به گزارش اصفهان زیبا؛ درحالیکه رسانهها همواره در بحرانها نقش مهمی در اطلاعرسانی و مقابله با شایعات ایفا میکنند، جنگ اخیر و پیامدهای اقتصادی آن فشار مضاعفی بر مطبوعات کشور وارد کرده است.
افزایش شدید هزینههای تولید، گرانی و کمبود کاغذ، کاهش آگهیهای مطبوعاتی، محدودیتهای اینترنتی و در نهایت تعدیل نیرو، مجموعهای از چالشهایی است که بسیاری از روزنامهها را ناچار به کاهش تیراژ، تغییر در شیوه چاپ و حتی محدودکردن فعالیت کرده است.
شرایطی که فعالان رسانهای اصفهان از آن بهعنوان یکی از سختترین دورههای فعالیت مطبوعات در سالهای اخیر یاد میکنند. امیر اکبری، مدیرمسئول روزنامه اصفهان امروز، منصور گلناری، فعال رسانهای و سرپرست روزنامه رسالت،رضا صالحی پژوه، مدیرمسئول روزنامه یاقوت وطن، پریا پارسا دوست، سردبیر روزنامه زایندهرود و ناصر بهروان، مدیرمسئول روزنامه عصر اصفهان در گفت و گو با «اصفهان زیبا» به بیان مشکلات رسانهها پرداخته اند.
فصل مشترک سخنان همه آنها این است که به دلیل گرانی کاغذ و زینک و همچنین قطعی اینترنت رسانهها با مشکلات زیادی روبه رو شدهاند و استمرار این وضیعت تیشه به ریشه مطبوعات میزند.
امیر اکبری، مدیرمسئول روزنامه اصفهان امروز: چشم انداز رسانه ها معلوم نیست!
مدیرمسئول روزنامه اصفهان امروز میگوید: «فعالیت رسانهای دارای اضلاع گوناگونی است که اگر هر یک از این اضلاع در شرایط مناسبی قرار داشته باشند، فعالیت رسانهای میتواند با رشد و استمرار همراه و در نهایت به ایجاد ارزش افزوده فرهنگی، اجتماعی و هویتی در جامعه منجر شود. از جمله این اضلاع میتوان به مخاطبان، زیرساختها، فعالیتهای رسانهای، موضوعات اجتماعی و اقتصادی و همچنین امکانات و تجهیزات اشاره کرد.»
به گفته او، نخستین اتفاقی که در شرایط جنگ رخ داد، قطع اینترنت و عدم دسترسی مخاطبان انبوه به پلتفرمهایی بود که در سالهای اخیر رسانهها توانسته بودند در آن فعالیت کنند. رسانهها ـ حتی رسانههای سنتی ـ در فضای وب نیز مخاطبان خود را جذب کرده و طی سالها سرمایهگذاریهای هنگفتی در این زمینه انجام داده بودند. اما قطع اینترنت همه این دستاوردها را از بین برد و بازگشت سریع آنها نیز ممکن نیست.اینگونه که این مدیرمسئول میافزاید: «بیشتر سایتها و رسانههای آنلاین دچار ، افت شدید مخاطب و مشکلات متعدد در حوزه اینترنت و الگوریتمهای فضای مجازی شدند و ضربهای اساسی و حیاتی به آنها وارد شد؛ بهگونهای که حتی در صورت اتصال مجدد اینترنت نیز جبران آن بهسادگی امکانپذیر نخواهد بود.»
اکبری در بخش دیگری از سخنانش بیان میکند: «همین مسئله مشکلات مالی و درآمدی متعددی را نیز به دنبال داشت و طبیعتا با وقوع این شرایط، در سال جدید بسیاری از رسانهها ناچار به تعدیل نیرو شدند. در نتیجه سرمایههای انسانی که حاصل سالها تجربه و آموزش بودند، متأسفانه در پایان مسیر فعالیت حرفهای خود قرار گرفتند. این خسارتها عملا غیرقابلجبران است. در مورد رسانههای سنتی نیز همین موضوع صدق میکند، زیرا آنها در کنار انتشار چاپی، در فضای مجازی نیز فعالیت داشتند.»
