در همه جای دنیا زن مسلمان به «حجاب» شناخته میشود و آن را یکی از ضروریات دین اسلام باید حساب کرد. مفهوم «حجاب» ریشه در آیات قرآن و سنت پیامبر(ص) دارد و هدف اصلی آن، حفظ عفت و حیا، ایجاد امنیت روانی در جامعه و در درجه اول، حفظ ارزش زن مسلمان است. به عبارت دیگر، حجاب به عنوان یک سپر محافظ عمل میکند که زن را از نگاههای آلوده و سوءاستفادههای احتمالی حفظ میکند.
صدها کتاب با موضوع پوشش اسلامی، حجاب و عفاف، سبک زندگی و حفظ نگاه، نگارش شده است که شمارش آنها کار آسانی نیست و معروفترین و همچنان معتبرترین کتاب درباره حجاب را میتوان کتاب «مسأله حجاب» شهید مرتضی مطهری دانست که حاصل سلسله بحثها و درسهایى است که توسط استاد شهید در جلسات انجمن اسلامى پزشکان مطرح شده است. کتاب دیگری از شهید مطهری با عنوان «نظام حقوق زن در اسلام» را میتوان مکمل این کتاب در نظر گرفت.
اما آنچه در ادامه میخوانید، برخی از کتابهای شاخص با تمرکز بر مسأله حجاب است که توسط نویسندگان یا ناشران اصفهانی به زیور طبع آراسته شده است. از آنجایی که هر گُل یک بوی منحصربهفرد دارد؛ خریدن، خواندن و هدیه دادن برخی از این کتابها را حتما توصیه میکنیم.
لازم به یادآوری است که پیش از این نیز در صفحه حوالی 57، به انتشار مطالبی با دغدغه حجاب در ادبیات یا اندیشه پیشگامان انقلاب اسلامی در مبارزات علیه رژیم ستم شاهی پرداختهایم:
https://esfahanzibaonline.ir/46763
https://esfahanzibaonline.ir/70253
https://esfahanzibaonline.ir/71042
https://esfahanzibaonline.ir/10252
1- ترگل: 20 دلیل عقلی و روانشناسی برای پوشیدگی
کتاب «ترگل» نوشته عماد داوری دولتآبادی توسط انتشارات اعتلای وطن به چاپ رسیده است. این کتاب برگرفته از سخنرانیهای آیتالله سید ابوالحسن مهدوی با متنی روان و زیباست که20 دلیل عقلی و روانشناسی را در مورد حجاب بیان میکند. از عماد داوری کتاب دیگری با عنوان «شاخه نبات: راهکارهایی برای کنترل شهوت و نگاه» نیز منتشر شده است.
ترگل یکی از پرفروشترین کتابهای سالهای اخیر در حوزه عفاف و حجاب است؛ کتابی که هر چند ماه تجدید چاپ شده است. یکی از ویژگیهای بارز کتاب، علاوه بر متن دلنشین آن، تصویری و رنگی بودن آن است.
این کتاب برای مبلغان فرهنگی بسیار مفید و قابل استفاده است و میتوانند با استناد به مطالب این کتاب، به شبهات مسئله حجاب پاسخ دهند.
عماد داوری دولت آبادی
آیتالله مهدوی (استاد اخلاق و عضو مجلس خبرگان رهبری)
2- دختران آفتاب
«دختران آفتاب» به قلم مشترک آقایان دکتر امیرحسین بانکیپور، بهزاد دانشگر و محمدرضا رضایتمند، نوشته شده است.
«دختران آفتاب» کتابی جذاب با روایتی شیرین و مستند است که به بررسی مسائل زنان، خانواده و شبهات اجتماعی میپردازد. این کتاب که در قالب یک اردوی دهروزهی زیارتی روایت میشود، داستان گروهی از دختران دانشجو را دنبال میکند که هرکدام با چالشهای فکری و شخصیتی متفاوتی روبهرو هستند.
راوی اصلی، مریم، دختری است که به دلیل مشکلات خانوادگی تصمیم به فرار میگیرد، اما با پیوستن به اردوی زیارتی مشهد مقدس، مسیر تازهای را آغاز میکند.
شخصیتهای کلیدی دیگر از این قبیل هستند: فاطمه (مسئول اردو)، ثریا (دختری با تفکرات متفاوت)، راحله (با گرایشهای فمینیستی)، سمیه (دختر حزباللهی) و عاطفه (با شوخطبعی خاص خود).
دختران آفتاب الهام گرفته از کتاب «مناظره دکتر و پیر» شهید سید عبدالکریم هاشمینژاد است که در این شیوه، مناظره با استفاده از منابع معتبر (قرآن، روایات، آمارهای علمی) روایت میشود و تجربیات شخصی شخصیتها نیز به بحثها عمق میبخشد.
