به گزارش اصفهان زیبا؛ یک عکس و درخواست از یک شهروند مرا کشاند به محله عاشقآباد؛ محلهای قدیمی و بااصالت که مردمانش سالهاست در محدوده شهر هستند و حالا در تور قوانین تعیین حریم و محدوده گیر افتادهاند. مشکل راه و جاده است؛ راهی که از میان زمینهای کشاورزی عبور میکند و راه میانبری بین عاشقآباد و شهرک صنعتی امیرکبیر (شاهپور) است. روزانه بیش از 300 کارگر و کاسب از محلههای مختلفی از این خیابان راهی محل کارشان میشوند؛ اما خیابانی با این کارکرد که از میان اراضی کشاورزی میگذرد، آسفالت نشده و به حال خود رها شده است. خیابان «شهید خدامی» سالهاست وعده آسفالت شنیده و حالا مردمان این محله، از وعدههای عملنشده به روزنامه و خبرنگاران پناه آوردهاند، به این امید که مشکلشان حل شود.
ساعت 9 صبح میرسم سر وعده؛ سر خیابان شهید خدامی. درست بعد از چند کوچه و خانههایی که هممرز زمینهای کشاورزیاند. از ظاهر خانهها میشد فهمید که خیلی وقت است ساخته شدهاند، اما برخی کوچهها خاکی بود. آسفالت کوچه اصلی هم چنگی به دل نمیزد. این آسفالت خراب تقریبا توی خیابانهای اصلی عاشقآباد هم زیر چرخ ماشین لمس میشد. زیر سایه تیر چراغ برق از آفتاب داغ صبح خودم را دور میکنم. وقتی عکسی را که سید مهرداد حسینی برایم فرستاد، برای روابط عمومی منطقه 12 ارسال کردم در یک خطنوشت: «خارج محدوده و در اراضی کشاورزی است». همین جمله کافی است تا طبق قانون حریم ومحدوده مصوب سال 84 بار آسفالت نشدن خیابان از دوش شهرداری برداشته شود.
مرز محدوده و حریم در مناطق شهری که حالا توسعه پیدا کردهاند، مرز باریکی است. این مرز باید تعریف دیگری پیدا کند. اهمیت این قانون برای خیلی از ما تا وقتی که در میان شهر هستیم، قابللمس نیست، مخصوصا اگر قرار باشد به بهانه خارج محدوده بودن، خدمات دریافت نکنیم. انتهای محله عاشقآباد و ابتدای خیابان شهید خدامی وقتی خانههای در حال ساخت را درست در کنار جاده و هممرز زمینهای کشاورزی میبینم، به مرز حریم و محدوده شک میکنم.
سید مهرداد حسینی که عکسهای خیابان را برای پیگیری فرستاده بود، آمد سر قرار. قبل از آمدنش ماشینهای آتشنشانی در حال رفتوآمد در این خیابان بودند؛ خیابانی که گفته میشود در حریم است و خارج محدوده. آتشگرفتن کارگاهی، ماشینها راکشانده بود توی جاده.
حسینی با دست جاده را نشان میدهد و میگوید: «این جاده خیلی شلوغ است. اینکه بگوییم فقط کشاورز از آن عبور میکند اشتباه است. موتور، دوچرخه و ماشینهای زیادی از این جاده عبور میکنند. هر روز صبح کارگر و کاسبهای زیادی از این خیابان میروند سمت شاپور.»
خیابان خدامی گلوگاه عاشقآباد است
همانطور که سید مهرداد مشغول توضیح بود، چند نفر از اهالی محل هم به جمع ما پیوستند. سید تقی حسینی یکی دیگر از اهالی محل که پیگیری زیادی برای آسفالت جاده کرده بود هم آمد جلو. وقتی فهمید خبرنگارم خوشحال شد و گفت: «خدا خیرتان بدهد. اگر بتوانید مشکل این محله را حل کنید، خدمت بزرگی به مردم این منطقه کردهاید.»
