به گزارش اصفهان زیبا؛ گردشگری سلامت بهعنوان صنعتی ارزآور و اشتغالآفرین در اصفهان باوجود ظرفیت بالای پزشکی و زیرساختهای درمانی همچنان بلاتکلیف مانده است. صنعتی که به گفته کارشناسان میتواند ماهیانه بیماران خارجی بسیاری را جذب و زمینهساز توسعه پروازهای چارتری و رونقبخشهای مختلف گردشگری شود، اما نبود متولی مشخص، فقدان طرح و برنامه و بیتوجهی به شناسایی جامعه هدف منجر شده فرصتهای طلایی آن از دست برود و اقدامات پراکندهٔ نهادها، خروجی قابلقبولی نداشته باشد.
گردشگری سلامت یا گردشگری درمانی، صنعتی راهبُردی و ارزآور است که ترکیبی از خدمات پزشکی و گردشگری را ارائه میدهد، این صنعت نهتنها میتواند زمینهساز جذب بیماران خارجی به کشور شود، بلکه با توسعه زیرساختهای درمانی، تقویت پروازهای چارتری و رونق درمانگاهها، به رشد سایر بخشهای گردشگری و اقتصاد منطقه کمک میکند.
در کشورهای پیشرفته، گردشگری سلامت بهصورت صنعتی و برنامهریزیشده از شناسایی جامعه هدف و طراحی بستههای خدمات درمانی و اقامتی گرفته تا تبلیغات و ارتباط با آژانسها و بازارهای هدف خارجی مدیریت میشود.
بااینحال، کارشناسان معتقدند در بسیاری از نقاط ایران بهویژه اصفهان این صنعت همچنان متولی مشخصی ندارد و فعالیتها بهصورت پراکنده و بدون درنظرگرفتن آیندهٔ کاری دنبال میشود.
ظرفیتهای بالقوهٔ این صنعت از جمله توانایی پذیرش صدها بیمار خارجی در ماه، برای ارزآوری و اشتغالزایی قابلتوجه هنوز استفاده نشده است.
گردشگری سلامت متولی مشخص میخواهد
در این باره یک کارشناس گردشگری سلامت در گفتوگو با «اصفهان زیبا» میگوید: این صنعت نیازمند یک متولی مشخص و تیم حرفهای است تا برنامهریزی و مدیریت منسجم وجود داشته باشد، تنها راهاندازی بخشهای بینالملل بیمارستانها یا پروازهای چارتری کافی نیست؛ بدون شناسایی دقیق جامعهٔ هدف و بازاریابی در کشورهای مقصد، ظرفیتها بلااستفاده میمانند.
اصفهان با داشتن توان پزشکی برتر و زیرساختهای آماده، میتواند ماهیانه بیماران خارجی بسیاری را جذب و ارزآوری داشته باشد اما تا زمانی که برنامهریزی وجود نداشته باشد، این فرصتها از دست خواهند رفت.
محمدجواد ترزبان عنوان میکند: گردشگری سلامت در اصفهان تاکنون بیشتر بهصورت سنتی و پراکنده پیش رفته و به دلیل فقدان برنامهریزی و نبود یک متولی مشخص، خروجی مطلوبی نداشته است.
او اضافه میکند: در استان اصفهان همچنان متولی اصلی این صنعت مشخص نشده و نهادهای مختلف از جمله دانشگاه علوم پزشکی، شهرداری و استانداری هر کدام بهصورت مقطعی وارد عرصه شدهاند؛ بهعنوان نمونه، معاونت درمان دانشگاه علوم پزشکی و برخی گروهها و هتلها فعالیتهایی انجام دادهاند و حتی سمینارهایی در این حوزه برگزار شده، اما نبود یک مدیریت واحد موجب شده مسیر توسعه به شکل پایدار دنبال نشود.
گردشگری سلامت طرح کسب و کار می خواهد
او بیان میکند: به دلیل نبود طرح مشخص، فعالیتها تاکنون بیشتر بهصورت فردی و غیرحرفهای پیش رفته است، درحالیکه وجود یک طرح کسبوکار منسجم میتواند منجر به عقد قراردادهای درمانی با کشورهای حوزه خلیجفارس و حتی فراتر از آن شود؛ این موضوع نهتنها پوشش خدمات درمانی برای بیماران خارجی را فراهم میکند، بلکه فرصتی برای ایرانیان مقیم خارج نیز ایجاد خواهد کرد تا باتوجهبه تفاوت قیمتها، خدمات درمانی خود را در کشور دریافت کنند.
این کارشناس گردشگری سلامت میگوید: ایران و بهویژه اصفهان همچنان از نظر توان پزشکی و تخصصی، برتری قابلتوجهی در منطقه دارد، هرچند در برخی حوزهها مانند خدمات پس از درمان جای کار دارد، حال اگر این صنعت بهصورت اصولی و با مدیریت علمی پیش رود، امکان رفع کاستیها و ترمیم ضعفها وجود خواهد داشت.