به گفته این فعال رسانهای ازسویدیگر، بحث لجستیک نشریات چاپی و روزنامهها نیز به یکی دیگر از مشکلات جدی تبدیل شده است. از اردیبهشت ۱۴۰۴ تا اردیبهشت ۱۴۰۵ چندین اتفاق برای روزنامهها رخداده است و مسائل دیماه و شرایط جنگ نیز مزید بر علت شدهاند تا آنها با معضلات زیادی دست و پنجه نرم کنند؛ برای مثال، در این مدت کاغذ از کیلویی ۳۵ هزار تومان به ۱۶۷ هزار تومان افزایشیافته است؛ یعنی حدود چهار برابر. بخشی از این افزایش به دلیل تغییرات قیمت ارز و بخشی دیگر ناشی از احتکار و مسائل مرتبط با شرایط جنگی بوده است. زینک نیز از حدود ۲۰۰ هزار تومان برای هر برگ به بیش از یک میلیون تومان افزایشیافته است.
ازسویدیگر، در فضای جنگ میزان رپرتاژها و آگهیها کاهشیافته و در کنار همه این موارد، با افزایش ۶۰ درصدی حقوق و دستمزد پرسنل، هزینهها چندبرابر شده است؛ درحالیکه درآمدها کاهش یافتهاند.
او با بیان اینکه چشمانداز مشخصی نیز در این زمینه وجود ندارد، میگوید: «ضمن اینکه تعرفههای آگهی که باید از ابتدای سال ابلاغ میشدند، با نزدیک به دو ماه تأخیر اعلام شدند؛ درحالیکه این اقدام حداقل کاری بود که دولت میتوانست انجام دهد.»
منصور گلناری، فعال رسانهای و سرپرست روزنامه رسالت: وزارت ارشاد پاسخگو باشد!
سرپرست روزنامه رسالت نیز در این باره به «اصفهان زیبا» میگوید: «قطعی اینترنت که به دلیل وقوع جنگ رخ داد، بیتردید بر مشاغل مختلف و امور عادی و روزمره مردم تأثیرگذار بوده است؛ بااینحال، میزان این تأثیرگذاری بستگی به آن دارد که رسانهها از چه سکوهای مجازی بیشتری استفاده میکردند.»
گلناری میگوید: « رسانههایی که از سکوهای بینالمللی بهره میبردند، اکنون به دلیل قطع اینترنت بینالملل امکان استفاده از آنها را ندارند و با مشکل مواجه شدهاند.»
به گفته او، ازسویدیگر، سکوهای داخلی نسبت به گذشته تقویت شدهاند و برخی از آنها تا حدودی توانستهاند جایگزین پلتفرمهای بینالمللی شوند و رسانهها نیز همکاری با آنها را آغاز کردهاند. بااینحال، قطع اینترنت بینالملل امکان بهرهگیری از پژوهشها را سلب کرده است. بنابراین به نظر میرسد راهکار آن است که دولت با عزمی راسخ به این موضوع ورود کند؛ چراکه تا حدودی زیرساختهای لازم در کشور وجود دارد و میتوان از طریق آنها آثار قطعی اینترنت را جبران کرد تا مردم بیش از این با مشکل مواجه نشوند.
این فعال رسانهای ادامه میدهد: « ضروری است رسانه ها عادتها و رویههای خود را تغییر دهند و مسئولان نیز باید فناوریها را تقویت کرده و دسترسیها را بهبود بخشند. این اقدامات غیرممکن نیست و قابلیت اجرا دارد و لازم است در این زمینه برنامهریزی و اقدام شود.»
به گفته گلناری، گرانی کاغذ مشکل دیگری است که رسانهها را با معضل جدی روبهرو کرده و مسئولان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی باید در این زمینه پاسخگو باشند. بخشی از نیاز کاغذ رسانهها در داخل کشور تولید میشود و بعید به نظر میرسد که این بخش در جریان جنگ آسیبی دیده باشد. علاوه بر این، قسمت دیگری از کاغد از طریق واردات انجام میشود. بااینحال، مسئولان وزارت ارشاد باید دراینخصوص پاسخگو باشند.