دختران آفتاب، با آنکه نویسندگان مشهوری داشت، اما ابتدا در گمنامی به سر میبرد تا آنکه پس از 15 سال که از نشر آن میگذشت، با انتشار تقریظ رهبر معظم انقلاب اسلامی، مورد توجه رسانهها قرار گرفت و پرفروش شد. متن این تقریظ چنین است:
«بسمهتعالی؛ پس از نزدیک سه سال توانستم در این روزها -ایام شهادت حضرت زهرا سلاماللهعلیها- این کتاب را بخوانم. در میان کتابهای داستانی که هدفش طرح مسائل فکری است، این بهترین کتاب از نویسندهای ایرانی است. طرح کلی داستان و درونمایههای داستانی آن خوب و شیرین است. حرفها هم قوی و منطقی است.
اتفاقاً پیش از این، کتابِ: … را خواندهام. آن قویتر است. ولی با توجه به برخی ملاحظات (عمدتاً بهرهبرداری نکردن از عامل جنسی در کتاب حاضر) در این کتاب، هنر بیشتری به کار رفته است. باید ترویج شود. تنها نقطه ضعف آن ذکر مشخصات استاد فاطمه است در فصل آخر کتاب. (روزهای نیمهی خرداد ۸۷)»
از دکتر بانکیپور، کتابهای دیگری نیز در حوزه خانواده، مانند کتاب «حیا» و «مطلع مهر» منتشر شده است.
دکتر بانکیپور (عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی و نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی)
بهزاد دانشگر- نویسنده و مدرس
3- گفتمان حجاب
کتاب گفتمان حجاب به قلم مرحوم دکتر محمدعلی خردمندی است که ابتدا به بررسی تاریخچه و فلسفه حجاب پرداخته و سپس آیات مربوط به حجاب را بیان کرده است. نویسنده در پایان نیز به سؤالات و شبهات جوانان درباره حجاب پاسخهای مستدل و قرآنی داده است.
مطابق متن کتاب، رعایت حجاب و پوشش یک نیاز طبیعی و ذاتی و نشئت گرفته از فطرت انسانی و همچنین امری واجب در ادیان آسمانی است. اسلام با واجب نمودن حکم حجاب خواسته است که حریم اجتماعی را از بیعفتی و آلودگیها نگه دارد و زن را از یک شخصیت ابزاری به شخصیتی مستقل و با کرامت تبدیل کند.
دکتر خردمندی، استاد دانشگاه و از پیشگامان انقلاب اسلامی در اصفهان بود که متأسفانه در ایام کرونا پس از مدتی بستری شدن در بیمارستان، به رحمت الهی پیوست. از وی کتابهای دیگری مانند «گلواژه تکلیف: ویژه دختران»، «گلواژه تکلیف: ویژه پسران» و «آفتاب تابان: بایستهها و نابایستههایی پیرامون ولایت و امامت» به چاپ رسیده است.
4- عطر فرشته
کتاب عطر فرشته، به قلم محسن نصری، با رویکردی جامعهشناختی از کارکردهای حجاب در مفهوم جامع آن در عرصه فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی حکایت میکند که به زندگی فردی و اجتماعی پاکی و زیبایی میبخشد.
نویسنده با دغدغه تحقق تمدن نوین اسلامی، به نقش نهادهای اجتماعی همچون خانواده، تعلیم و تربیت، حکومت و رسانههای جمعی در جامعهپذیری حجاب میپردازد.
در بخشی از کتاب چنین آمده است: «جامعهشناسی، علم کشف قوانین تکوینی زندگی اجتماعی انسانی در حیاتی دنیوی است. بنابراین با شناخت قانونها و سنتهای الهی مربوط به زندگی اجتماعی و رعایت آنها به روابط و زندگی اجتماعی، نظم و روح و رنگ الهی میزنیم تا به شکوفایی فطرت و تحقق انسانیت دست یابیم. یکی از رابطههای ضروری در زندگی اجتماعی، رابطه زن و مرد به عنوان دو جنس مکمل است؛ از قانون مربوط به این رابطه با عنوان «حجاب» یاد میشود.»
استاد محسن نصری را با تألیفات فراوان و سخنرانیهای پرمحتوای وی در مراکز فرهنگی و پایگاههای بسیج میشناسیم. نویسنده در صفحه آغازین کتاب، این اثر را به دختران محجبه خود اهدا کرده است.
محسن نصری (مؤلف و استاد دانشگاه)
5- داستان حجاب در ایران پیش از انقلاب
حجتالاسلام دکتر رسول جعفریان، متولد خوراسگان اصفهان و استاد دانشگاه تهران است که کتابهای حجیم در تاریخ اسلام و همچنین تکنگاریهای متعدد و متنوع در ادوار مختلف تاریخ کشور ایران دارد.
