ پیرمردها و قدیمیترهای آن رفت. پارک شهید محلاتی پاتوق پیرمردهایی است که موهایشان را در این محله سفید کردهاند. آنها از وسعت زمینهای کشاورزی در این محله میگویند و اینکه این محله قبل از اینکه خواجهعمید و تالار شود، به نام دیگری شهرت داشته است.
محله «پشت باغ شفتی»
«پشت باغ شفتی»، قبل از آنکه خیابانها شکل بگیرد، محله به این اسم شهرت داشت. باغی بزرگ و معروف در ابتدای خیابان جی و محله وجود داشته است به نام شفتی و زمینهای پشت آنکه همگی کشاورزی بوده، به این نام معروف بوده است. زمینهای کشاورزی با آب زایندهرود، وقتی در مادی بزرگ تالار جریان داشته و مکینهها، آبیاری میشده و زیر کشت بوده است.
یکی از ساکنان قدیمی محله که هرروز عصر در پارک، کنار دوستان خاطرههای قدیمیاش را ورق میزند، میگوید: «زمین این پارک کشاورزی بود. مالک زمینهای این محله شخصی به اسم کاشفی بود. رعیتی داشت به نام مشحسن که این زمینها را اداره میکرد. مکینه بزرگی به نام دولول در این پارک بود که تا اول دهه60 پر آب بود. مکینه دو تا لوله بزرگ داشت و آب زیادی از آن بیرون میآمد. مردم برای شستوشوی موکت و لباسهایشان میآمدند کنار مکینه. شکلوشمایل محله اینطور نبود و اصلا خیابانی در این محله نبود، کمکم شکل گرفت و محله شد.»
خاستگاه کورههای آجرپزی
پیرمرد دیگری ادامه میدهد: «تا سال 60 محلهای وجود نداشت. بعدها زمینها تصاحب شد و تقسیم کردند و کمکم زمینهای کشاورزی به مسکونی تبدیل شد. بیشتر مردم این محله از شهرهای اطراف مهاجرت کردهاند. مردم محله خواجهعمید و تالار از شرق اصفهان، کوهپایه و نائین هستند. آنهاشغلهای مختلفی داشتند؛ اما بیشترشان راننده و کامیوندار بودند. محله با حضور مهاجران کمکم شکل گرفت و بزرگ شد.»
یکی دیگر از قدیمیهای محله ادامه میدهد: «هنوز هم در قبوض برق محله اسم محله درج می شود “پشت باغ شفتی” و محله و منطقه به این نام شناخته میشود. در کنار کشاورزی و در انتهای محله خواجهعمید و در مجاورت اتوبان، کورههای آجرپزی بزرگ و معروفی وجود داشت. محک یکی از این کورهها بود. کارگرهای زیادی داشت. خاک این محله رس است ومستعد برای آجرپزی. خانوادههای مشهدی زیادی در این کورهها کار میکردند و خشت میزدند.»
مادی تالار دیگر زنده نیست
خیابان تالار هم قدمتی مثل خواجهعمید دارد. محلیها اطلاعی از اینکه چرا این اسم برای این خیابان انتخاب شده است، ندارند؛ اما به گفته قدیمیترها از سال 52 به بعد خیابان تالار احداث شد. مادی تالار که مرز محله بوده، یک مادی زیبا و قدیمی است که روزگاری میزبان رودخانه زایندهرود بوده.
یکی از ساکنان این محله، گذشته مادی تالار و زمان پرآبیاش را بهخوبی به یاد دارد و میگوید: «یادم هست وقتی یازدهساله بودم مادی پر از آب بود و ما توی آن شنا میکردیم. آب زایندهرود توی مادی جاری بود و تا زمینهای جی میرفت. مادی ماهیهای بزرگی هم داشت؛ اما خیلی وقت است که مادی خشکشده و دیگر طراوت گذشته را ندارد.»
محله خواجهعمید و تالار حالا روزگار دیگری را سپری میکند. زمینهای کشاورزی که جایش را به خانههای بزرگ ویلایی داده بود هم در حال تغییر بوده و نسل سومی در حال شکلگیری است. آپارتمانسازی اوج گرفته و تراکم در این محله بالا رفته است و حالا با توجه به اینکه عرض خیابانها تغییر چندانی نداشته، این ترافیک و شلوغی است که مهمان این روزهای محله خواجهعمید است، ترافیکی که با ساخت مجموعه بزرگ مسکونی نیروی انتظامی درجایی که قبلا کورههای آجرپزی قرار داشت، افزایش سرسامآوری خواهد داشت و گذشته محله را به تاریخ خواهد سپرد.
