یکی از سرمایههای معنوی شهر اصفهان که میتوان به عنوان میراث فرهنگی ناملموس این شهر از آن یاد کرد، استادکاران معماری سنتی هستند. افرادی که مهارت ساختوساز بنا را در میان بده بستانهای شفاهی و تجربی از استادان قدیمی خود آموختهاند و بی آنکه کتابی به دست بگیرند و فنون تئوری هنر معماری را در هیچ دانشگاهی بیاموزند، جزئیات این هنر را به بهترین شکل ممکن در کنار استادکاران خود آموختهاند. به قول خودشان از دوران کودکی و نوجوانی زیر نظر «اوسّاکار» «پادویی» کردهاند. آب و جارو کردهاند، برای اوستا چای ریخته و غذایش را آماده کردهاند و در این رفت و آمدها، فوت و فن کار را از او آموختهاند.
این روزها همزمان با المپیک ورزشی توکیو اتفاق مهمی در اصفهان در حال برگزاری است؛ المپیک صنایع دستی. رویدادی که برخی از آن با عنوان اسکار صنایعدستی هم یاد کردهاند. رخدادی فرهنگی با عنوان جشنواره بینالمللی صنایع دستی که هم برنامههای متنوع مجازی نظیر کارگاه و وبینار برای بازدیدکنندگان دارد و هم میزبان رقابتی بین شرکتکنندگان در رشتههای مختلف صنایع دستی رقم زده است و قرار است در روز پایانی جشنواره، جوایزی به برگزیدگان اهدا شود. در این جشنواره از شش کشور دنیا ششهزارودویست اثر در زمینههای نساجی، دستبافتههای داری، نگارگری، میناکاری، فلزکاری، رودوزی، بستهبندی و طراحی خلاقانه و طراحی پوشاک شرکت کردهاند و از دهم مرداد تا سیزدهم مرداد برقرار است. تمام برنامههای این رویداد فرهنگی را میتوانید در سایت جشنواره بینالمللی صنایعدستی اصفهان (hifestival.ir) دنبال کنید.
شهر سوخته، آتشکده نوشیجان، زیگورات چغازنبیل، تخت جمشید، کاخ نسا، کاخ آشور، چهارطاقی نیاسر، کاخ سروستان، مسجد جامع اردستان، مسجد جامع عتیق اصفهان و شمسالعماره، همه را میتوانید در یک مسیر جذاب گردشگری معماری قرار دهید؛ اگر هدفتان، دیدن نمونههای متنوع و اعلای طاق و قوس در بناهای تاریخی باشد!
اپیدمی کرونا علاوه بر اینکه سلامتی ایرانیان را به خطر انداخته، موجب تعطیلی بسیاری از فعالیتهای اجتماعی و عمومی شده که در این میان هنر تعزیه نیز بینصیب نماند و بیش از دو سال است که این هنر ارزشی خاموش شد، بهنحویکه اگر این روند ادامه داشته باشد، زمینه از بین رفتن و به فراموشی رفتن هنر تعزیه فراهم خواهد شد. چهارتکیه در شهر نطنز وجود دارد که حدود دو سده شاهد برگزاری مراسم شبیهخوانی بوده و نسلهای بسیاری خاطرات بسیاری از این برنامهها داشتند. اما افسوس که این تکایای ارزشمند دو سال است که طنین یاحسین و اجرای تعزیه را در خود نمیبینند.
رشته نقلقولهای جنجالی که اخیرا از «خودت بمال» و «جمع کنید، بروید» شروع شد، حالا به «لزومی ندارد همه اقشار از هواپیما استفاده کنند» رسیده! نقل قولی از دبیر انجمن شرکتهای هواپیمایی کشور که به نظر میرسد خودش هم پایش به هواپیماهای انجمنش نرسیده که اگر رسیده بود و توانسته بود از مرزهای کشور خارج شود، متوجه عمق فاجعهای که در کلامش نهفته میشد! اما این صحبت نه فقط در شبکههای مجازی بازخوردهای منفی در پی داشته که با انتقاد رئیس هیئتمدیره انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرت هوایی و جهانگردی ایران را هم روبهرو شده است.
فاتحه میراثــــــی مولد، کهنســــال و تمدنساز را بخوانید؛ به وقت اضافه رسیدهایم و اگر زودتر دست به کار حل مشکل نشویم، کارش و کارمان تمام است! هم «زایندهرود» به عنوان میراث طبیعی ملی ایران و هم بناهای تاریخی مهمی که بر این کالبد ساختهشدهاند و هر کدام از منظر کاربری و معماری منحصر به فرد هستند، همه در معرض نابودی کامل قرار گرفتهاند.
