به گزارش اصفهان زیبا؛ بیست و یکمین جشنواره تئاتر زندانها که در آن مددجویان با هم به رقابت پرداختند، به ایستگاه آخر خود رسید و در روز چهارشنبه بیستم دی 1402 برگزيدگان جشنواره جوایز خود را از دستان هیئت داوران جشنواره و تعدادی از مدیران استان دریافت کردند.
اما این نه یک پایان، که آغازی خردمندانه برای دمیدن روح زندگی برای انسانهایی است که با جرقه یک خطا، وجودشان گرفتار مصیبت شده است. این سیر از آغاز جرم تا ندامتگاه و فصل جدید زندگی، بیش از آنکه جسم را گرفتار بند کند، روح انسان را به قهقرای تباهی میکشاند و اینجاست که دستان خیرخواهان جایگاه شریف انسانیت که تفکرشان برگرفته از دین مبین اسلام است، از آستین روزگار بیرون میآید.
در زندانی که در فرهنگ زندگی متمدن غرب امروز مولد و توسعهدهنده انساننماهایی هستند که غرب وحشی را جلوه عینی میدهند. اینجا، اصفهان، شهر زیبای خدا، در یک زنجیره عارفانه و عاشقانه هنرمندان در کنار مددجویان قرار میگیرند تا در آستانه شوق پیوستن به راهیافتگان به عرصه زندگی، مسیری را بگشایند که از قهقرا به شکوه تولدی مجدد منجر شود.
زندان و زندانبانی که در آن سوی کره خاکی، انسان را به مذلت کشانده و شکنجهگاهی برای پریشانتر شدن احوال انسانها تعبیه شده است، اینجا و در آن سوی این سیاره در جولانگاه مردان مرد و شیرزنان تاریخ، فرصتی برای انسانسازی و بروز استعدادهای تازهکشفشدهای میشود که روزگار خود را با انتخاب یک مسیر اشتباه به تاریکی زندان کشاندند. آری. زندان زندان است؛ اما برای زندانبان فرصتی برای ادای فریضه دینی که همان انسانسازی است شده و برای زندانی، فرصتی مغتنم برای بازگشت به شور زندگی.
در گفتوگو با یکی از مددجویانی که در جشنواره تئاتر از اتفاق جوایزی هم کسب کرده بود، بهراحتی میشد این تغییر شرایط روحی را ملاحظه کرد؛ فردی که روزگاری در یک لحظه و ناخودآگاه دست به قتل صمیمیترین رفیقش زده بود، امروز با توکل به نام اعظم الهی و با اراده قوی شرایطی را برای خود ایجاد کرده بود که تا زنده است، شریف زندگی کند و مابقی ماجرا آزمونی است که میتواند سر راه زندگی هر کدام از ما قرار بگیرد و ما بیخبران عالمیم.
برگزاری جشنواره تئاتر مسبب تغییر مسیر زندگیای شد که انتهایش، تعالی روح انسانهاست. به بهانه این حرکت ارزشمند فرهنگی هنری که جامعه از آن بهره بسیار زیادی خواهد برد، روزنامه «اصفهانزیبا» مصاحبهای را با عوامل و دستاندرکاران جشنواره و کارشناسان تئاتر اصفهان انجام داده است.
سیروس امینی، قائممقام ادارهکل زندانهای استان اصفهان:
برگزاری بیست و یکمین جشنواره تئاتر زندانیان، ادامه زنجیره اصلاح و تربیت است
با پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی و در راستای تحولات سیاسی اجتماعی فرهنگی صورتگرفته در نظام حکومتی کشور که مبتنی بر احکام نورانی اسلام ناب محمدی (ص) است، نظام زندانبانی از این امر مستثنی نبوده و نظام صرف پلیس سابق به نظام زندانبانی اسلامی و مبتنی بر اصلاح و تربیت تغییر سیاست داد.
با تکیه بر اصل اساسی برگرفته از آیه شریفه «و من احیاها فکانما احیا الناس جمیعا»، هرکس جان احدی را نجات دهد مانند آن است که جان همه مردم را نجات داده است، نظام قضایی کشور ما به فرد متهم و محکوم، چه عمد و چه غیرعمد، به دید تبهکار بالفطره نگاه نمیکند. سازمان زندانهای کشور در راستای تکالیف قانونی و رسالت سازمانی خود به افراد معرفیشده از حاکم قضایی زندانها به عنوان یک امانت نگریسته و در این راستا طیف وسیعی از اقدامات تربیتی و اصلاحی را برای دوران تحمل کیفر او پیشبینی میکند.