علی ذوالفقاری که یکی از کشاورزان بزرگ منطقه و مددکار محله و رابط سازمان جهاد کشاورزی و شهرداری است هم از پیگیریهای فراوانش برای تعیین تکلیف این جاده میگوید: «هر روز صبح جمعیت زیادی از بهارستان، لیمجیر، عاشقآباد و بهرامآباد و مارچین به سمت شاپور میروند. اینها بهجای عبور از خیابان امام خمینی از این مسیر میروند. مسیر کوتاهتر و ترافیک هم کمتر است. اگر این جاده نبود و این همه آدم هر روز صبح از خیابان امام خمینی استفاده میکردند، وضعیت آنجا بدتر از حالا بود.»
ذوالفقاری در ادامه تأکید میکند خیابان خدامی گلوگاه عاشقآباد است. مردم چند محله از این خیابان عبور میکنند و راه ارتباطی است تا راه کشاورزی و زراعی.
سید تقی حسینی که با دعوت دوستان به جمع ما اضافه شد، اشاره میکند: «اگر این جاده آسفالت شود، بسیاری از مشکلات ترافیکی خیابان امام خمینی برطرف میشود. جادهای هم قرار بوده از سمت بهارستان به سمت منطقه صنعتی امیرکبیر برود که آنهم انجام نشده است. شما ساعت 9 صبح دیگر نمیتوانید به راحتی از پل امام خمینی عبور کنید؛ اما اگر این جادههای فرعی احداث یا وضعیت این جاده حل میشد، آنقدر هم خیابان امام خمینی ترافیک نداشت.»
ذوالفقاری که سالهاست با سازمان جهاد کشاورزی هم ارتباط دارد، در ادامه میگوید: «ما نمیتوانیم مانع عبورومرور مردم از محلات دیگر شویم. عبور ومرور در جادهای که آسفالت نیست و خراب است، محصولات ما را خراب میکند و گردوخاک، هم کشاورزان را عاصی کرده، هم برای کاسبها و کارگران مشکلساز شده است.»
قرار بود عاشقآباد از بنبست خارج شود
سید تقی حسینی دنبال حرف ذوالفقاری را میگیرد و اضافه میکند: «یک مقداری از جاده آسفالت شده که آنهم با بودجه خود مردم انجام شده است و چند سال پیش خودم مردم محل و کشاورزان 100میلیون تومان پرداخت کردند و جاده را آسفالت کردند.»
سید مهرداد حسینی عرق پیشانیاش را پاک میکند و میگوید: «چرا به عاشقآباد اهمیتی داده نمی شود؟ این منطقه فقط شامل خیابان مطهری و ملکشهر نیست. خیلی وقت است دنبال آسفالت این جادهایم، اما خبری نیست. انگار مردم عاشق آباد مهم نیستند!سالها پیش قرار بود طرح خروج عاشق آباد از بن بست اجرا شود، ولی هنوز خبری نیست.»
علی ذوالفقاری دوباره به جلسات مختلفی که با مسئولان گذاشته اشاره میکند: «این جاده برق ندارد و چند تیر چراغبرق تا 500 متر رفته و مابقی جاده وقتی شب میشود، ظلمات است.»
سید تقی در ادامه به اجرای طرحهایی که میتواند ترافیک خیابان امام خمینی را کاهش بدهد اشاره میکند: «جاده اتصال بهارستان به عاشقآباد و عاشقآباد به شاپور جدید، ترافیک خیابان امام خمینی و جاده اتصال انتهای آزادگان به عاشقآباد میتواند بار ترافیک کاوه به شاپور را کم کند. مسیر مستقیمی میشود که میتواند بار ترافیکی خیابان امام خمینی را یک به ده کند. حتی برای اتصال عاشقآباد به بهارستان سازمان جهاد کشاورزی مجوز داده است.»
ذوالفقاری با اشاره به اینکه این سازمان قبول کرده و گفته هر آنچه برای این محدوده احتیاج است انجام شود، ادامه میدهد: «عاشقآباد هزار و 135 هکتار وسعت دارد که 146 هکتار آن شهری است. ما هم قبول داریم. شهرداری اگر نمیتواند خدمات بدهد اعلام کند تا مشکلاتمان را با جهاد حل کنیم. ما به این جاده برای حمل بار محصولات کشاورزی هم احتیاج داریم.»
سازمان جهاد کشاورزی مجوز آسفالت خیابان را صادر کرده است
سید تقی حسینی به نامهای که سازمان جهاد کشاورزی به شهرداری ابلاغ کرده اشاره و تأکید میکند که این سازمان آسفالت این جاده را بلامانع اعلام کرده است.
