فروش داخلی و صادرات دانشبنیانهای اصفهان ضعیف است. نداشتن تخصص تیم اجرایی در زمینه بازرگانی، یکی از مسائلی است که هم فعالانی که بهطور مستقیم با شرکتهای دانشبنیان ارتباط دارند روی آن انگشت میگذارند و هم کارشناسان مدیریتی و بازرگانی. توسعه کیفی شرکتهای دانشبنیان به لحاظ بهرهگیری از نیروی انسانی متخصص و تقویت بازاریابی در گام اول و بعد از آن هم افزایش تعاملات این شرکتها با نهادهای حمایتی و تسهیلگر توصیهای است که کارشناسان برای توسعه صادراتی این شرکتها به آن اشاره میکنند. اظهارنظرهای فعالان بخش خصوصی نیــز از ضعف تــوسعه صــادرات کشـــور در حوزه دانشبنیان حکایت دارد؛ تا جایی که بهتازگی غلامحسین شافعی، رئیس اتاق بازرگانی ایران در مصاحبهای به«اقتصاد آنلاین» گفته که «یک یا 2 درصد از صادرات ایران به روش دانشبنیان و نـــوآورانـــه صـــورت میگیـــرد و سایــــر صادرات به روش سنتی است.» افـــزایــش خــــدمــاتدهـــی دولتـــیها به شرکتهای دانشبنیان اصفهان، موضوعی است که نـــایبرئیـــس هیئــتمدیـــره انجمن شرکتهای دانشبنیان اصفهان به آن اشاره میکند و به اصفهان زیبا میگوید: برخی شرکتهای دانشبنیان دستگاه شتــابدهنده خطـی تـولیــد کــردهاند تامشکل گمرکات را حل کنند و قاچاق کاهش پیدا کند؛ ولی چهار سال پس از معرفی این محصول خریداران دولتی مطلع میشوند و خریدشان را با اجبار انجام میدهند یا بهعنوانمثال بیمارستان حاضر نیستکیت آزمایشی را که شرکت دانشبنیان تولید میکند و در دنیا دومین تولیدکننده این محصول است خریداری کند. ارزیابی این کیت فنی برای صدور مجوز به جای اینکه ششماهه یا یکساله حل شود،
چهار سال زمان میبرد یا شرکتدانــشبنیــانی که ایمپلنــت دنــدان تولید میکنــد ولی بــازار نـــدارد و باید با تبلیــغ صداوسیما فروشش را زیاد کند.
ضعف خدماتدهی بدنه دولت
مسعـــــود بـــاطنـــــی تصـــریـــح مـــیکنـــد: زیرساختهای بازاریابی و توسعه بازار باید ابتدا در شرکتهای دانشبنیان تقویت شود و این شرکتها بدنه مدیریتی خود را به لحاظ بازرگانی قوی کنند و این وظیــفه برعهــده مدیــران شـــرکتهای دانشبنیان اصفهان است.او میگوید: خدماتدهی بدنه دولت و دستگاههای اجرایی به شرکتهای دانشبنیان ضعیف است. بهعنوانمثال گمرک نیاز دارد فلان محصول را آزمایش کند و آزمایشگاه توان ارزیابی درستی نسبت به محصول ندارد و چون محصول جدید است این موضوع درباره اداره استاندارد نیز صدق میکند یا بهعنوانمثال بانک میخواهد برای محصول دانشبنیان تأمین اعتبار کند و سوابق قبلی را در اختیار ندارد. باطنی عنـــوان میکنــد: ارزش زمــان و تـــوان
کارشنـــاسی در کـــل بدنـــه دولــت بـــرای خدماتدهی به محصولات دانشبنیان ضعیف است و این مسئله ای است که در معاونت علمی هم با آن مواجهایم. در بدنه دولت ارزیابی مناسبی از شرکتهای دانشبنیان انجام نمیشود؛ همزمان ارزیابیها عقب است و هم عیارشان که این اثر مستقیم روی بازاریابی داخلی و خارجی دارد. نایبرئیس هیئتمدیره انجمن شرکتهای دانشبنیان اصفهان اذعان میکند: در شعار امسال بر حمایت از دانشبنیانها تأکید شده و امیدواریم که تمامی دستگاههای اجرایی از شرکتهای دانشبنیان اصفهان حمایت کنند.