برگزاری بیست و یکمین دوره جشنواره تئاتر زندانهای کشور ادامه زنجیره مباحث اصلاح و تربیتی است که سازمان زندانها تلاش میکند از تمام ظرفیت اصلاح و تربیتی و مقولههای فرهنگی و هنری استفاده کند.
امروزه به هنردرمانی به عنوان یکی از شیوههای درمانی یاد میشود. انجام فعالیتهای دیداری و شنیداری و بهرهگیری از هنر در زندگی صنعتی که تعاملات زندگی سخت است، موجب افزایش سلامت روان میشود. در این راستا جشنواره تئاتر فرصتی را فراهم میکند که مددجویان با هنر آشنا شوند و ناگفتههای درونی خود را که نمیتوانند جایی بروز دهند، تبدیل به گفتمان همگانی کنند و بدین ترتیب به آرزوهایشان جامه عمل بپوشانند.
لذا سعی میکنیم کاهش محدودیتهای جسم و تن را که ذهن مددجویان بیوقفه درگیر آن است، با زبان هنر نمايان کرده و هرکدام به فراخور حال خود آن را بهصورت یک گفتمان دنبال کنند. ما به دنبال آن هستیم که فرمایشهای گهربار مقام معظم رهبری که میفرمایند: «هنر حقیقتی بسیار فاخر و عطیهای از جانب پروردگار است» را برای مددجویان به روشنی بیان کنیم و آن اتفاقی که در غرب برای هنر رقم خورده و جامعه را به اضمحلال کشانده، عکس آن را برای مددجویان بیان کنیم که در هنر تعالی، پیشرفت، خودباوری و خودساختگی است.
تلاش میکنیم از این منظر خودشان را بازیابند. مشارکت در تولید اثر نمایشی و همچنین تماشای آن فرصتی است که مددجویان به گذشته خود رجوع کرده و به آن توجه کنند و از این منظر فرصتی باشد برای بازگشت آنها به زندگی.
محمدرضا نریمانی، پیشکسوت تئاتر:
تئاتر بلیغترین، رساترین و شیواترین فرمهنری است
به عنوان یک هنرمند اشتیاق پیدا میکنم وقتی که میبینم در حوزه درمانگری، مخصوصا در زندان، از حیطه هنر استفاده میکنیم. ما از طریق هنر تئاتر، موسیقی، نقاشی و… میتوانیم در بهبود وضعیت روانی مددجویان اثرگذار باشیم. در حوزه هنردرمانی و تئاتر، بسیاری از مشکلات و معضلات بایستی آسیبشناسی شود و نویسندگان پس از تحقیق و پژوهش آن را به یک اثر نمایشی تأثیرگذار تبدیل کنند و در معرض دید عموم قرار دهند.
برگزاری جشنواره تئاتر در زندانها با مشارکت زندانیان و با حمایت و پشتیبانی مربیان، بسیار مطلوب است و امیدوارم که این مسیر همچون گذشته تدوام یافته و تقویت شود. تئاتر بلیغترین، رساترین و شیواترین فرم هنری است که میتواند بسیاری از ناهنجاریها و مشکلات ما را در امور اجتماعی درمانگری کند. پرداختن به این موضوع در زندانها شکل وسیعتری به خود میگیرد.
هنرمندان باید حوزه زندان و آسیبهای اجتماعی را بشناسند و با روانشناسان مشورت کنند. تجمیع هنرمندان نویسنده و کارگردان در کنار روانشناسان و مدیران فرهنگی میتواند مثل یک بیمارستان عمل کند و جنبه درمانگری داشته باشد. مددجو وقتی وارد زندان میشود، آن نگاه هنرمندانه موجب میشود بسیاری از چیزهایی که شاید نداند و به آن نرسیده باشد و کسی به او نگفته باشد، در قالب شعر، موسیقی، داستان و نمایش به او انتقال داده شود.
هوشنگ جمشیدیان، رئیس هیئت داوران جشنواره:
صحنه تئاتر، فضایی برای احیای شخصیت افراد است
بیست و یکمین جشنواره تئاتر زندان مرکزی استان اصفهان امسال با انتخاب شعار «خودباوری و پیشرفت به سمت قله» کار خود را آغاز کرد.