در این ابلاغ آمده، «به دنبال درخواست کشاورزان و طبق اسنادی که کشاورزان ارائه کردند، در متن نامهای که در مورخ 22 شهریور سال 1396 به شماره 96271/96 به منطقه 12 شهرداری ارسال شده آمده است، اجرای روکش آسفالت معابر بین مزارع کشاورزی محله عاشقآباد و خیابان خدامی به سمت شاهپور به شرط عدم هرگونه توافق ساختوساز و با تأکید بر عدم کاربری بر روی بدنه محور مذکور وتخریب اراضی کشاورزی مجاور در مسیر بلا مانع است. »
پیرمردی که عاقله مردی بود و پایش را از سن هفتاد بالاتر گذاشته بود، از دوچرخهاش پیاده شد. نفسنفس میزد. وقتی فهمید خبرنگارم، آمد جلو و گفت: «خدا خیرت بدهد دخترم. کاری برای ما بکن. بچههای ما صبحها توی این جاده میروند سر کار و تا حالا بهخاطر بدی جاده دو تا مصدوم داشتیم که هنوز دستشان بند شده است.»
صحبت بیشتر اهالی عاشقآباد که در کنار ما بودند، پرداخت هزینه برای فنسکشی دور زمینهای زراعیشان بود. حرفشان این بود که وقتی ما هزینه میدهیم باید به ما خدمات بدهند. سؤالشان این بود که چرا هزینه میدهیم؛ اما از برق و آسفالت بیبهره ماندهایم؟
سید یحیی بیات که عرق از پیشانیاش سر میخورد و میرسید تا زیر چانهاش ادامه میدهد: «ما هر کار خواستیم بکنیم مانع شدند. از ما مالیات و عوارض میگیرند، اما چرا خدمات نمیدهند؟ نه برق داریم نه جاده را درست میکنند و نه زبالههای در جاده را میبرند. پس برای چه از ما هزینه میگیرند؟»
او بارها سراغ مسئولان رفته و برای آسفالت جاده خدامی تلاش کرده بود. توانسته بود فقط یک ماشین قیر بگیرد تا کمی جاده را سامان بدهد. از او میپرسم مسئولان چه میگویند: «همه آنها وعده میدهند که اقدام میکنند اما خبری نمیشود. الان هم میگویند بودجه نداریم.»
سید مهرداد با وانتش توی جاده راه میافتد و ما پشت سرش. جاده آنقدر خراب است که تکانهای شدیدش، آدم را کلافه میکند. موتورسواری با خانوادهاش که روی هم پنج نفر هستند، توی جاده در حال حرکت است. جاده پرتردد است و این چالهها و خرابی جاده هر آن ممکن است، حادثهای درست کند. به میانه جاده میرسم. سمت چپ جاده پر است از زباله. حاج بیات که با دوچرخهاش ما را مشایعت میکند با دست به میانه جاده اشاره میکند: «چند تا پل روی جاده است که همه را خودم درست کردم. زیرسازی هم انجام دادیم. ما فقط میخواهیم مسئولان جاده را آسفالت کنند.»
سمت چپ جاده و درست کنار زمینهای زراعی که اتفاقا زیر بار محصول هستند، پر است از زباله. همه چیز پیدا میشود؛از زباله خانگی تا مصالح ساختمانی و روغن سوخته ماشین که معلوم است محصول شهرک صنعتی مجاور زمینهاست. پیرمرد با دست زبالهها را نشان میدهد و میگوید: «اینجا قنات عاشقآباد است. قناتی که حالا خشک است. بارها به مسئولان گفتیم؛ اما هیچ اقدامی نشده است.»
زباله و شیرابه روغن که معلوم است از شهرک صنعتی راه پیدا کرده، هم چهره محیط را آلوده کرده بود و هم تهدید بزرگی برای آبهای زیر زمینی و کشاورزی منطقه بود. کلمه «خارج از محدوده» و« اراضی کشاورزی» مانعی است قانونی، که راه هر اقدام شهری در این محدوده را میگیرد.
جاده شهید خدامی خارج از محدوده است
قانون تعیین و تعریف محدوده و حریم شهرها مصوب سال 1398 میگوید محدوده شهر عبارت است از حد کالبدی موجود شهر و توسعه آتی در دوره طرح جامع و تا تهیه طرح مذکور در طرح هادی شهر که ضوابط و مقررات شهرسازی در آن لازمالاجراست.
