به گزارش اصفهان زیبا؛ پشت صحنه سینما، آن عرصه پنهان که جادوی تصاویر بر پرده را رقم میزند، بدون حضور رشتههای فنی و هنری چون بدلکاری، به مجموعهای ناقص و فاقد عمق واقعی تبدیل میشود.
این متخصصان، که اغلب ریشه در ورزشهای حرفهای چون ژیمناستیک، سوارکاری، پارکور و تربیت بدنی دارند، ویژگیهایی چون استقامت جسمانی، خلاقیت بیپایان در طراحی حرکات ایمن، دقت ریاضیوار در ارزیابی خطرات و تعهد عمیق به اصول ایمنی را در خود پروراندهاند؛ آنها نهتنها مرزهای فیزیکی را جابهجا میکنند، بلکه با ابتکارات محلی، صنعت سینما را از خطر نابودیهای احتمالی نجات میدهند و به روایتگران واقعی هیجان بدل میشوند؛ بهویژه بدلکاران اصفهانی که با امکانات محدود، روحیهای استوار و نوآوریهای بومی، در پروژههای ملی میدرخشند.
بدلکاری نمادی از فداکاری خاموش است که سینما را به هنری زنده و پویا بدل میکند.احمدرضا بهشتی، بدلکار حرفهای اصفهانی، با سالها تجربه در پروژههای سینمایی و تلویزیونی، از چالشهای این حرفه پرمخاطره سخن میگوید. در این گفتوگو، او به ریشههای ورودش به بدلکاری، فعالیتهای محلی در اصفهان، موانع ساختاری و چشمانداز آینده این هنر میپردازد.
چگونه وارد حرفه بدلکاری شدید و چه رویدادی شما را به این مسیر خطرناک کشاند؟
از دوران کودکی، هنگامی که خانوادهام فیلمها و سریالها را تماشا میکردند، همواره به صحنههای اکشن و حرکات بدلکاری توجه ویژهای داشتم. هرگاه در تلویزیون، بدلکاری، صحنهای را اجرا میکرد، مانند موتورسواری یا فرودهای خطرناک، اشاره میکردند که این کار را بدلکار انجام داده است. این مشاهدات اولیه، جرقه علاقهام به این حرفه را زد. برای پیگیری این اشتیاق، تمرینات انفرادی خود را آغاز کردم و بهصورت تخصصی و حرفهای، ورزشهای گوناگونی را دنبال نمودم؛ حتی در رشته تربیت بدنی تحصیل کردم.
متأسفانه، بدون مربی رسمی پیش رفتم تا اینکه در سال ۱۳۹۴، با گروه بدلکاران سیوسه اصفهان به سرپرستی آقای احمدیان آشنا شدم. طی سه سال، به عنوان دستیار فعالیت کردم و از آن زمان، بهصورت حرفهای وارد عرصه سینما و سریالها شدم؛ مسیری که با تلاش مداوم و بدون امکانات اولیه، به فعالیتهای جدیتر در تیمهای تهرانی منجر گردید.
فعالیتهای بدلکاریتان را توصیف کنید؛ از چه تجهیزاتی استفاده میکنید و کجا تمرین میکنید؟
اکنون، پس از جدایی از فعالیتهای صرفا اصفهانی، در تیمهای تهرانی مشغولم؛ هرچند آقای احمدیان لطف کردند و مرا به همکاری با گروههای پایتخت تشویق نمودند. تمرینات ما محدود به مکان خاصی نبود؛ به باشگاههای سوارکاری، سالنهای ورزشی مجهز به تشک و تاتامی میرفتیم تا حرکات را شبیهسازی کنیم. متأسفانه، هرگز از امکانات استاندارد بهرهمند نشدیم و کارها عمدتا سنتی پیش رفته است؛ بااینحال، تلاش کردیم بدون آسیبدیدگی بهترین اجرا را ارائه دهیم.
