به گزارش اصفهان زیبا؛ تبلیغات گسترده و انبوه، شیوه کار آنهاست؛ همانها که از سادگی شهروندان سوءاستفاده میکنند و از آب گلآلود ماهی میگیرند. کافی است سری به صفحات اینستاگرامی و کانالهای تلگرامی بزنید تا با سیلی از تبلیغات آنها مواجه شوید: «اضافه کردن ممبر واقعی و فیک بهصورت تضمینی. هر هزار ممبر تنها با پرداخت 70 هزار تومان.» این تنها یکی از نمونههایی است که افراد به اسم خریدوفروش ممبر اقدام به کلاهبرداری از شهروندان میکنند و کلاه آنها را برمیدارند.
مهدی یکی از این افراد است؛ فردی که بهتازگی کانال تلگرامی راه انداخته است تا کسبوکار جدیدی را برای خود به راه بیندازد. میگوید: «خیلی اتفاقی با تبلیغ یکی از این ادمینها مواجه شدم و به او درخواست دادم. شماره کارت برایم ارسال کرد و مبلغ درخواستی را برایش واریز کردم. پسازاینکه فیش را برایش ارسال کردم، دیگر خبری از او نشد. بارها به او پیام دادم؛ اما پاسخ نداد. حتی اکانت خود را نیز پاک کرد.»
مهدی میگوید به خاطر اینکه مبلغ واریزیاش بسیار اندک بود، این موضوع را پیگیری نکرد و بیخیال آن شد: «تنها یک شماره کارت از ادمین داشتم که معلوم نبود، آنهم برای خودش باشد یا نه. مبلغ هم کم بود و ارزش پیگیری نداشت!» درحالی مهدی این را میگوید که کلاهبرداران اینترنتی همیشه به کمین نشستهاند و به روشهای مختلف اقدام به اخاذی و کلاهبرداری از شهروندان میکنند.
ارائه خدمات با مبلغ بسیار اندک و خرد یکی از شگردهایی است که مجرمان سایبری در سالهای اخیر، به آن روی آوردهاند؛ چراکه کمتر فردی به خاطر مبالغ خرد، موضوع را پیگیری و به پلیس فتا گزارش میدهد. این موضوع را سرهنگ سید مصطفی مرتضوی، رئیس پلیس سابق فتا اصفهان، پیش از این در گفتوگو با «اصفهان زیبا» عنوان کرده بود؛ آنجا که گفته بود: «در حال حاضر اقبال به فروشگاههای اینترنتی پوشاک و لوازم بهداشتی و خرید از آنها بهویژه در میان زنان بسیار زیاد است؛ درحالیکه در این حوزه شاهد کلاهبرداریهای زیادی هستیم.
«علت این است که کاربران فضای مجازی، شبکههای اجتماعی را با فروشگاهها اشتباه میگیرند؛ درحالیکه این فروشگاهها باید در فضای مجازی جایگاه تبلیغاتی داشته باشند. فردی که در شبکههای مجازی اقدام به خرید میکند، باید این ریسک را بپذیرد که ممکن است آسیب ببیند؛ آسیبی که درصد آنهم بالاست. فردی که پیجی را مدیریت میکند، مدعی است که دارای فروشگاه اینترنتی است و شماره کارت و چندین عکس و پیامهای تبلیغاتی نیز در پیج خود بارگذاری کرده است؛ اما چه زمانی کاربر متوجه میشود که این پیج کلاهبردار است یا نه؟»
به گفته او، دفتر جرائم سازمانیافته سازمان ملل، مقالهای را حدود 10 سال پیش منتشر کرد که بنا بر آن، 85 درصد جرائم به پلیس گزارش نمیشود. اعتقاد من این است که در فضای مجازی جرائمی که به پلیس یا مراجع قضایی گزارش نمیشود، بسیار زیاد است. در کشور ما معمولا جرائم حوزه اخلاقی به خاطر مسائل حیثیتی و آبرویی خیلی گزارش نمیشود؛ همچنین برای جرائم خرد و ریالی نیز طرح شکایت یا اعلام گزارش نمیشود؛ درحالیکه ما همین چند ماه پیش فردی را دستگیر کردیم که در مدت چهار ماه، پنجمیلیارد تومان گردش مالی داشت و هرکدام از آنها هم بین 50 هزار تا دومیلیون تومان بود.
«فراوانی جرم در این عددهای ریز فوقالعاده است که معمولاً به مراجع قضایی هم گزارش نمیشود. کلاهبرداری در شبکههای اجتماعی، فراوانی زیادی دارد؛ درحالیکه جایگاه خریدوفروش اینترنتی باید در فروشگاههای اینترنتی باشد، نه در شبکههای اجتماعی. این کلیدواژهای است که شهروندان باید آن را آویزه گوش خود کنند. هستند افرادی که آسیب دیدهاند و مبالغ بسیار کمی را باختهاند؛ اما صرفا برای جلوگیری بیشتر از اعمال مجرمانه آن را گزارش میدهند؛ پلیس هم موظف است حتی برای یک ریال، طرح شکایت کرده و تخلف را پیگیری کند.»