او ادامه میدهد: «این مسائل موجب شده است روزنامهها تیراژ خود را کاهش دهند. البته این مشکل از سال ۱۳۹۷ آغاز و موجب کاهش تیراژ روزنامهها شد و پس از آن نیز با فرازوفرودهای متعددی همراه بوده است. بااینحال، در عمل این وضعیت زیبنده رسانهها نیست؛ زیرا با کاهش تیراژ، درآمد نیز کاهش مییابد و در نهایت تعدیل نیرو رخ میدهد.»
به گفته گلناری در شرایط موجود باید تبیین روشنی صورت گیرد و دلایل وضعیت موجود به طور شفاف اعلام شود؛ بهگونهای که اگر کاغذ در دسترس نیست یا امکان تأمین آن وجود ندارد، مشخص شود مطبوعات باید چه اقدامی انجام دهند. صرف تأمین بستههای حمایتی پس از جنگ نیز تأثیرگذاری قابلتوجهی نخواهد داشت.
رضا صالحی پژوه، مدیرمسئول روزنامه یاقوت وطن: اصرار بر تیراژ بالا بدون حمایت، مطبوعات را به بحران میبرد
مدیرمسئول روزنامه «یاقوت وطن» با اشاره به مشکلات فزاینده مطبوعات به «اصفهان زیبا» میگوید:« مشکلات روزنامهها از پیش از جنگ و با حذف ارز ترجیحی آغاز شد و افزایش ۶۰ درصدی حقوق و دستمزدها بدون درنظرگرفتن زیرساختهای رسانهای، فشار سنگینی بر مطبوعات وارد کرد.»
رضا صالحی پژوه با بیان اینکه خبرنگاری شغلی تخصصی، فنی و دارای سختی کار بالاست، میافزاید: «افزایش دستمزد نیروهای رسانهای باید با افزایش تعرفه آگهیها همراه باشد، زیرا روزنامهها بخش عمده هزینههای خود را از طریق آگهی تأمین میکنند، اما ابلاغ تعرفههای جدید معمولا با تأخیر انجام میشود و این موضوع چالشهای مالی رسانهها را افزایش میدهد.»
او با اشاره به رشد هزینههای انتشار روزنامه اظهار میکند: «قیمت کاغذ از بهمن تاکنون حدود چهار برابر شده و هزینه حاملهای انرژی و اداره دفاتر رسانهها نیز افزایشیافته است.» به گفته او، جنگ چهلروزه اخیر نیز این مشکلات را تشدید کرد و باعث شد بسیاری از روزنامهها با دشواری بیشتری فعالیت کنند.
صالحی با تأکید بر نقش رسانههای رسمی در زمان بحرانها میگوید:« در جریان جنگ و قطعی اینترنت، روزنامهها نتوانستند در زمان مناسب به دست مردم برسند و همین موضوع موجب شد بخشی از مخاطبان به سمت رسانههای مجازی بروند؛ رسانههایی که در برخی موارد به انتشار اخبار غیرمعتبر و شایعات دامن میزنند.»
مدیرمسئول روزنامه یاقوت وطن اضافه میکند:«به دلیل شرایط موجود، ناچار شدیم در مقطعی چاپ روزنامه را محدود کنیم و اکنون انتشار را در قطع کوچکتر و بهصورت سیاهوسفید ادامه میدهیم تا هزینهها کاهش یابد.»
او با اشاره بهضرورت حمایت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از مطبوعات تصریح میکند:«در شرایطی که بسیاری از مشاغل تحتتأثیر بحرانهای اقتصادی قرار گرفتهاند، انتظار میرود وزارت ارشاد نیز حمایت بیشتری از رسانهها داشته باشد، نه اینکه بر اجرای آییننامههای فرسایشی مانند الزام به تیراژ بالا تأکید کند.»