جعفریان در کتاب «داستان حجاب در ایران پیش از انقلاب» ابتدا به کتاب قبلی خود تحت عنوان «رسائل حجابیه» اشاره میکند که گردآوری ۳۶ رساله قدیمی درباره حجاب در یک مجموعه واحد است. در این کتاب نیز گزارشهای تاریخیِ مربوط به شروع کشف حجاب، نیز زندگینامه شماری از حجابیه نویسان را به علاوه اشعاری که له یا علیه حجاب سروده شده است، به همراه با کتابشناسی حجاب به پژوهشگران و علاقهمندان ارائه داده است.
در بخشی از کتاب آمده است: اهمیت نوع پوشش و لباس، همانند رنگ، به عنوان یک نماد برای سنتهای ملی و دینی از قدیم شناخته شده بوده است. طبعا پوشش و شکل آن در آغاز به عنوان یک ضرورت زیستی یا مذهبی در زندگی روزمره توجیه مییابد. اما به مرور تبدیل به یک نماد برای معرفی یک قوم، یک ملت و یا حتی یک طایفه میشود.
6- چهل حدیث حجاب و نگاه
حجتالاسلام مهدی نیلیپور را با کتابهای کاربردی مذهبی و ساندویچی میتوان شناخت. در اینجا نیز وی به گردآوری چهل حدیث درباره حجاب و نگاه پرداخته است.
گفتنی است، اربعینیات یا همان چهلحدیث نویسی، از شیوههای رایج گردآوری حدیث بین عالمان مسلمان است که معمولاً با شرح آن احادیث همراه است. با توجه به حدیث مشهور پیامبر اکرم(ص) در ترغیب مسلمانان به حفظ چهل حدیثی که امت به آن نیاز دارند، سنت اربعیننویسی از اواخر سده دوم هجری آغاز شد و تاکنون ادامه یافته است.
حجتالاسلام نیلیپور (رئیس بنیاد مهدویت شعبه اصفهان)
7- کتاب حجاب بیحجاب، محمدرضا زائری
هرچند حجتالاسلام محمدرضا زائری، متولد اصفهان نیست، اما بسیاری از آثار او را «نشر آرما» که یک ناشر اصفهانی است، منتشر و توزیع میکند.
کتاب «حجاب بیحجاب» بیش از آنکه بانوان را مخاطب قرار دهد، با فعالان فرهنگی سخن میگوید و میکوشد فضایی برای بررسی جدیتر موضوع فراهم سازد. زائری به بررسی جنبههای اجتماعی و فرهنگی حجاب پرداخته و در بخشهای پایانی، نویسنده با بررسی حجاب اسلامی با توجه به مد روز، ضمن انتشار تصاویری به معرفی یکی از مؤسسات موفق در طراحی و تولید حجاب اسلامی برای دختران نوجوان در بیروت می پردازد.
همزمان با کتاب «حجاب بیحجاب»، کتاب «حجاب باحجاب» نیز از همین نویسنده منتشر شده است که مکمل آن محسوب میشود.
حجتالاسلام زائری، چهره معروف رسانهای
8- ننگسالی
«ننگسالی» عنوان کتاب خاطرات مردم محله علیقلیآقای اصفهان است از دوران کشف حجاب، ممنوعیت روضه و قحطی که پژوهش و مصاحبههای آن توسط هاجر صفائیه، نرگس لقمانیان، فائزه درهگزنی، رسول احمدی و مهدی تاجیانی انجام شده و به قلم فائزه درهگزنی به نگارش درآمده است.
در ابتدا خواننده به سرعت به این نکته پی میبرد که این کتاب هم از لحاظ فرم شکلی و هم محتوایی، ساختاری نوآورانه دارد. نحوه صفحهآرایی کتاب از یک سو و انتخاب عناوین و حتی قلم متن گویای این مطلب است.
هاجر صفائیه، نویسنده و محقق تاریخ شفاهی انقلاب اسلامی
9- جمال در حجاب، عفاف در نگاه
کتاب «جمال در حجاب، عفاف در نگاه، کمال در زنان»، به قلم دکتر رحمتالله شریعتی نجفآبادی و از انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجفآباد است.
در قسمتی از کتاب چنین آمده است: «تفاوت زن و مرد محکوم نیست، بلکه تبعیض، مطرود است. قرآن اختلاف مرد و زن را از لحاظ جنسیت بلکه صنفیت تأیید کرده است که آن، مربوط به تن و جسد است، نه روح و کمال. اساساً تبعیض، ترکیب ناموزون و زشت و تفاوت، تألیف موزون و زیباست.