کلاهبرداری چه آسان!
کلاهبرداران به شیوههای مختلف کلاهبرداری میکنند. ترجیح خیلی از آنها این است که به جای تشکیل باند و کلاهبرداریهای سازمانیافته، فروشگاههای اینترنتی راهاندازی کنند و مدعی فروش اقلام مختلف یا ارائه خدمات شوند.
زهرا یکی دیگر از افرادی است که حین جستوجوی کار خانگی با تبلیغ یکی از همین کلاهبرداران روبهرو شده است؛ زنی جوان و خانهدار. میگوید: «در ایتا خیلی اتفاقی تبلیغی را دیدم در رابطه با ایجاد اشتغال خانگی؛ بهاینترتیب که فرد مدعی بود حبوبات را ارسال میکند تا بتوانم آنها را در خانه بستهبندی کنم؛البته خواسته بود برای شروع کار 500 هزار تومان برایش واریز کنم.»
زهرا ادامه میدهد: «ازآنجاکه به کار نیاز داشتم، واریزی را انجام دادم؛ اما دیگر هر چه به ادمین پیام دادم، او جواب نداد. نمیدانستم چهکار کنم. درست است که مبلغ کم بود؛ اما بههرحال، در این شرایط اقتصادی همین پول هم برایم زیاد بود. نمیدانستم چطور باید پیگیری کنم؛ به خاطر همین بیخیالش شدم.» نرگس اما میگوید وقتی از یک آنلاینشاپ خرید کرد و متوجه شد سرش کلاه رفته است، موضوع را پیگیری کرد و به فتا اطلاع داد: «حدود یک سال از این موضوع گذشته و هنوز خبری نشده است. نمیدانم پلیس فتا مسئله را پیگیری کرد یا نه؟»
بهرغم هشدارهای مکرر پلیس در رابطه با خرید امن در فضای مجازی، اما شهروندان همچنان به این موضوع بیاعتنا هستند و از آنلاینشاپهای غیرمعتبر خرید میکنند. سرگرد جواد مختاررضایی، معاون فرهنگی اجتماعی پلیس فتا فراجا نیز دراینباره به ایرنا میگوید: «ارسال پیامکهای حاوی لینکهای آلوده با عناوین فریبنده مانند سامانه ثنا، کمک معیشتی دولت، یارانه معیشتی و ایجاد صفحات جعلی، یکی از شگردهای کلاهبرداران است. شهروندان بههیچعنوان روی لینکهای ناشناخته کلیک نکنند و اطلاعات شخصی خود را در اختیار افراد ناشناس قرار ندهند.»
او با بیان اینکه میزان کلاهبرداریهای سایبری در حوزه خریدوفروش آنلاین، در ایام تعطیلات افزایش پیدا میکند، اظهار میکند: «مجرمان سایبری با استفاده از روشهای مختلف مانند ایجاد صفحات جعلی و درخواست پرداخت بیعانه، اقدام به کلاهبرداری از خریداران میکنند؛ بنابراین از مردم میخواهیم قبل از انجام هرگونه معامله، دقت لازم را داشته باشند.»
معاون فرهنگی اجتماعی پلیس فتا فراجا با بیان اینکه یکی دیگر از جرائم پرتکرار مربوط به بحث خرید از فروشگاهها و سایتهای تبلیغاتی و پرداخت بیعانه است، افزود: «یکی از نشانههای سایتهای معتبر نماد اعتبار الکترونیک است. اگر فروشگاهی نماد اعتبار الکترونیک داشته باشد، از امنیت بیشتری برخوردار است. برای خرید امن باید از سایتهایی خریداری کرد که نماد الکترونیک داشته باشند و اصالت آن را از طریق کلیک بررسی کنند. جستوجوهای ساده درباره سایت یا فروشگاه، انتقال درگاه بانکی به دامنه شاپرک و پرداخت در محل در صورت عدم اعتماد به سایت، دیگر موارد لازم برای خرید امن است.»
او میگوید: «۷۰ درصد جرائم سایبری کشور، جرائم مالی است که بیشتر آن کلاهبرداری اینترنتی و برداشت غیرمجاز است. مردم میتوانند از طریق سایت پلیس فتا یا شماره تلفن ۰۹۶۳۸۰ گزارشها و شکایات خود را در ۵ تا ۱۰ دقیقه اول پس از وقوع جرم به پلیس فتا ارائه دهند تا بتوانند پول خود را بهصورت موقت مسدود کنند. امسال حدود ۵۰۰ میلیارد تومان پول سرقتی از طریق شماره تماس ذکرشده و سایر روشها مسدود شد. درمجموع تمام پروندههای ورودی به پلیس فتا موردبررسی قرارگرفته و اگر پولی در میان باشد، مسدود میشود؛ اما تصمیم مقام قضایی بسیار حائز اهمیت است و پلیس تنها ضابط قوه قضائیه است.»
