طرح پرسش از بنیانهای معرفتی روشنفکران ایرانی در حوزههای مختلف فکری و نوع کنشگری آنان در عرصه فکر و عمل از زمان جنبش مشروطه تا شکلگیری و پیروزی انقلاب اسلامی را میتوان در آثار متفاوتی مشاهده کرد. کتابهایی که طی دو دهه اخیر منتشر شده و با استقبال از سوی جامعه کتابخوان کشور روبرو شدهاند. (روشنفکران ایران در قرن بیستم، علی قیصری؛ اسلام نواندیش در ایران، محسن آلغفور؛ روشنفکران ایرانی و غرب، مهرزاد بروجردی؛ تاملی در مدرنیته ایرانی، علی میرسپاسی)
با افزایش تورم و نامتعادلشدن برخی بازارها در سال جدید ازجمله بازار سرمایه، طلا، ارز، خودرو، مسکن و حال، آشفتهشدن قیمت بلیت خطوط هوایی خارجی راهحل مسئولان در عبارتی کوتاه و خطاب به شهروندان شده است: «فعلا خرید نکنید!»
شبکه خبری «ایران اینترنشنال» از زمان تأسیس و راهاندازی آن با حواشی زیادی روبهرو بوده است. این تلویزیون خود را «مستقل» و وابسته به «بـخـش خـصوصی» میداند، در مقابل عدهای این رسانه را وامدار دلارهای عربستان میدانند. ما فارغ از این دو نگرش غیرقابلاثبات که از مستندات معتبر نسبتا بیبهره است، به بخشهایی از شیوه متناقضگونه این رسانه بر اساس اطـلاعـات منتشرشده توسط این تلویزیون خبری میپردازیم.
سخنان معاون سیاسی و امنیتی وزارت کشور درباره طرح گرانشدن بنزین با حاشیههایی همراه بوده است. گویا دانستن و ندانستن گران شدن بنزین که در سخنان رئیس دولت نیز به آن پرداخته شده بود، هنوز یکی از مباحث مهم سیاسی است. قبلتر، جمال عرف، معاون سیاسی و امنیتی سابق وزیر کشور درباره سخنان رئیس دولت توضیحاتی ارائه کرده بود.
شیوع ویروس کرونا در جهان باعث شد قدرت، برنامهریزی، کنترل، مدیریت و توانایی ساختار دولتها به محک دوباره گذاشته شود. گویا این ویروس عالمگیر فرصت و تهدیدی است برای بازنگری در سیاست دولتها. قدرتی که همزمان بهسوی کنترل ویروس و کشف دارو در حال حرکت است. کنترل ویروس کرونا بهصورت مستقیم به سیاست مرتبط است. تنها قسمتی از کنترل ویروس کرونا به دانش پزشکی ارتباط مستقیم دارد، آنچه در کلیت آن و در سطح جهان در حال مشاهده هستیم، توانایی دولتها است، توانی که برآمده از سیاست است.
سخنان پرویز فتاح در یک برنامه تلویزیونی درباره ساختمانهای متعلق به بنیاد مستضعفان و پس گرفتن آنها او را در چشم اصولگرایان از مقام یک «طلبکار» به «بدهکار» تبدیل کرده است. آنچه فتاح درباره آن سخن گفت و مدعی بود حرفهایش انعکاس یک دغدغه برای بازگرداندن سرمایههای متعلق به یک نهاد اقتصادی است، با حواشی و موضعگیریهای مختلف روبهرو شده است.
مفهوم قدرت بهعنوان بنیان و کانونیترین مبحث در دانش سیاسی از زوایای متفاوت قابلبررسی است. دوری و نزدیکبودن به قدرت و لمس آن زمینهساز و شکلدهنده مفهوم قدرت نیز هست. درواقع ما بر اساس بودن در قدرت بهگونهای متفاوت از زمانهای که خارج از آن هستیم، به فهم قدرت دست مییابیم.گفتوگوها و کشمکشهای مختلف در میان سیاستمداران در غیاب مفهوم قدرت صورتبندی میشود.
تجربه سالهای اخیر نشریات وابسته به جریانهای سیاسی، سازمانها و نهادهای اقتصادی وابسته به دولت نهتنها در ارائه تصویر حقیقی از جامعه ایران امروز موفق نبوده است، بلکه با تفکر استراتژیک مبتنی بر دفاع از تمامیت کنشهای نهاد متبوع مشغول نادیده گرفتن واقعیت شدهاند. نشریات سازمانی و وابسته به بودجه سازمانها، بولتنهایی داخلی هستند که حال سر از کیوسک مطبوعات درآوردهاند.
سرچشمه سیاستگذاری و رویکرد دولتها با تمام تفاوتها و شباهتهایی که میان مخالفان و موافقان آنها از منظر تئوریپردازی، ظاهر طرفداران و چیدمان سیاستها وجود دارد، به دولتهای قبل و بعد از خودشان بسیار شبیه است. پس از سال 1376 و شکلگیری دولت اصلاحات بسیاری از روزنامهنگاران و منتقدان، دولت مرحومهاشمیرفسنجانی را موافق سیاستهای صندوق بینالمللی پول و دنبالهرو سیاستهای تعدیل اقتصادی معرفی میکردند، در واقع مرحومهاشمیو تیم اقتصادی او مقصر اصلی شکافهای اقتصادی در تمام کشور معرفی میشد.
سخنان مصطفی میرسلیم درباره تخلفات سالهای گذشته شهرداری تهران و خارج شدن طرح تحقیق و تفحص از سوی مجلس شورای اسلامی و نشر توییتهای نزدیکان قالیباف در حمایت از رئیس مجلس، شروع یک اختلاف دامنهدار در میان نیروهای اصولگراست. چندی قبل و در یادداشت «چالشهای مجلس یازدهم» نوشته بودم: مجلس یازدهم آغاز به فعالیت کرد.
یرواند آبراهامیان کتابی دارد با نام «اسلام رادیکال مجاهدین ایرانی». پژوهش او درباره سازمان مجاهدین خلق (منافقین) از ابتدای شکلگیری این تشکیلات سیاسی-نظامی و تشکیل شورای ملی مقاومت با همکاری و همراهی بنیصدر و جمعی از مخالفان جمهوری اسلامی در کشور فرانسه است. متأسفانه این کتاب به دلایل ناشناخته در کشور خودمان منتشر نشده است.
عبارت استیضاح بهانهای شده در دست برخی از مخالفان دولت تا هر زمان شاهد برخی نوسانات اقتصادی در حوزههای مختلف بودند، پرچم آن را برافراشته کنند. اندکی به عقب بازگردیم، سال 1397 شماری از نمایندگان وقت مجلس شورای اسلامی خبر از استیضاح رئیس دولت دادند. گویی به این باور راسخ رسیده بودند که حل مشکلات کشور، خروج از بحرانهای اقتصادی، ایجاد شغل و توسعه پروژههای عمرانی و… تنها از کانال استیضاح رئیس دولت میگذرد.