به گزارش اصفهان زیبا؛ هفته گذشته، چهاردهمین نشست مشورتی باشگاه شهراندیشان، با موضوع «جایگاه جشنواره فیلم کودک و نوجوان در راهبرد فرهنگی شهر اصفهان» برگزار شد که در آن جمعی از مدیران و مسئولان فرهنگی شهر و شهرداری اصفهان به بیان دیدگاههای خود درباره جشنواره فیلم کودک و نوجوان پرداختند.
در این دیدار نکات مختلفی مطرح شد؛ از جایگاه تهران در این جشنواره و نسبت آن با نقش اصفهان و سوالاتی که برای کارمندان شهرداری در ارتباط با جشنواره مطرح شده و همچنین لزوم تغییر نگاه مدیران به این جشنواره.
با خواندن مطالبی که در این نشست مطرح شده میتوان اینگونه فهمید که به نظر میرسد هنوز جایگاه اصفهان در این جشنواره و انتظاری که از جشنواره برای اصفهان وجود دارد، به درستی در بین مدیران مشخص و معلوم نشده است.
مهمترین نکته بیانشده در این نشست این است که باوجود اینکه اصفهان میزبانی هرساله جشنواره فیلم کودک و نوجوان را برعهده دارد، از تولید فیلم سهمی ندارد و اکثر فیلمها در تهران و با حمایت بنیاد فارابی ساخته میشود که هم خود تولیدکننده است و هم داور. در این میان نقش اصفهان فقط و فقط در حد برگزارکننده و تامین هزینهها و اجرای جشنواره است.
سوال مهم این است که آیا تاکنون ما به انتظاراتمان از جشنواره رسیدهایم و جشنواره فیلم کودک ارزشافزودهای به اصفهان اضافه کرده است؟ اگر فقط با رویکرد هزینهفایده به این دست رویدادها نگاه کنیم باید از این نظر خیالمان جمع باشد که در مقیاسی که هزینه میکنیم، آوردهای هم به دست خواهیم آورد. اما آیا اکنون میتوانیم از آورده قابلتوجیه جشنواره فیلم کودک و نوجوان برای اصفهان دفاع کنیم؟ اگر نتوانیم، آیا توجیه دارد آن را در راهبرد کلان فرهنگی شهر اصفهان، تعریف کنیم؟
بسیاری از افراد از دو نتیجه مثبت جشنواره برای اصفهان، دفاع میکنند. اول اینکه اگر جشنواره فیلم کودک و نوجوان در اصفهان بماند و هرساله در آن برگزار شود، این امر خواهد توانست به رویکرد جذب گردشگر کمک کند.
برگزاری جشنواره در سالهای اخیر نشان داده که این استدلال، نتوانسته است بنیانی قوی برای حفظ جشنواره در اصفهان فراهم و پرداخت هزینه از جیب مردم آن را توجیه کند؛ چراکه در این سالها به غیر از هنرمندان و برخی از دستاندرکاران جشنواره که از تهران به اصفهان میآمدند و تامین هزینه آمدوشد و اسکان آنها برعهده اصفهان بود و همچنین به غیر از برخی از مهمانان خارجی که پرداخت هزینه آنها هم از سوی مجموعه مدیریت شهری اصفهان باید تقبل میشد، این رویداد آنچنان نتوانسته به جذب گردشگر خارجی ایرانی و غیرایرانی کمک کند که انتظار داشته باشیم از قِبَل آن عایدی خاصی نصیب اصفهان شود.
رویکرد دوم این است که برخی هم معتقدند این جشنواره خواهد توانست ظرفیتهای فرهنگی اصفهان در حوزه تولید فیلم و انیمیشن را فعال و تقویت کند. این مورد جای بسی تامل دارد.
همانگونه که در چندسطر بالاتر نیز ذکر آن رفت، اصفهان در تولید فیلم در جشنواره کودک سهمی ندارد یا اگر هم داشته باشد سهمی بسیار اندک است که نمیتوان آن را به حساب آورد. کمااینکه بسیاری از فیلمهای کودک و نوجوان اصفهانی که در سالهای اخیر در جشنواره به نمایش درآمدهاند، فقط به خاطر جشنواره تولید نشدهاند، بلکه جزو فیلمهایی بودند که برای رویدادهای دیگر ساخته شده و به جشنواره فیلم کودک آورده شدهاند.
از طرف دیگر اگر قرار باشد این جشنواره به بارورشدن فیلمسازی و انیمیشنسازی در اصفهان کمک کند، قبل از شروع جشنواره و در حین اجرای آن، باید تعداد زیادی از منتقدان و فعالان حوزه فیلم و سینما و انیمیشن در سینماها و مکانهای اکران حضور داشته باشند و نسبت به تولیدات، نظر خود را بیان کنند. حال آنکه ما میبینیم جریان منتقدان سینمایی اصفهان نسبت به جشنواره بیتفاوت بوده و در زمان و محل اکران فیلمها حضور نداشته و آنها را ارزیابی نمیکنند.
نکته مهمتر این است که برای به فعلیترساندن و ارتقای ظرفیت فیلمسازی در اصفهان با محوریت جشنواره فیلم کودک و نوجوان، باید همزمان با پایان جشنواره امسال، برای تولیدات سال بعد جریانسازی و بسترسازی از نظر تامین حمایتهای مالی و مکانی و نیروی انسانی صورت پذیرد؛ حال آن که این مهم در طول سالهای گذشته انجام نشده و بسیاری از فعالان حوزه کودک و نوجوان بدون حمایت و استقبال نهادهای مسئول، به حال خود گذاشته میشوند.
