سرپرست وزارت امور خارجه طالبان، روز شنبه در رأس یک هیئت اقتصادی و سیاسی 26نفره از جمله سرپرستان وزارتخانههای اقتصاد و صنعت، تجارت افغانستان و معاونان چندین وزارتخانه اقتصادی از این کشور به تهران سفر کرد. سفری با هدف پرداختن به مسائل اقتصادی، سیاسی و امنیتی دو جانبه که دیدار امیر خان متقی با وزیر امور خارجه ایران و همچنین دیدار او با احمد مسعود، و اسماعیلخان، والی پیشین هرات در تهران (با نقش میزبانی و میانجیگری ایران با منشور کاهش تنشهای داخلی در افغانستان) از مهمترین بخشهای آن بود.
پس از قدرتگیری طالبان در افغانستان، این کشور با حجم عظیمی از بحرانهای اقتصادی (معیشتی)، سیاسی، اجتماعی و ناامنی شدید مواجه شد؛ فضایی برآمده از فقدان توازن و تقسیم قدرت که به گفته کارشناسان، تنها با تشکیل یک دولت فراگیر و حضور و مشارکت مؤثر و پایدار همه گروههای قومی و مذهبی افغانستان و البته بدون مداخله بازیگران خارجی برطرف خواهد شد. در این میان، کشورهای همسایه افغانستان با برگزاری اجلاسهای منطقهای در تلاش برای کشف راهحلهایی منطقی بهمنظور ایجاد صلح و آرامش در افغانستان برآمدهاند.
چهارشنبه هفته گذشته (5 آبان) تهران میزبان دومین نشست کشورهای همسایه افغانستان به اضافه روسیه با هدف ارسال پیام همکاری به مردم این کشور و تمرکز بر وضعیت جدید افغانستان بود، اجلاسی با حضور وزرای امور خارجه ایران، پاکستان، تاجیکستان، ترکمنستان، ازبکستان و البته چین و روسیه و دبیرکل سازمان ملل متحد بهصورت آنلاین، که گفتوگو و تفاهمهای میان آنها منجر به خروجی بیانیهای در باب شرایط کنونی افغانستان شد.
انــفــجــارهــای پــیدرپــی و کشــتــه و مجروحشدن تعداد زیادی از مردم افغانستان در هفتههای اخیر که طالبان سعی دارد حکومت مرکزی خود را در افغانستان نهادینه کند، بازهم توجه جامعه جهانی را به این کشور بحرانزده خاورمیانه جلب کرده است. مطلب پیش رو ترجمه مقالهای است به قلم اجمل احمدی که در تاریخ 11 اکتبر 2021 در وبسایت فارن افرز (foreignaffairs.com )منتشر شده است. او بهعنوان یکی از دولتمردان سابق این کشور از دیدگاه خود به تشریح علل و عوامل سقوط دولت اشرف غنی در افغانستان و قدرت گیری مجدد طالبان میپردازد.
انجمن ایرانی مطالعات غرب آسیا و گروه علوم سیاسی خانه اندیشمندان علوم انسانی سلسله بحثهایی پیرامون وقایع اخیر افغانستان در بستر مجازی برگزار کرد. در این نشست مجازی عبدالرزاق احمدی، رئیس معارف هرات از کشورافغانستان به عنوان مهمان حضور داشت. احمدی ضمن اشاره به اهمیت شهر هرات در جغرافیای افغانستان گفت: هرات نزدیک به یک سوم کشور و یک سوم جمعیت افغانستان را تشکیل میدهد. از جهت تنوع قومی هم حوزه غرب افغانستان به شدت متکثر و متنوع است به همین جهت در ولایت هرات غیرپشتون های زیادی حضور دارند.
تحولات پنجشیر توجه افکار عمومی ایران و جهان را به خود جلب کرده است و جهانیان نگران افغانستانیهای محصور شده در این منطقهاند. این موضوع روز گذشته به نشست خبری سخنگوی وزارت خارجه نیز کشیده شد و سعید خطیبزاده به تبیین موضع ایران دراینباره پرداخت.
سخنگوی وزارت امور خارجه صبح روز گذشته در نشست خبری مجازی با رسانهها، اخباری را که از پنجشیر میرسد، نگرانکننده خواند و گفت: حملات دیشب به اشد به وجه محکوم بوده و شهادت رهبران افغانستان موجب تأسف و تأثر عمیق است. او با بیان اینکه دخالت خارجی حتما باید بررسی شود و ما این موضوع را در دست بررسی داریم، گفت: تاریخ افغانستان نشان داده است که مداخله خارجی، چه مستقیم و چه غیرمستقیم، نتیجهای جز شکست برای نیروهای متجاوز نداشته است.
حدود یک ماه میشود که طالبان تقریبا تمام ولایتهای افغانستان را بدون این که با مقاومتی روبرو شوند، تصرف کرده است. اما پنجشیر، تنها ولایت افغانستان است که طالبان نتوانسته آن را تصرف کنند. احمد مسعود، فرزند احمد شاه مسعود و شماری از فرماندهان سابق محلی با تشکیل جبههای موسوم به «جبهه مقاومت ملی» در حال حاضر به نبردی علیه حملات طالبان به این ولایت برآمدهاند.
افغانستان در بین پنج کشور پرمعامله با ایران قرار دارد و حالا تغییر و تحولاتی که در افغانستان به واسطه حضور طالبان اتفاق افتاده نگرانیهایی را برای صادرات به بازار این کشور ایجاد کرده است.
بخشی از معاملات ارزی ایران در بازار هرات صورت میگرفت و حالا با پیشروی طالبان در افغانستان، نگرانیهایی بابت مخابره سیگنالهای منفی به بازار ارز ایران و تأثیر این اتفاقها روی قیمت دلار در داخل کشور وجود دارد.
با سقوط حکومت ملی افغانستان و سربرآوردن امارت اسلامی در این کشور جنگ زده، مردمی که خاطره خوبی از زمامداری طالبان نداشتند، به هر شکل ممکن پا به فرار گذاشتند. ویدئو ها، گزارش های میدانی و اخبار تلخ رسانههای افغانستان و سپس رسانههای بینالمللی، نشان میداد که کسی از چرخ هواپیمای باری آمریکایی بر زمین سقوط میکند و کسان دیگر از دیوارهای فرودگاه کابل بالا میروند، در حالیکه جماعت انبوهی به نظاره در آن پایین ایستادهاند و عدهای نیز، در خون شریف و بیگناه خود غلطیدهاند. این اخبار تلخ، بار دیگر مسئله مهاجران و معضلات همراه با آن را در افکار عمومی جهان و به خصوص در ایران برجسته کرده است. این بیجاشدگان افغانستانی، از چهار دهه پیش تاکنون به دنبال حضور طالبان و مسائل متعدد قومی و امنیتی هم اکنون در 90 کشور جهان پناه گرفتهاند.