صالحی پژوه خاطرنشان میکند: «امروز بسیاری از روزنامههای معتبر دنیا از ابزارهای حمایتی قانونی برخوردارند و در کنار نسخه چاپی، به شکل گسترده در فضای مجازی فعالیت میکنند.»
او با اشاره به کاهش آگهیهای مطبوعاتی به دلیل شرایط اقتصادی کشور ابراز امیدواری میکند: «در دوران پساجنگ، شرایط رسانهها بهبود پیدا کند و مطبوعات بتوانند با امید بیشتری به فعالیت خود ادامه دهند.»
پریا پارسادوست، سردبیر روزنامهزایندهرود: وعده اینترنت خبرنگاران بی نتیجه ماند!
سردبیر روزنامه زایندهرود و «رویداد صنعتی» نیز با اشاره به شرایط فعلی رسانهها به «اصفهان زیبا» میگوید: «مشکلاتی که امروز رسانهها با آن روبهرو هستند محدود به یک استان خاص نیست و تقریبا تمام رسانههای کشور با این چالشها درگیرند.»
پارسادوست با بیان اینکه این بحران در همه استانها احساس میشود میافزاید: «در حال حاضر تفاوتی میان رسانههای اصفهان، تهران، فارس یا هرمزگان وجود ندارد و رسانههای اصفهان نیز مانند دیگر استانها با همین مشکلات مواجه هستند.»او با اشاره به پیامدهای جنگهای اخیر بر فعالیت رسانهها اظهار میکند:« یکی از بزرگترین آسیبهایی که رسانهها پس از جنگ ۱۲ روزه و سپس جنگ ۴۰ روزه متحمل شدند، موضوع تعدیل نیرو بود. »به گفته او، در این مدت موج گستردهای از تعدیل نیرو در رسانهها شکل گرفت و حتی برخی روزنامههای شناختهشده و باسابقه نیز ناچار به کاهش نیروی انسانی شدند.پارسادوست با اشاره به تأثیر قطعی اینترنت بر فعالیت رسانهها میگوید: «یکی دیگر از مشکلات جدی این روزها، قطعی و محدودیت اینترنت است که کار رسانهها را با دشواری زیادی مواجه کرده.»
او با بیان اینکه توصیه میشود از جستجوگرها و پیامرسانهای داخلی استفاده شود، افزود: «داما این بسترها هنوز با مشکلات فنی متعددی روبهرو هستند و حتی بارگذاری یک فایل ساده گاهی زمان زیادی میبرد. در برخی مواقع برای ارسال یک فایل پیدیاف چند کیلوبایتی باید زمان قابلتوجهی صرف کرد؛ حتی گاهی محدودیتهایی در ارسال پیام یا فایل نیز ایجاد میشود.»
سردبیر روزنامه زایندهرود با اشاره به وعده تسهیل دسترسی خبرنگاران به اینترنت بینالملل میگوید: «باوجوداینکه اعلام شد دسترسی خبرنگاران به اینترنت بینالملل تسهیل خواهد شد، اما باگذشت حدود دو ماه از ثبت درخواستها، هنوز اتفاق مشخصی در این زمینه رخ نداده است.»
او با تأکید بر اینکه شرایط موجود رسانهها را ناچار به اتخاذ تصمیمهای دشوار کرده است، ادامه میدهد:« باوجود تلاش مدیرمسئول روزنامه زاینده رود برای حفظ فعالیت مجموعه، به منظور کاهش هزینهها ناچار شدیم پس از ۱۵ سال فعالیت، قطع روزنامه را کوچکتر و در بخش چاپ نیز تغییراتی ایجاد کنیم.»
پارسادوست با اشاره به تغییر در روند چاپ روزنامه میگوید: «در حال حاضر برای صرفهجویی در هزینهها، چاپ روزنامه هر دو یا سه روز یکبار انجام میشود تا بخشی از هزینههای تولید از جمله زینک
کاهش یابد.»
