به گزارش اصفهان زیبا؛ با توجه به کمبود شدید استادان در برخی از رشتههای صنایعدستی اصفهان و هنرهایی مانند قفلسازی سنتی که در آستانه فراموشی قرار گرفتهاند، انتظار میرود برنامهای ویژه تدوین شود تا با حضور نزد این اساتید، زمینه انتقال تجربه و حفظ این میراث فرهنگی فراهم گردد.
استاد حسین مصدقزاده یکی از سرشناسترین چهرههای کاشی معرق اصفهان و ایران است؛ هنرمندی که بخش مهمی از هویت بصری شهر در دهههای اخیر با دستان او شکل گرفته است.
آثار او هر روز توسط شهروندان دیده میشوند؛ از کاشیکاریهای سردر هتل عباسی تا ورودی سازمان انتقال خون پل خواجو، تزیینات پل خواجو و همچنین کاشیکاری آرامگاه پروفسور پوپ. این آثار تنها نمونههایی از کارنامه چند دهه طولانی است که امروز بخش مهمی از حافظه جمعی اصفهان را تشکیل میدهد.
این استاد نامدار وارث سنت چند نسل خانوادگی در کاشی معرق بود؛ هنری که از زمان استاد فتحالله آغاز شد و بهتدریج به اسماعیل، حسین، محمد و غفار رسید و در دستان او ادامه پیدا کرد.
او سالها در بازار هنر، بازاری که پیش از انقلاب از بازار تنباکو به مرکز هنر تبدیل شد، فعالیت میکرد و نزدیک به ۴۰ سال در همان حجره به خلق اثر پرداخت و بعدها فعالیتش را به میدان نقش جهان منتقل کرد.
گلایه استاد مصدقزاده از بیتوجهی مسئولین به هنر و هنرمندان
در گفتوگوهای پیشین با استاد مصدقزاده میخوانیم که او از کمتوجهی مسئولان گله داشت؛ گلایهای که اکنون پس از درگذشتش بیش از پیش معنا پیدا میکند.
استاد مصدقزاده بارها گفته بود که هیچکس سراغی از هنرمندان پیشکسوت نمیگیرد، از حالشان نمیپرسد و حتی یک دیدار ساده یا قدردانی کوچک نیز نصیبشان نمیشود.
او تأکید میکرد که نه به حمایت مالی نیاز دارد و نه درخواست کمک دارد؛ تنها انتظارش این بود که مسئولین، ارزش و آثار هنرمندانی همچون او را ببینند و برای حفظ این سرمایههای فرهنگی گام بردارند.
مسلم است که چنین شخصیتهای هرگز به دنبال نام نبوده و نیستند و گلایه آنها از بیتوجهی مسئولین به هنر و فرهنگ اصفهان و کشور است.
مجدالدین تاج، رئیس اتحادیه صنایعدستی استان اصفهان، با ابراز تأسف از درگذشت استاد حسین مصدقزاده بیان میکند: «استاد مصدقزاده، علاوه بر جایگاه برجستهای که در عرصه هنر داشت و از مفاخر نهتنها اصفهان بلکه ایران محسوب میشد، از نظر اخلاقی نیز زبانزد بود. ایشان هنرمندی اخلاقمدار، خوشرو و خوشخلق بودند و فقدانشان ضایعهای سنگین برای جامعه هنری کشور است.»
او ادامه میدهد: «با درگذشت استاد مصدقزاده، هنر کاشی معرق پدر هنری خود را از دست داد؛ چرا که ایشان یکی از شاخصترین چهرههای این رشته بودند. فقدان استاد مصدقزاده ضایعهای است که جبران آن برای هنر کاشیکاری بهسادگی ممکن نخواهد
بود.»
تاج با تأکید بر جایگاه چندوجهی استاد مصدقزاده ادامه میدهد: «استاد مصدقزاده در رشتههای مختلف هنرهای سنتی چهرهای شاخص بود. میدانید که کسی که بخواهد در حوزه کاشی معرق فعالیت کند، نخست باید در طراحی کاشی استاد باشد و ایشان در این زمینه زبانزد بود. علاوهبراین، در مقرنسکاری و دیگر شاخههای مرتبط نیز در شمار برجستهترین استادان قرار داشت.»