ضعفهای ساختاری دانشبنیانها
اینطـــور کـــه دانشگاهیـــان میگوینـــد، برخی دانشبنیانها حتی درزمینه کار با سامانهها و نرمافزارها نیز مشکلدارند؛ نکتــهای که عضــو هیئـتعلمی دانشکده مدیریت دانشگاه اصفهان از آن بهعنوان یکی از ضعفهای ساختاری دانشبنیانهای اصفهان یاد میکند. محمد شفیعی به اصفهان زیبا میگوید: برخی شرکتهای دانشبنیان اصفهان هنوز در زمینه استفاده از نرمافزارها و سامانههای تجزیهوتحلیل دادهها ضعف دارند؛ ضمن اینکه این شرکتها از داشتن تیم متخصص در حوزه صادرات و تجارت بیبهرهاند و شناختی از بازار هدف ندارند.شفیعی عنوان میکند: بخش قابلتوجهی از اقداماتی که میتواند منجر به تقویت صادراتی دانشبنیانهای اصفهان شود توسط مدیران شرکتها باید انجام شود. اگر مدیران نیروهای متخصصی جذب کنند که توان اجرایی خوبی داشته باشند، بتوانند بازار هدف را تجزیهوتحلیل کنند و از روشهــای علــمی استفـــاده کنــنـد،70درصد موفقیت خود را تضمین کردهاند و 30درصــد دیگر نیــز به سیــاســتهای دولت، کیفیت آموزشهای بیرون از سازمان و تسهیلاتی که به آنها اختصاص داده میشود بستگی دارد.شفیعی بیان میکند: در کمال تأسف شرکتهای دانشبنیان عملکرد ضعیفی دارنــد. در گـــام اول بایــد عملـــکرد این شرکــتها منـــاسب باشــد و در گـــام دوم چگونـــگی عملکــرد نهــادهای حمایتی و تسهیلگر نیز اهمیت دارد. عضــو هیئـــتعلمی دانشــکده مدیریت دانشگاه اصفهان اذعان میکند: بخشی از ضعفهای این شرکتها به کمبود منابع مالی ارتباط پیدا میکند؛ اما شرکتهایی هم فعالیت دارند که منابع مالی دارند ولی بلد نیستند که چطور این منابع مالی را هزینه کنند تا بازاریابی و صادرات آنها تقویت شود.
پیشنهادهایی برای تقویت صادرات
شفیعی خاطرنشان میکند: برای تقویت بـــازاریــــابی داخلـــی و رشــــد صــــادرات شرکتهای دانشبنیان اصفهان باید از سیستمهای بهروز، نرمافزارها و مجامع داده استفاده کرده و در تیم کاری خود از متخصص بازاریابی و بازرگانی بهره ببرند؛ همچنین این شرکتها باید تعامل خود را با دانشگاهها تقویت کنند و علاوه بر آن، تقویت ارتباط آنها با اتاق بازرگانی، صندوق حمایت از فناوران نیز ضرورت دارد. باید آییننامههای این سازمانها را مطالعه کنند و مطلع باشند که در چه زمینــههایی میتوانـنـد از حمـایـــت ایــن دستگاهها استفاده کنند.عضو هیئتعلمی دانشکده مدیریت دانشگاه اصفهان میگوید: یکسری شـرکتهای دانـشبنیان در اصفهـان موفق عمل میکنند و دلیل موفقیت آنها نیز اطلاع داشتن از قواعد و رویههاست. در واقع این شـرکتها اطلاعاتشان را برای حمایت گرفتن از دستگاهها افزایش دادهاند.شفیعی اذعان میکند: صحبتهایی از این قبیل که گفته میشود صنایع اصفهان برای همکاری شرکتهای دانشبنیانهای پایتخت را انتخاب میکنند، به عقیده بنده پیشفرض اشتبـــاهی اســـت. زمـــانی که فعـــالیت شرکتهای دانشبنیان و خدماتشان منـــاسب بــاشد صنـــایع و بخـــشهای مختلف هم میتوانند ارتباطشان را با آنها نقویت کنند.
دانشبنیانها بازارسنجی نمیکنند
درک مشتری بدون بازارسنجی ممکن نیست؛ این درحالی است که برخی شرکتهای اصفهان بدون توجه به این مهم محصول تولید میکنند. استادیار دانشکده مدیریت پردیس فارابی تهران به اصفهان زیبا میگوید: دانشبنیانها تکبعدی فکر میکنند. آنها فقط روی ایده و کارهای فنی متمرکز شدهاند و فکر میکنند چون ایده خوبی دارند، میتوانند موفق شوند ؛این در حالی است که برای موفقیت در صادرات و بازاریابی داخلی بهطور حتم باید تیم تخصصی فروش و تیم صادراتی داشته باشند.میثم شفیعی بیان میکند: وقتی صحبت از شرکتهای دانشبنیان و استارتاپ ها میشود، به این معنی است که این شرکتها مجموعهای از خدمات را ارائه میدهند و به همین دلیل باید ترکیبی از تخصصها را داشته باشند و انواع نیروهای متخصص را به کار گیرند.شفیـــعی تصـــریــح مــیکنـــد: بـــرخـــی از شرکتهای دانشبنیان برای تبدیل ایده به محصول، حتی بازارسنجی هم نکردهاند. بهعنوانمثال برخی از آنها لباس فضانوردی تولید میکنند بدون اینکه در نظر بگیرند خریدار برای این لباسها دارند یا خیر.استادیار دانشکده مدیریت پردیس فارابی تهران بیان میکند: دانشبنیانها باید دانش کسبوکار و فروش و دانش بازار بین الملل را داشته باشند تا بتوانند به بازار ورود پیدا کنند. اگر منتظر حمایت پارکهای علم و فناوری و صندوق توسعه بمانند این پروسه برایشان زمانبر میشود. شفیعی خاطرنشان میکند: اگر ایدهها مناسب و قابلفروش باشند، مراکز شتـــابدهی و ســرمایـــهگذاری حمــایت میکنند و فضا و زیرساخت و امکانات لازم را ارائـــه میدهنـــد؛ امــا مشکــــل دانشبنیـــانها حمــایت نیســـت؛ حجم نقدینگی کشور بالاست و این نقدینگی میتواند به حوزههایی وارد شود که سود خوبی دارد.