ترزبان توضیح میدهد: آنچه تاکنون مانع اصلی توسعه گردشگری سلامت بوده، حضور افراد غیرحرفهای و نگاه مقطعی نهادها به این موضوع است، درحالیکه این صنعت ارزشمند میتواند یکی از راهکارهای مهم برای جبران خلأهای اقتصادی کشور باشد؛ بهویژه در شرایطی که ایران با مشکلات جدی در حوزه اقتصاد مواجه است.
او همچنین بر ضرورت تشکیل تیمی متشکل از افراد توانمند، باتجربه تأکید کرده و اظهار میکند: تنها درصورتیکه یک نهاد مشخص چه دولتی و چه خصوصی به طور دائمی مسئولیت این حوزه را برعهده بگیرد و با نگاه کارشناسی و صنعتی آن را هدایت کند، میتوان به توسعه پایدار گردشگری سلامت امید داشت.
این کارشناس گردشگری سلامت با اشاره به تفاوت جدی گردشگری سلامت با گردشگری طبیعت یا تفریحی میگوید: انتخاب سفرهای تفریحی بیشتر بر اساس سلیقه و گزینههای متنوع صورت میگیرد، اما در گردشگری سلامت نیاز متقاضی تعیینکننده است و همین امر لزوم وجود برنامهریزی دقیقتر و زیرساختهای مطمئنتر را دوچندان میسازد.
ضرورت تعیین جامعه هدف برای گردشگری سلامت
ترزبان تأکید میکند: آنچه در حوزه گردشگری سلامت اهمیت دارد، تفاوت بنیادین آن با سایر شاخههای گردشگری است، در این عرصه، انتخاب سفر بر اساس نیاز درمانی افراد صورت میگیرد و همین امر سبب میشود که برنامهریزیها شکل متفاوتی داشته باشد؛ به همین دلیل، تمرکز اصلی باید بر شناسایی و جذب جامعهٔ هدف باشد.
او بیان میکند: تنها راهاندازی پروازهای چارتری یا ایجاد زیرساختهای داخلی کافی نیست؛ بلکه لازم است فعالیتها به سمت کشورهای هدف سوق داده شوند، بهعنوانمثال تجربه کشور عمان نشان داد که آژانسها و شرکتها باوجود برنامهریزی و صرف هزینه برای برقراری پروازهای منظم، به دلیل کمبود مسافر مجبور به مسدودکردن مسیر شدند.
ترزبان میافزاید: این تجربه بیانگر آن است که بدون توجه به جامعهٔ هدف و اقدامات تبلیغاتی مؤثر، سرمایهگذاریها به نتیجه نمیرسد، حال اگر ایران و بهویژه استان اصفهان تصمیم به حرکت در این عرصه را دارند، باید بدانند که علاوه بر آمادهسازی سازوکارهای داخلی که بسیاری از آنها خوشبختانه ایجاد شده و تنها نیاز به ترمیم و تقویت دارد، در کشورهای مقصد نیز فعالیت مستمر داشته باشند؛ به این معنا که شناسایی بازار هدف (مانند کشورهای حوزه خلیجفارس و عراق) و حضور فعال در آن کشورها
ضروری است.
گردشگری سلامت نیازمند برنامه علمی و منسجم
این کارشناس گردشگری سلامت ادامه میدهد: در این زمینه پیشنهاد میشود افرادی بهعنوان ذینفع انتخاب شوند که توانایی و تجربه لازم در بازارهای هدف داشته باشند و بتوانند اعتمادسازی کنند، چرا که تنها با این شیوه میتوان بهصورت واقعی بیماران و گردشگران سلامت را جذب کرد، اگرچه در داخل کشور بخشهایی همچون بیمارستانها اقداماتی مانند راهاندازی بخش بینالملل، استخدام مترجم و ایجاد امکانات ویژه برای بیماران خارجی انجام دادهاند، اما نبود فعالیتهای مکمل در بازار هدف باعث شده این تلاشها به نتیجه مطلوب نرسد.
ترزبان میگوید: راهاندازی یک خط پرواز یا چارتر به امید ورود گردشگر کافی نیست؛ چنین اقداماتی زمانی به موفقیت میرسد که در کشور مقصد تبلیغات گسترده انجام شده باشد، آژانسهای همکار فعال شوند و مسافر احساس کند شرایط سفر و درمان برایش تضمین شده است، در غیر این صورت، هزینهٔ بالای چارترها بدون توجیه اقتصادی باقی خواهد ماند.
او تأکید میکند: گردشگری سلامت نیازمند یک برنامه علمی و منسجم است که شامل انتخاب جامعهٔ هدف، طراحی سازوکار جذب بیماران، ایجاد ارتباطات قوی و برنامههای تبلیغاتی مؤثر باشد، در شرایط کنونی که نوسانات ارزی نیز هزینهها را افزایش داده، تنها با برنامهریزی دقیق و نگاه حرفهای میتوان این صنعت را به نقطه مطلوب رساند.