وی اضافه میکند: «امروز آثار ارزشمند این هنرمند نامی کشور را در مکانهای مهمی همچون حرم مطهر امام رضا(ع)، حرم حضرت معصومه(س) و آستان مقدس شاهچراغ(ع) مشاهده میکنیم. این آثار گواهی روشن بر مهارت، دقت و خلاقیت کمنظیر ایشان
است.»
مهارت کم نظیر استاد مصدق زاده در هنر مرمت
رئیس اتحادیه صنایعدستی استان اصفهان با اشاره به تواناییهای کمنظیر استاد مصدقزاده در حوزه مرمت میگوید: «استاد مصدقزاده در مرمت نیز از برجستهترین هنرمندان بود و این نکته بسیار مهم است؛ چرا که ایشان هم خالق اثر بودند و هم مرمتگر آثار ارزشمندی که از گذشتگان به ما رسیده است. بخشی از مرمتهای ماندگار ایشان را امروز در مسجد جامع عباسی، مسجد تاریخی چهارباغ و مجموعه تختفولاد
مشاهده میکنیم.» وی تاکید میکند: «مهارت توأمان در خلق و مرمت اثر، از استاد مصدقزاده چهرهای کمنظیر در هنرهای سنتی ایران ساخته بود.»
فکر چاره پس از ضایعه!
تاج در پاسخ به این پرسش که چگونه میتوان از ظرفیت و میراث چنین شخصیتهایی بهره برد، اظهار میکند: «نباید به نقطهای برسیم که یک استاد برجسته را از دست بدهیم و تازه پس از آن به فکر چاره بیفتیم. اصفهان به فرهنگ، هنر و صنایعدستیاش شناخته میشود و این حوزه مهمترین ویژگی هویتی شهر است.»
جایگاه ویژه هنر و هنرمندان اصفهان در جهان
وی بیان میکند: «جایگاه اصفهان در عرصه هنرهای سنتی و صنایعدستی در جهان بسیار بالاست. از میان ۶۰۲ رسته ثبتشده در یونسکو، حدود ۲۰۰ رسته متعلق به اصفهان است؛ آماری که خود نشاندهنده موقعیت ویژه و ظرفیت بینظیر این شهر در این حوزه است. از نظر حجم تولید نیز ایران در میان سه کشور برتر تولیدکننده صنایعدستی در جهان قرار دارد.»
او تصریح میکند: «باید از حیات هنرمندان بزرگ بهره برد و از دانش، تجربه و آثارشان محافظت و حمایت کرد تا چنین سرمایههایی پیش از آنکه از دست بروند، در چرخه انتقال تجربه و آموزش قرار گیرند.»
تاج با اشاره به جایگاه ویژه هنرهای سنتی اصفهان میگوید: «میدانید که ثبت جغرافیایی، ملی و جهانی کاشی هفترنگ به نام اصفهان انجام شده است. این هنرها میراث ارزشمند ما هستند و وظیفه داریم آنها را حفظ، تقویت و به نسلهای آینده منتقل کنیم. نسل جوان باید با این هنرها آشنا شود و به آنها گرایش پیدا کند.»
از بین رفتن رشتههای هنری به دلیل بی توجهی به هنر و هنرمندان!
وی با ابراز نگرانی از کمبود استادان فعال در برخی رشتهها خاطرنشان میکند: «در برخی از رشتههای صنایعدستی تعداد استادان بسیار اندک است و در بعضی حوزهها، مانند قفلسازی سنتی، اگر این اساتید از دنیا بروند، ممکن است آن رشته به طور کامل منسوخ شود و این یک فاجعه فرهنگی است. انتظار میرود مسئولان استان برنامهای ویژه تدوین کنند، نزد این اساتید بروند و شرایط لازم را برای انتقال تجربه فراهم کنند.»
او در پایان اظهار میکند: «اگر تجربه استادان پیشکسوت با دانش دانشگاهی ترکیب شود، آثاری خلق خواهد شد که نهتنها در امروز، بلکه برای آیندگان نیز در سطح جهان زبانزد خواهد بود. در واقع، این همافزایی میتواند جایگاه اصفهان را در صنایعدستی جهانی بیش از پیش تثبیت کند.»
