به گزارش اصفهان زیبا؛ تئاتر اصفهان، بهعنوان یکی از ریشهدارترین بخشهای هنر در این شهر، همواره با چالشهای مختلفی روبهرو بوده و برخی از این مشکلات مانع شدهاند که هنرمندان بتوانند بدون دغدغه به کار خود ادامه دهند.
با علی قزوینی، از هنرمندان اصفهان که از اواخر دهه هفتاد فعالیت هنری خود را آغاز کرده و تجربه بازی و کارگردانی تئاتر، ساخت فیلم کوتاه «چشمها» و حضور در پروژههای سینمایی و تاریخی را دارد، درباره وضعیت تئاتر اصفهان گفتوگو کردیم. او امسال در دو اجرای «آدم ماهیها» و «روایت یک خاک با نشان» روی صحنه رفت.
چه مشکلات مالی و اقتصادی در تئاتر اصفهان وجود دارد؟
مشکل اصلی ما پول و بودجه است. خیلی وقتها بودجه کافی نیست و برای تأمین هزینههای دکور و اجرای نمایش، مجبور میشویم از کیفیت کار کم کنیم. مخصوصا اینجا در اصفهان که هزینهها بالاست، فشار خیلی بیشتر حس میشود و هنرمندان مجبور میشوند ابتکارات و ایدههای خود را محدود کنند. حتی بعضی وقتها نمیتوانیم حقالزحمه مناسبی به بازیگران بدهیم یا تجهیزات کافی داشته باشیم. اینها همه روی کیفیت نهایی اجرا اثر میگذارد و باعث میشود هنرمند نتواند تمام توانش را ارائه دهد.
البته بعضی معتقدند در تئاتر اصفهان رانت وجود دارد که به همه بودجه نمیرسد. شما این را قبول دارید؟
بله! متأسفانه رانت وجود دارد. بعضی نمایشها فقط به گروههای خاص داده میشود و پروژههای بزرگ را برخی افراد به واسطه ارتباطاتی که دارند، میگیرند، نه به خاطر کیفیت کار. این واقعا برای هنرمندان جوان و مستعد که هیچ رابطهای ندارند، ناعادلانه است. وقتی جوانها ببینند فرصتها بر اساس شایستگی تقسیم نمیشود، خیلی از استعدادهای خوب کنار گذاشته میشوند و شاید دیگر وارد تئاتر نشوند.
علاوهبراین به نظر میرسد کیفیت کار بازیگران در تئاتر هم افت کرده است. شما علت این را در چه چیزی میبینید؟
در برخی از تئاترها که نمیخواهم اسمی از آنها ببرم، چهل نفر را روی صحنه برای حرکت فرم میآورند. بعد متوجه میشدیم که از هر نفر مبلغی دریافت کردهاند تا بیایند فقط در تئاتر بازی کنند. این کارها درست نیست. در این شرایط من ترجیح میدهم خانهنشین باشم.
عقاید و جناحبندیهای سیاسی در بخش تئاتر اثرگذار است یا تئاتر توانسته خود را از این تقسیمبندیها محافظت کند؟
کسی که امروز بخواهد عقاید سیاسی داشته باشد، راحت کار میکند؛ چون عقایدش با خط فکری هماهنگ است. اما اگر بخواهیم یک تئاتر بیطرف بسازیم، یعنی نه سیاسی باشد و نه جناحی، حمایتی نداریم و باید از جیب خودمان خرج کنیم. در عین حال، بعضی از دوستان که پنجشش سال است وارد فضای تئاتر شدهاند، بودجههای کلان میگیرند و راحت پروژه برمیدارند. کاش حداقل کارهایشان هنرمندانه بود. به نظرم فضای تئاتر نباید اینگونه باشد.
به نظر شما بودجهها و اعتباراتی که به تئاتریها داده میشود، شفاف است؟
مشکل اصلی شفافیت و نظارت است. خیلی وقتها تصمیمها براساس روابط شخصی یا شایعات گرفته میشود و نه براساس شایستگی و کیفیت. وقتی این اتفاق میافتد، بودجهها و حمایتها به شکل عادلانه تقسیم نمیشود و هنرمندان با استرس و نگرانی کار میکنند. این کمبود شفافیت باعث میشود که حتی کسانی که استعداد واقعی دارند، فرصت دیده شدن پیدا نکنند و خیلی وقتها انگیزهشان برای ادامه کار کاهش مییابد.
نظر شما درباره شورای بازبینی ادارهکل فرهنگ و ارشاد چیست؟
اعضای شورای بازبینی واقعا آدمهای متخصص و با سواد هستند؛ اما مشکل اینجاست که فرآیند تصمیمگیری گاهی تحت تأثیر دخالتهای غیرحرفهای و سیاسی قرار میگیرد. بعضی جوایز به افراد خاص داده میشود، نه از روی کیفیت کارشان، بلکه از سر ارتباطات شخصی. این باعث میشود هنرمندان زیادی نارضایتی داشته باشند و احساس کنند فرصتها عادلانه تقسیم نمیشود. وقتی این روند ادامه پیدا کند، انگیزه هنرمندان برای تلاش و نوآوری کاهش پیدا میکند و بعضی استعدادهای خوب کنار گذاشته میشوند.
یک سوال هم در مورد کنگره شهدا داشتم. شما در کنگره شهدا با اجرای نمایش شرکت داشتید. از تجریه خودتان در این زمینه بگویید. چه نقاط مثبت و منفی داشت؟
بسیاری از آثار به سمت تعزیه و سبکهای مشابه سوق داده میشوند، مخصوصا در پروژههای کنگره شهدا. بعضی وقتها آدم حس میکند چارچوب خیلی محدود است و اجازه نمیدهد ایدههای نو و متفاوت اجرا شود. مثلا در آخرین کنگره، با اینکه عنوان جشنواره داشت، اصلا اختتامیهای برگزار نشد یا در جشنواره روحالله، جایزه بهترین بازیگر به یک نقش مثبت اهدا شد؛ درحالیکه به نظر ما و خیلیها، بازیهای خیلی بهتری روی صحنه بود. این باعث میشود هنرمندان احساس کنند تلاش و استعدادشان دیده نمیشود و انگیزهشان کاهش پیدا کند.
چه پیشنهادی برای بهتر شدن وضعیت تئاتر دارید؟
اولین کاری که باید انجام شود، این است که سیستمها شفاف و عادلانه باشد؛ چه برای بودجه و چه برای حمایت از گروهها. بخشهای حمایتی قانونی و استانی باید کاملا شفاف باشند. وقتی این اتفاق بیفتد، هنرمندان میتوانند با کیفیت و بدون دغدغه کارهایشان را اجرا کنند و انگیزه بیشتری برای نوآوری و ارائه آثار خلاقانه پیدا کنند. واقعیت این است که وقتی عدالت برقرار شود، استعدادها دیده میشوند و سطح تئاتر شهر بالا میرود.
صحبت پایانیتان چیست؟
من واقعا تلاش کردم در حد توانم مشکلات و گلایههای همکاران را منتقل کنم. میدانم شرایط سخت است و صدای خیلیها شنیده نمیشود؛ اما امید داریم اگر عدالت، شفافیت و حمایت واقعی باشد، میتوانیم تئاتر اصفهان را به جایگاه واقعیاش برسانیم.
