چه کسانی به دوز تقویتی واکسن کرونا نیاز دارند؟

نتایجی که پس از پژوهش بر روی اولین گروه 600 نفره از این افراد مبتلابه نقص سیستم ایمنی به‌دست‌آمده است، نشان می‌‌دهد که بعد از گذشت حدود چهار هفته از تزریق دوز دوم واکسن کرونا، پاسخ ایمنی و آنتی‌‌بادی‌‌های ایجادشده در بدن حدود 60 درصد از این بیماران مشابه افراد سالم بوده است.

گزارش ارائه‌‌شده از این مطالعه که البته هنوز وارد مرحلۀ داوری همتا نشده است، نشان می‌‌دهد که حدود 11 درصد از شرکت‌‌کنندگان پس از تزریق واکسن هیچ‌‌گونه پاسخ ایمنی از خود نشان نداده‌‌اند (اکثریت این افراد را کسانی تشکیل می‌‌دهند که از واسکولیت یا التهاب رگ‌های خونی رنج می‌‌برند) و پاسخ ایمنی بدن گروه باقیمانده نیز از حد معمول و مورد انتظار کمتر بوده است. پروفسور پم كيرنس2، از پژوهشگران ارشد در این مطالعه و مدیر مرکز علوم ژنومیک و سرطان در دانشگاه بیرمنگام3 می‌‌گوید: «ما هنوز نمی‌‌دانیم که این پاسخ ایمنیِ کمتر از حد معمول به چه معناست و چه عواقبی دارد. این را می‌‌دانیم که از پاسخ ایجادشده در بدن افراد سالم ضعیف‌‌تر است اما نمی‌‌دانیم که آیا این مسئله بدین معناست که چنین بیمارانی در برابر کووید-19 آسیب‌‌پذیرتر هستند یا خیر؟ البته احتمال می‌‌دهیم که همین‌‌طور باشد اما نمی‌‌توان با قطعیت چنین چیزی را تأیید کرد. ولی مطمئناً یک دوز تقویتی می‌‌تواند به چنین بیمارانی این فرصت را بدهد که پاسخ ایمنی بهتری از خود بروز دهند.»

پژوهشگران می‌‌گویند که انتظار دارند مطالعات تکمیلی که در ادامۀ پژوهش اکتاو انجام می‌‌شود بتواند به این پرسش پاسخ دهد که آیا دوز سوم و تقویتی واکسن می‌‌تواند به افرادی که هیچ‌‌گونه پاسخ ایمنی از خود نشان نداده‌‌اند یا پاسخ ایمنی بدن آن‌‌ها ضعیف بوده است کمک کند تا واکنشی شبیه به افراد سالم از خود بروز دهند یا خیر.

بااین‌‌وجود، پروفسور ایان مک اینس4، از دیگر پژوهشگران ارشد این مطالعه در دانشگاه گلاسگو، می‌‌گوید که در حال حاضر، «داده‌‌های ما نشان می‌‌دهد که تزریق یک دوز کمکی واکسن کرونا به افرادی که یا هیچ‌‌گونه پاسخ ایمنی از خود بروز نداده‌‌اند و یا آنتی‌‌بادی‌‌های ایجادشده در بدن آن‌‌ها کمتر از حد معمول بوده است، کار بسیار منطقی و عاقلانه‌‌ای است.»

البته پژوهشگران هنوز نمی‌‌دانند که سطح آنتی‌‌بادی‌‌ها یا دیگر سربازان سیستم ایمنی مثل لنفوسیت تی (T-cells) و لنفوسیت بی (B-cells) باید چه مقدار باشد تا بتواند از بدن فرد در برابر کووید-19 محافظت و به‌‌خصوص از بیماری شدید و مرگ ناشی از آن جلوگیری کند.

اما پژوهشگران دریافته‌‌اند که پاسخ لنفوسیت تی ایجادشده در نتیجۀ واکسن کرونا در بدن تقریباً تمام افراد شرکت‌‌کننده در این مطالعه قابل قیاس و تا حدی مشابه این نوع از پاسخ ایمنی در بدن افراد سالم بوده است. پروفسور کارل گودیر5، از دیگر پژوهشگران دخیل در این مطالعه و استاد ایمونولوژی در دانشگاه گلاسگو، می‌‌گوید: «بله، پاسخ لنفوسیت تی در بدن این افراد ایجادشده است و پاسخ قوی و محکمی هم بوده است. من فکر می‌‌کنم نکتۀ مهمی که باید روی آن تأکید کرد این است که درواقع واکسن ازلحاظ ایمنی‌‌شناسی در بدن تمام بیماران فعال بوده است؛ اما این، نوع پاسخ ایمنی ایجادشده و کیفیت آن است که ما سعی داریم بهتر و کامل‌‌تر درک کنیم.»

پروفسور مک اینس در پایان این را هم اضافه کرد که در کل، مایۀ دلگرمی است که حتی آن‌کسانی که آنتی‌‌بادی در بدنشان ساخته نشده است هم پاسخ لنفوسیت تی را از خود بروز داده‌‌اند. او می‌‌گوید: «این حقیقتاً مایۀ قوت قلب ما بوده است که حتی آن دسته از بیمارانی که رژیم دارویی‌‌شان باعث نقص شدید و چشمگیر در سیستم ایمنی بدن آن‌‌ها شده است هم این نوع از واکنش ایمنی یعنی پاسخ لنفوسیت تی را از خود نشان داده‌‌اند. ازاین‌جهت، می‌‌توانیم خوش‌‌بین و امیدوار باشیم که واکسن بتواند حتی در افرادی که سطح آنتی‌‌بادی در بدن آن‌‌ها منفی بوده است هم تا حدی در برابر ویروس مصونیت ایجاد کند.»