او در پایان با اشاره به کاهش آگهیهای مطبوعاتی پس از جنگ خاطرنشان میکند: «پیشازاین با مجموعههایی مانند فولاد مبارکه، پالایشگاه و شهرداریها همکاری داشتیم، اما این مجموعهها نیز تحتتأثیر شرایط جنگی با مشکلاتی روبهرو شدهاند و همین موضوع باعث کاهش آگهیها و ایجاد مشکل در وصول مطالبات رسانهها شده است.»
ناصر بهروان، مدیرمسئول روزنامه عصر اصفهان: گرانی و کمبود کاغذ؛ معضل بزرگ روزنامههای چاپی در شرایط پساجنگ
مدیرمسئول روزنامه «عصر اصفهان» با اشاره به شرایط دشوار مطبوعات کشور به «اصفهان زیبا» میگوید: «وضعیت روزنامههای کشور و استان اصفهان تفاوت چندانی با یکدیگر ندارد و امروز تنها مجموعههایی میتوانند به فعالیت خود ادامه دهند که از توان مالی مناسبی برخوردار باشند.»
بهروان با بیان اینکه بسیاری از روزنامهها با مشکلات جدی در تأمین ملزومات چاپ مواجه هستند، میافزاید: «در حال حاضر اکثر روزنامههای استان با گرانی و کمبود کاغذ و زینک روبهرو هستند و برخی چاپخانهها اعلام میکنند که کاغذ در اختیار ندارند و روزنامهها باید خودشان کاغذ تهیه کنند.»
او با اشاره به افزایش بیرویه قیمتها اظهار میکند: «برخی چاپخانهها نیز کاغذ را با قیمتهای بسیار بالا در اختیار روزنامهها قرار میدهند و همین موضوع هزینههای رسانههای چاپی را بهشدت افزایش داده است.»
مدیرمسئول روزنامه عصر اصفهان با تأکید بر اینکه رسانههای چاپی در شرایط فعلی تنها در حال مقاومت برای ادامه فعالیت هستند، میگوید: «شرایط جنگی صددرصد بر وضعیت روزنامهها تأثیر گذاشته و همزمان با افزایش روزانه قیمتها، گرانی کاغذ به یکی از بزرگترین معضلات رسانههای چاپی تبدیل شده است.» او همچنین با انتقاد از عملکرد وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی میافزاید: «متأسفانه از اسفند سال ۱۴۰۴ تا چند روز پیش، آگهیهای روزنامه عصر اصفهان و روزنامه سراسری یاقوت وطن بدون ارائه هیچ سند و دلیلی قطع شد و این موضوع مشکلات ما را دوچندان کرد.»
بهروان با بیان اینکه برای نخستینبار ناچار به تعدیل نیرو شدهاند، ادامه میدهد: «در سالهای گذشته بسیاری از روزنامهها تعدیل نیرو داشتند، اما تلاش میکردیم نیروی انسانی مجموعه را حفظ و حتی تقویت کنیم، بااینحال شرایط اقتصادی فعلی ما را نیز ناچار به کاهش نیرو کرد.»
این فعال رسانهای با اشاره به مشکلات تأمین کاغذ در کشور خاطرنشان میکند:« روزنامهها بیشترین آسیب را از سمت چاپخانهها متحمل میشوند، زیرا سالهاست برای تأمین کاغذ باید از مسیرهای مختلف و از چندین کشور اقدام شود، چرا که تولید داخلی پاسخگوی نیاز کشور نیست و بخش عمده کاغذ مصرفی از خارج تأمین میشود.»
مدیرمسئول روزنامه عصر اصفهان با تأکید بر افزایش هزینههای جاری رسانهها میگوید:« امسال حقوق و دستمزدها حدود ۶۰ درصد افزایشیافته، اما ازسویدیگر درآمد روزنامهها کاهش پیدا کرده و هزینهها به شکل قابل توجهی بالا رفته است.» او در پایان تصریح میکند: «در شرایط فعلی دیگر میان هزینهها و درآمد روزنامهها تناسبی وجود ندارد و ادامه فعالیت برای بسیاری از رسانههای چاپی با دشواری جدی همراه شده است.»