حقیقتا فعالیتهای تئاتری در زندان در حد یک شعار نیست و هدف اصلی آن با توجه به رویکرد اصلاح و تربیت، باوری هوشمندانه است برای بهرهگیری از فرهنگ و هنر تئاتر در جهت کاهش آسیبهای اجتماعی؛ چون این فعالیت فرهنگی اولین گام مؤثر در اصلاح رفتاری و افزایش سطح آگاهی مددجویان برای رسیدن به جایگاه انسانیشان و نیز افزایش سطح فرهنگی و اجتماعی از طریق هنر، بهویژه هنرهای نمایشی در مجموعه سازمان زندانهاست.
امسال نیز با استقبال خوب مددجویان و تلاش پرثمر مسئولان متولی فرهنگ اصلاح و تربیت در سازمان زندانها و یاری مربیان دلسوز و همکاران هنرمند، نزدیک به سی اثر نمایشی از گونههای مختلف برای شرکت در بیستویکمین جشنواره از زندانهای مختلف اصفهان اعلام آمادگی حضور در جشنواره را داشتند.
از بین این تعداد، سه اثر در بخشهای نمایش خیابانی، یک اثر در بخش نمایش عروسکی، هشت اثر در بخش نمایش صحنهای و دو اثر در بخش نمایشنامهخوانی با رأی هیئت انتخاب آثار برای حضور در بخش مسابقه این رویداد نمایشی معرفی شدند.
آیین اجرای نمایشهای راهیافته به بخش رقابتی نیز در روز هفدهم دی ماه برگزار شد و آثار برجسته و نفرات برتر برای معرفی در آیین اختتامیه برگزیده شدند.
امروز با حضور مسئولان محترم زندانها، پیشکسوتان هنرمند استان، مسئولان نهادهای فرهنگیهنری استان، هنرمندان مددجو و گروههای شرکتکننده در جشنواره، لوح تندیس و جوایز نقدی به منتخبان اهدا شد.
از برجستگیهای جشنواره بیستویکم میتوان علاوه بر حضور پرشور و با علاقه مددجویان، بهویژه مددجویان بند نسوان، در بخشهای مختلف جشنواره به بخش نمایشنامهنویسی اشاره کرد که در این بخش هم شرکت مددجویان و کارمندان زندان قابل توجه بود و آثار متعددی به جشنواره ارائه شد که منتخبان این بخش نیز در آیین اختتامیه معرفی شدند.
بدون تردید صحنه تئاتر، فضایی برای احیای شخصیت افراد است. جشنواره تئاتر زندانها فرصتی است برای خودباوری و پیشرفت به سمت قلههای انسانیت. چشمانداز این جشنواره نیز پیشی گرفتن از دیگران نیست؛ بلکه پیشی گرفتن از خویش است؛ گرچه اجراهای آن منجر به کشف استعدادهای هنری نیز میشود. هدف اصلی آن همفکری برای رفع مشکلات و تمرین برای زندگی بهتر است و رقابت بر آموزش، تعامل و تبادل تجربه تأکید میورزد.
در مراسم اختتامیه این جشنواره از هر بخش برگزیده آثار جهت شرکت در جشنواره کشوری معرفی شدند تا در یک رویداد ملی به روی صحنه بروند.
محمدرضا رفیعی، عضو هیئت داوران:
حمایت از جشنواره تئاتر زندانیان سبب کاهش جرم در جامعه میشود
در بیستویکمین دوره جشنواره تئاتر زندانیان، کیفیت آثار متنوعتر و قویتر از دوران گذشته بود که این مهم نویدبخش حرکت رو به جلوی فعالیتهای فرهنگی برای مددجویان باشد.
با توجه به اتفاقاتی که برای هرکدام از مددجویان رخ داده و سبب شده که در این شرایط قرار بگیرند و دوران محکومیت را سپری کنند، میتوان گفت اینگونه نمایشها برای آنها اثر تربیتی و هنردرمانی دارد که بسیار تأثیرگذار است. تئاتردرمانی کمک میکند تا مددجویان در دوران محکومیت خود، یک بازنگری در رفتار خود داشته باشند و بتوانند در مسیر صحیح زندگی قرار بگیرند.
حمایت از برگزاری این جشنواره که بازتاب تربیتی برای مددجویان دارد، سبب رشد شخصیتی مددجویان شده و باعث میشود جرمهای کمتری را در جامعه شاهد باشیم.