روش سنتی، به دلیل محدودیت در امکانات است؟
بله! این روش ریشه در محدودیتهای محلی دارد؛ جایی که بدلکاران اصفهانی با خلاقیت فردی، تجهیزات ابتدایی را جبران میکنند و تمرینات را در فضاهای پراکنده شهری انجام میدهند.
در پروژههای اخیر سینمایی یا تلویزیونی که شرکت داشتید، کدام صحنه را سختتر میدانید؟
همه کارهای ما سختیهای خود را دارند؛ اما یکی از چالشبرانگیزترینها در سریال «سبزواران» با هدایت هاشمی بود؛ صحنهای که موتور با سرعت ۹۰ تا ۱۰۰ کیلومتر در ساعت (دنده چهار) از پیچ میآمد و پرش انجام میدادیم؛ موتوری که پس از اجرا کاملا واژگون شد. این صحنه حدود یک ماه پیش فیلمبرداری شد و بدل بازیگر خانم هم در آن حضور داشت. دیگر پروژهها شامل سینمایی «صیاد»، «از شمال تا جنوب غربی»، «سریال مهمانکشی»، «عشق کوفی»، سریال «روز خون» (که در آن نقش بازیگری هم ایفا کردم) و تلاشی ناکام برای پروژه «موسی» که به دلیل مشکلات تیمی سرپرست به سرانجام نرسید؛ هر کدام نیازمند دقت بالا و هماهنگی دقیق بودند تا بدون آسیب جدی، واقعی به نظر برسند.
ویژگیهای منحصربهفرد بدلکاران اصفهانی (مانند استقامت یا خلاقیت محلی) چیست؟
اعضای تیم، حرفهای و تخصصی در رشتههای ورزشی هستند. از ابتدای تأسیس گروه، بدون امکانات، هر فرد خلاقیت خود را بروز داد. در طراحی صحنهها، نظرات جمعی را میگیریم؛ مثلا «اینگونه افتادن زیباتر نیست؟» و به توافق میرسیم تا با کمترین آسیب، بهترین اجرا را داشته باشیم. این خلاقیت محلی، پس از آموزش اصولی (مانند تیرخوردن از ارتفاع ۱۰ متری و فرود ایمن)، بدلکاران اصفهانی را متمایز میکند؛ استقامتی که از محدودیتها زاده شده است.
حضور زنان در بدلکاری اصفهان را چطور میبینید و چه تغییراتی در سالهای اخیر در خصوص زنان بدلکار رخ داده است؟
زنان اصفهانی عملکرد درخشانی دارند؛ در پروژههای سینمایی، سریال و تبلیغاتی شرکت کردهاند و از اساتید رشتههای ورزشی خود بهره میبرند. در سالهای اخیر، تعدادشان نسبت به مردان کمتر بوده، اما افزایش چشمگیری داشتهاند. تمرینات سنگینشان تحسینبرانگیز است و نشاندهنده پیشرفت حرفهای است.
چالشهای اصلی بدلکاران اصفهانی در مقایسه با همتایان تهرانی چیست، بهویژه در دسترسی به پروژهها؟
دور بودن از تهران و مرکز تولیدات سینمایی و کار نکردن با تهیهکنندگان و کارگردانان بزرگ، بزرگترین مانع است. زیرا برایشان مقرونبهصرفه نیست که تیمهای اصفهانی را به پروژهها بیاورند، در حالی که ما استعدادهای درخشانی داریم. انتظاری که داشتیم، فعالیت محلی در اصفهان بود؛ حتی به وزارت ارشاد مراجعه کردیم و گروه را ثبت نمودیم، اما عدم شناخت مسئولان یا عدم معرفی مناسب، باعث شد پروژهها را به تیمهای تهرانی بسپارند و آنها را به اصفهان بیاورند. این نابرابری، بدلکاران اصفهانی را یک پله عقب نگه میدارد؛ هرچند تلاش میکنیم با استقامت هنرمان را به نمایش بگذاریم؛ مثلا در پروژههایی که به اصفهان آمدند، اسکان و حمایت دادیم، اما ساختار کلی به ضرر شهرستانهاست.