آیین حضرت محمد(ص) به طهارت جامعه بسیار زیاد عنایت دارد که مهمترین عامل آن کنترل نگاه و مراعات پوشش و حکمت در افکار و ظرافت در گفتار و ادب در رفتار است. اکنون غرب بیشتر مصداق بارز جاهلیت دیگری است که زن را بازیچه تبلیغات برای سرمایهداران بزرگ و عامل نمایش فیلمهای خلاف عفت عمومی و سبب انحراف جوانان دختر و پسر و اغفال آنها از جمال انسانیت و او را وسیله اعتیاد و بزهکاری و عیاشی و کیافی و وسیله کشاندن آنها به سمت و سوی زیباییهای زودگذر و زرق و برق دنیای دَنیّ و زر و زور و تزویر و او را علت غفلت آنها از رحمت رحمانی و میل به خصلت شیطانی قرار داده است.»
10- حجاب و پوشش در کتاب مقدس و قرآن کریم
یک کتاب تخصصی، به قلم دکتر علی بورونی و انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی شعبه اصفهان است.
اساسا پوشش در منظر ادیان ابراهیمی آموزهای پسندیده، هم برای زنان و هم برای مردان است. در جای جای کتابهای مقدس سه دین ابراهیمی یهود، مسیحیت و اسلام، به نوعی به پوشش و حجاب که مقدمهای برای عفاف است اشاره گردیده است. با کاوش در دیگر متون مقدس یهودی-مسیحی و اسلامی نیز میتوان به اهمیت این موضوع پی برد. در داستانهایی که در کتاب مقدس درباره زنان و مردان مؤمنه نقل شده است، شاهد اشارههایی به صفات برجستهی آنان و از جمله پوشش آنان هستیم.
11،12،13- از «داستانهای اسلامی حجاب» تا «فلسفه حجاب»
کتاب «داستانهای اسلامی حجاب و پوشش» تألیف حجتالاسلام سید مرتضی حسینی اصفهانی است که نسخه الکترونیکی آن را میتوانید از کتابخانه رایانهای قائمیه اصفهان، دانلود کنید.
عناوین اصلی مطالب این کتاب نیز جالب توجه است:
«1-كاوش بانوي مسيحي و قبول اسلام؛ 2-تأثير كلام امام جمعه در كشف حجاب رضاخان؛ 3-پذيرش حجاب از زن بدحجاب؛ 4-بدحجابي و شكست سپاه موسي؛ 5-آيتالله بهبهاني و كشف حجاب رضاخان؛ 6-پاداش پرهيز از نگاه نامشروع؛ 7-هر دو شيطان بودند؛ 8-حامي بيحجابي و تأديب غيبي؛ 9-مبارزه آيتالله قمي با كشف حجاب رضاخاني؛ 10-رعايت حجاب در نزد نابينا؛ 11-فاطمه اسوه پوشش حتي در تابوت؛ 12-برهنگي مردم در قيامت و آثار پوشش فاطمه؛ 13-بركت عظيم چادر نوراني حضرت فاطمه سلام الله عليها.»
حجتالاسلام سید مرتضی حسینی، نویسنده پرکاری است که گاه مطالب خود را با نام مستعار منتشر میکند.
کتابخانه رایانهای قائمیه اصفهان، همچنین کتابهای دیگری از نویسندگان اصفهانی با عنوان «فلسفه حجاب: واکاوی حکمت و فواید پوشش اسلامی» به قلم سید محمدرضا هاشمزاده و «برایم حجاب را ثابت کن» به قلم حسین عظیما برای دانلود بر بستر نشر خود قرار داده است.
14- پرنیان زنان ایران زمین
پرنیان زنان ایران زمین، به قلم فریبا ابوطالبی، کتابی تمام مصور است که به چارچوبهای دینی پوشاک از منظر دین اسلام و تاریخ و فرهنگ ایرانی پرداخته و کوشیده تا بایدها و نبایدهای آن را با توجه به الگوی ایرانی اسلامی برای مخاطبان تشریح کند.
«پرنیان زنان ایران زمین» به نوعی کامل شده کتاب «پرنیان رحمت» به قلم همین نویسنده است که اصفهان زیبا نیز در مصاحبهای به معرفی آن پرداخته است:
https://esfahanzibaonline.ir/78401
دکتر فریبا ابوطالبی، محقق و فعال فرهنگی
15- غیرت در آیینه قرآن و عترت(ع)
دو کتاب با عنوان «چهل حدیث از حجاب و عفاف از دیدگاه قرآن و عترت(ع)» و «غیرت در آیینه قرآن و عترت(ع)» با همت حجتالاسلام حجتاله جلالی، با هدف ترویج حجاب و عفاف و تشویق عموم افراد و جوانان محجبه، تألیف شده است. میتوان اینطور تعبیر کرد که دین اسلام به طور موازی بر «غیرت برای مردان» و «حجاب و عفاف» برای زنان تأکید بسیار داشته است.