شهرداریها علاوه بر اجرای طرحهای عمرانی از جمله احداث و توسعه معابر و تأمین خدمات شهری و تأسیسات زیربنایی در چارچوب وظایف قانونی خود، کنترل و نظارت بر احداث هرگونه ساختمان و تأسیسات و سایر اقدامات مربوط به توسعه و عمران در داخل محدوده شهر را نیز به عهده دارند.
همین ماده قانونی مانع اقداماتی است که باید در توسعه شهرها انجام شود. علیاکبر رسالت، مدیر منطقه 12 شهرداری هم در گفتوگو باخبرنگار «اصفهانزیبا» گفت: «این جاده در اراضی کشاورزی است و نیاز به رأی کمیسیون ماده 5 دارد و بودجه احداث آن باید توسط معاونت عمران تعیین شود. احداث این خیابان نزدیک به 50میلیاردتومان هزینه زیرسازی و آسفالت دارد و از عهده منطقه خارج است. ما قانونا نمیتوانیم این جاده را آسفالت کنیم.»
او در پاسخ به این صحبت که سازمان جهاد کشاورزی مجوز احداث و آسفالت این خیابان را در سال 95 صادر کرده و در کاهش ترافیک بسیار مؤثر است، گفت: «در هر صورت معاونت حملونقل ترافیک باید در شورای ترافیک استان طرح موضوع کند. سالها قبل در شهرداری اقدام شده، اما موفقیتآمیز نبوده است. شورای شهر هم به دلیل خارج از محدوده بودن، موافق اجرای این جاده نخواهد بود و مانع خواهد شد.»
او با اشاره به اینکه این جاده منجر به رفتوآمد ماشینهای سنگین خواهد شد و بیشتر به نفع اراضی کشاورزی است، گفت: «هزینه آسفالت این جاده برای شهرداری بار مالی زیادی دارد. ما معابرمان در محله محمودآباد مشکل دارد و باید هزینه این معابر را تأمین کنیم. نمیتوانیم هزینهای برای این جاده پرداخت کنیم.»
رسالت در پاسخ به سؤال خبرنگار «اصفهانزیبا» که این جاده در کاهش ترافیک خیابان امام خمینی مؤثر است و افراد زیادی استفاده میکنند و معاونت ترافیک شهرداری در حال حاضر پیگیر این موضوع هست یا خیر؟ گفت: «خیر. من شخصا موافق با احداث این جاده نیستم و معتقدم احداث این جاده موردنیاز نیست و اولویتهای عمرانی مهمتری در منطقه وجود دارد که باید به آنها رسیدگی شود.»
بر اساس گزارش میدانی «اصفهانزیبا» و صحبت اهالی محل ،آسفالت این خیابان در مرز حریم قرار دارد. طبق طرح جامع اصفهان که مرز حریم و محدوده با توسعهای که شهرها کردهاند باید تغییراتی داشته باشد، به نظر میرسد بررسی وضعیت قرار گرفتن این منطقه در محدوده ضروری است. این جاده راه ارتباطی بسیاری از شهروندان ساکن در چند محله بزرگ است و تأثیر آسفالت این جاده در کاهش بار ترافیکی خیابان امام خمینی می تواند مورد بررسی قرار گیرد، اما متأسفانه کمبود بودجه، اولویتهای شهرداری و داستان ممنوعیت حریم و محدوده باز گریبانگیر اجرای طرحی است که مشکلات بسیاری از مردم را حل میکند.
طبق نظر یکی از وکلای فعال در حوزه شهرداری وقتی شهر مرزش گسترده میشود و به زمینهای همجوارش که کاربری کشاورزی دارند راه پیدا میکند، باید مسئولان شهری به آن توجه و در قانون لحاظ کنند؛ اما قوانین در سالهای اخیر تغییرات درستی نداشتهاند. مردم گرفتار در تور حریم و محدوده میشوند. خیلی وقت است مرز حریمها در مناطق شهری به واسطه افزایش جمعیت، شکسته اما محدودیت قانونی مانع میشود تا مناطقی که مردم ساکن شدهاند، وارد محدوده شوند.