جواد ایزددوست، کارگردان تئاتر و مربی تئاتر مددجویان:
مددجویان از مسیر تئاتردرمانی به خودباوری میرسند
در مواجهه با برخی مددجویان دغدغهای که بهدلیل شرایط زندگی و خانوادگی و کسبوکار در دوران جوانی از آن جا ماندهاند و این موضوع به یک خلأ ذهنی برای آنها تبدیل شده، پرداختن به هنر و بازیگری بود. اکنون بهعنوان مددجو و در بستر جشنواره تئاتر این فرصت برای آنها فراهم شد که بتوانند در گروههای تئاتر بیایند و علاقه و رویای خود را در این زمینه به واقعیت تبدیل کنند.
در این میان کم نیستند مددجویانی که با اندک آموزشهایی که دیدهاند، مصمم هستند پس از آزادی از زندان به گروههای تئاتر فعال در سطح شهر بپیوندند و در زمره هنرمندان تئاتر فعالیت هنری خود را ادامه دهند و این از نتایج برگزاری جشنواره تئاتر برای زندانیان است. این جشنواره فرصتی را ایجاد کرده است تا مددجویان خودباوری خود را در عرصه تئاتر نشان دهند و این دستاورد را با افتخار به خانوادههایشان اطلاع دهند و موجبات شگفتی و خوشحالی خانوادههای خود را فراهم آوردند.
یکی از معضلات مددجویان از دست دادن فرصتهایی است که به بطالت میگذرد و حضور در گروههای تئاتر سبب میشود تا در مقطعی از زمان فراموش کنند که در زندان هستند و با علاقه به تئاتر بپردازند و در مسیر رشد ذهنی و بازسازی روحی قرار بگیرند. همین عشق به تئاتر درخصوص یکی از مددجویان سبب شد تا اعتیادی را که مانع میشد در تمرینات بدنی و بیانی متوقف شود، ترک کند و این عشق به تئاتر سبب تحول در زندگی او شد. مددجویان از مسیر تئاتر به معنی رواندرمانی به خودباوری میرسند و در انتهای این مسیر خود را در عرصه تئاتر پیدا میکنند.
مجید صدیقی، استاد دانشگاه:
فعالیتهای جمعی و هنری هوای تازهای را به فضای بسته زندان وارد میکند
برگزاری جشنوارهها اساسا یک ضرورت تبیینی برای حوزههای مختلف هنر است. جشنواره تئاتر یکی از ویترینهای ارائه فراوردههای نمایشی به مردم در قالب یک رویداد شهری، کشوری یا بینالمللی است.
رابطه هنرمندان با جشنوارهها رابطه تعاملی است و هنرمندان میتوانند در احیا و استمرار و شکل گرفتن جشنوارهها مؤثر باشند. جشنوارههای موضوعی برای هنرمندان میتواند ایجاد انگیزه کند.
هنرمندی که در قالب اثرآفرینی خلاقانه یک فراورده نمایشی را در یک جشنواره اجرا میکند، اساسا اگر مورد تشویق، ترغیب و استقبال مخاطب قرار بگیرد، این در روند فعالیتهایش تأثیر مستقیم دارد و ایجاد انگیزه میکند. در جشنوارههایی مثل جشنواره تئاتر زندانها، این تأثیر مضاعف است؛ یعنی علاوه بر اینکه برای مددجویان جهت شرکت در فعالیتهای جمعی و هنری امیدآفرینی میکند، هوای تازهای را به فضای بسته زندان جاری میکند و علاوه بر همه اینها رویکردهای درمانی هم دارد.حضور در جشنواره تئاتر برای مددجویان اساسا رویکرد ترویجی و تهییجی دارد.
علاوه بر اینکه در جریان تولید یک اثر نمایشی شرکت میکنند و در یک اتفاق جمعی حاضر هستند، برای کسانی که در شکل گرفتن یک کار تئاتر دخیل هستند، علی الخصوص کسانی که دچار آسیبهای اجتماعی شدهاند، مثل مددجویان که دوران محکومیت خود را سپری میکنند، رویکردهای ترمیمی و درمانی برای روح و روان آنها دارد. قطعا مواجهه با آسیبهای اجتماعی در ذهن مددجویان ایجاد تروما کرده و قطعا هنر نمایش یکی از رویکردهای بسیار مؤثر در ترمیم این تروماست.
به هر شکل، برگزاری جشنواره در حوزه ندامتگاه، اتفاق خوشیمن و مبارکی است که همزمان با ترویج تئاتر یک راه گریز و حیات و میانبری برای رسیدن به فضاهای درمانی برای مددجویان است. امیدوارم افرادی که ایجاد چنین فضاهایی معطوف به اراده آنهاست، این حرکت فرهنگی را با استمرار بیشتری پیگیری کنند که مسلما نتایج و برکات زیادی را با خودش به همراه خواهد داشت.