در چنین شرایطی، سخت بیجاست که انتظار داشته باشیم بدون هیچ بسترسازی و تسهیلگری، جشنواره فیلم کودک بتواند فیلمسازی را در اصفهان رشد دهد و از قِبَل آن اصفهان به قطب فیلم کودک ایران تبدیل شود و بالاتر آنکه برای این جشنواره «جایگاه تمدنی» هم قائل شویم و «آینده اصفهان» را به آن گره بزنیم. اینگونه آیندهنگری بیش از آنکه برمبنای یک پیشنوشت و برنامه قوی باشد، نشان از این دارد که گوینده با واژههایی از قبیل «تمدن» یا «آینده» بیگانه است.
در بهترین حالت، وقتی میتوانیم یک رویداد را به آینده یک شهر گره بزنیم که آن رویداد در راستای مسائل امروز من شهروند، حرفی برای گفتن داشته باشد و بتواند با بازنمایی صحیح از «اینجا و اکنون»، پیریزی مناسبی از آینده را نیز محقق کند. اما وقتی «اینجا و اکنون» شهر اصفهان در جشنواره کودک محلی از اعراب ندارد و مسائل واقعی شهر و شهروند در این جشنواره دیده نمیشود، چگونه میتوانیم آن را به آینده اصفهان گره بزنم؟
نکته دیگر این که این جشنواره، عنوان بینالمللی هم دارد. بینالمللی بودن یک جشنواره توقعات و انتظارات را از آن بالا میبرد. کمترین انتظار، حضور بازیگران، کارگردانان و هنرمندان سایر کشورها در اصفهان و تعامل مستمر و اثرگذار با اهالی فرهنگی اصفهان است. حال آنکه حداقل در جشنواره امسال ما شاهد چنین چیزی نبودیم و بسیاری از خبرنگاران و فعالان فرهنگی کمترین ارتباطی با هنرمندان و مدعوان خارجی نداشتند.
از گفتن این نقاط ضعف قرار است به چه نتیجهای برسیم؟ اول اینکه نباید انتظار داشته باشیم که جشنواره فیلم کودک و نوجوان در اصفهان جایگاه خیلی مهم و اثرگذاری در راهبرد کلان فرهنگی شهر اصفهان داشته باشد. همانگونه که بیان شد و با موارد گفته شده، مبرهن است که این جشنواره نتوانسته زیست فرهنگی شهر اصفهان را تحت تاثیر قرار دهد و حتی در کوتاه مدت فعالیتها و نیروهای فرهنگی اصفهان را جهتدهی و برای آنها جریانسازی کند؛ چه برسد به اینکه بتواند در بلندمدت، راهبرد فرهنگی شهر را بسترسازی کند یا بر آن به شکلی قوی اثرگذاری داشته باشد.
نکته دوم هم اینکه اگر تصمیم مدیران و سیاستگذاران ما برای ایجاد دبیرخانه دائمی جشنواره در اصفهان جدی است، باید حداقل جریان فیلمسازی در اصفهان را با خود همراه کنند.
این همراهی بدون داشتن اطلاع از وضعیت فعلی آنها و انتظارات حمایتی این گروه و تلاش برای برآورده کردن این انتظارات و بسترسازی برای تسهیل فیلمسازی در اصفهان میسر نیست و اگر این امر محقق نشود، ایجاد دبیرخانه دائمی در اصفهان، فقط به معنای مجوز برداشت بیشتر از جیب مردم اصفهان برای جشنوارهای است که خرجش به دخلش نمیخورد. بنابراین نیازمند آن هستیم تا مسئولان فرهنگی و سیاستگذاران اصفهان رویکردی مقابل رویکرد فعلی، یعنی فعالتر و خلاقانهتر از آن اتخاذ کنند تا حداقل اگر نمیتوانیم از خرج مادی و مالی اصفهان برای جشنواره فیلم کودک بکاهیم، دخل معنوی و سرمایهای آن را از نظر پرورش و تربیت نیروی انسانی هنرمند و علاقهمند به حوزه فیلم و سینما افزایش دهیم.
این نکته ای اساسی است که هیچ دغدغهمندی با اجرای دائمی و هرساله جشنواره فیلم کودک و نوجوان در اصفهان مخالف نیست، اما این عدم مخالفت،مشروط است به تامین الزاماتی. به عبارت دیگر رویکرد جدید و تحولخواهانهای باید اخذ شود تا هم زمینهساز حضور گردشگران در اصفهان همزمان با اجرای جشنواره در اصفهان باشد که این مهم نیازمند فضاسازی تبلیغاتی موثر است و هم اینکه باید شرایطی تامین شود تا فعالان حوزه فیلم و سینما ترغیب و تشویق شوند که مختص جشنواره کودک فیلم بسازند. در غیر این صورت تلاش برای ابقای جشنواره در اصفهان نهتنها جایگاه اصفهان را بالا نخواهد برد، بلکه افت هرساله جشنواره، جایگاه فرهنگی اصفهان را نیز در چشم مخاطب حرفهای تنزل میدهد.