اصول ایمنی در اجرای حرکات پرخطر مانند سقوط یا انفجار را چگونه رعایت میکنید؟
امکانات ایمنی استاندارد نداریم؛ تشکهای مناسب یا ایربگ از ارتفاع در دسترس نیست و روشهای ما کاملا سنتی است. بااینحال، تمام تلاشمان بر این است که با کمترین خطر و آسیب، بهترین بازدهی را داشته باشیم. ایمنی را اولویت اول قرار میدهیم تا کار تمیز و حرفهای شود. حتی پس از رعایت حداکثری، احتمال آسیب وجود دارد، زیرا این حرفه ذاتا پرخطر است؛ مثلا در سقوطها یا انفجارها، محاسبات دقیق زاویه، ارتفاع و تجهیزات حفاظتی ابتدایی (مانند کلاه و پدهای ساده) را دوچندان میکنیم تا جان بدلکار حفظ شود.
برنامههای آموزشیتان برای هنرجویان اصفهانی چیست؟
آموزش، پایه و اساس بقا در این حرفه است؛ استقبال زیادی از هنرجویان داشتیم، اما بسیاری پس از دیدن سختیهای تمرین کنار کشیدند؛ زیرا تصور میکردند این حرکات غیرممکناند. اساتید باتجربه، کسانی که خاک صحنه خورده و آسیب دیدهاند، گوش شنوا میخواهند. اولین اشتباه میتواند آخرین باشد؛ چرا که با جان بازی میکنید. برنامههای ما بر آموزش اصولی تمرکز دارد: از ورزشهای پایه تا شبیهسازی صحنهها، تا هنرجویان اصفهانی بدون آسیب، خلاقیت خود را بروز دهند و به هنرمند حرفهای تبدیل شوند.
درآمد و وضعیت بیمه بدلکاران را در ایران، بهخصوص اصفهان چگونه ارزیابی میکنید؟
حمایت رسمی از این حرفه وجود ندارد؛ بیمه فقط پروژهای است و اگر آسیبی ببینیم، از محل پروژه جبران میشود، نه مزایای مداوم. عضویت در خانه سینما عمدتا برای تهرانیهاست و شهرستانیها را به صورت رسمی نمیپذیرند؛ حتی بسیاری از بدلکاران تهرانی هم کارت عضویت رسمی در خانه سینما را ندارند. در اصفهان هم هیچ ارگانی از ما حمایت نمیکند و این مرزبندیها، موجب شده بدلکاران محلی بیسرپرست رها باشند؛ به همین دلیل ما درآمدی ناپایدار با خطر بالا و بدون شبکه ایمنی بلندمدت داریم.
همکاری با کارگردانان اصفهانی یا پروژههای محلی چگونه است و چه پیشنهادهایی برای بهبود دارید؟
در هفتهشت سال گذشته، با کارگردانانی چون یاسر پارسا و باربد حسینی در پروژههای کوتاه همکاری کردیم و بهترین عملکرد را داشتیم. پیشنهاد من حمایت بودجهای از سوی نهادهاست تا پروژههای بلندمدت بسازند و ما در آنها حضور یابیم؛ این چرخه است که سینمای محلی را تقویت میکند.
چشمانداز بدلکاری در سینمای اصفهان طی پنج سال آینده را پیشبینی میکنید؟
به نظر من آینده روشنی وجود دارد، اگر از استعدادهای محلی استفاده شود. همکاری صرف با تهرانیها روند بدلکاری در اصفهان را ضعیف میکند. وزارت ارشاد هنگام دادن مجوز فیلمنامهها، بدلکاران اصفهانی را معرفی کند؛ از همشهریان استفاده کنیم تا هزینه کمتر و استعدادها شکوفا شود؛ نه اینکه ناگهان از تهران تیم بدلکاری بخواهند و ما کنار گذاشته شویم. این تغییر، سینمای اصفهان را پویا میسازد.