اگر سفر به کاتاکومب رم در ایتالیا سخت و در حال حاضر غیرممکن است، سفر به کردعلیای تیران ممکن و ساده و در عین حال جذاب است! این روستای زیبا و خوشآبوهوا با جاذبههای فراوان تاریخی و طبیعی در ۹۵ کیلومتری غرب اصفهان و درشهرستان تیران و کرون واقع شده است. از جمله اماکن دیدنی این روستای تاریخی وجود شهری زیرزمینی در این روستاست که بسیار جالب توجه است و پتانسیل بالایی در تبدیلشدن به یک مرکز بزرگ گردشگری را دارد.
اگر آثار و ابنیه تاریخی اصفهان زبان داشتند چه میگفتند؟! امروز چه حرفی برای گفتن داشتند و از دیروز چه میگفتند؟! «درددل آثار تاریخی اصفهان» عنوان مجموعه مطالبی به قلم نوروز جمشاد است که در سال 1344 در روزنامه اصفهان به چاپ میرسید. این مطالب حاوی دادههای بسیار جالب و ارزشمندی راجع به اوضاع شماری از آثار و ابنیه تاریخی اصفهان است که از زبان خودشان به قلم این طنزنویس نقل میشود. اصفهان بود که قلم طنز و زیبایی داشت او در دهه چهل و پنجاه، در روزنامههای اصفهان بهخصوص روزنامه «اصفهان» که به مدیریت امیرقلی امینی انتشار مییافت، قلم میزد و عموما مطالب طنز مینوشت.
رای شناختن تزیینات بناهای ارزشمند ایرانی و آشنایی با رمز و رازهای استادانهای که مهرازان مانند مهری بر روی بناها به یادگار میگذاشتند، باید از کدام نقطه آغاز کنیم؟ جزئیات در معماری ساختمانهای ایرانی به مراتب حائز اهمیت بودهاست. جزئیات یک دست سازه، شناسنامه و جلابخش روح آن اثر است. ابتدای حیات هنر گچبری چگونه بودهاست؟ آیا میتوان معرفینامهای از این تزیینات گرانبها در معماری ایرانی در اختیار داشت؟ بناهایی که از این حیث ارزشمند تلقی میشوند، در کدام برگ از تاریخ معماری این سرزمین به دست نویسندگان خود نوشته شدهاند؟ چگونه این عنصرخنثی و بیروح و جان، رویاها و خاطراتی خیالانگیز به ارمغان آوردهاست؟ در متن پیش رو سفری معمارانه به دنیای گچبری در بناهای تاریخی ایران داریم.
غمهسرایی پرندگان، همهمه شیرین رهگذران، صدای شرشر آب و وزش باد در میان شاخسار درختان؛ این صدای آشنای این روزهای چهارباغ است. صدایی که با تصویری یگانه و بیمانند همراه میشود. نهری مصفا در میان گذرگاهی باستانی که درختان پرتعداد همچون نگینی آن را در میان گرفتهاند. چهارباغ از روزی که شاهعباس کلنگش را به زمین زد تا امروز بارها چهره عوض کرده و زخم تاریخ بر گوشهگوشه آن دیده میشود؛ اما همچنان ایستاده و آغوش گشوده تا دوچرخههایمان را زین کنیم و از سیوسهپل تا دروازه دولت آن را رکاب بزنیم.
غمگینترین آخر هفته اصفهان را گذراندیم؛ چهارشنبه صبح، زیباترین طلوع را بر فراز زایندهرود دیدیم و دو روز بعد، یعنی جمعه صبح، دیگر نه خبری از زایندهرود بود و نه خبری از آن چند صد نفری که به خواجوی با زایندهرودِ زنده پناه میآوردند. زایـنـدهرود، تختجمشید است، دیوار گرگان و معبد آناهیتاست. ماجراهایشان را شنیدهاید؟ کاش با زایندهرود مثل دانوب رفتار میکردند. کاش احترام «میراث ملی ایران» را نگه میداشتند. آیا به عمرمان قد میدهد که حل مشکل زندگی زایندهرود را ببینیم؟! در مطلب پیش رو از سه زاویه «گردشگرانه» به یک «میراث طبیعی» مهم ملی میپردازیم.
همیشه میگویند برای رسیدن به مقصد باید از مسیر لذت برد؛ داشتن مسیری به بلندای تاریخ و گذر از روی پلها. آیا میتوان گفت انسان چگونه به فکر ساختن پل افتاده است؟ آخرین دفعهای را که به قصد گردشگری به طبیعتی که در آن رودخانه وجود داشته است سفر کردهاید به یاد بیاورید، اگر مسیری برای عبور از آن رودخانه وجود نداشته باشد و به فکر عبور از آن بوده باشید، سعی کردهاید که از دل طبیعت با استفاده از چوب یا سنگ مسیری را برای عبور از آن برای خود و اطرافیانتان بسازید. پل سازی و انواع آن از کجا آمده؟ آیا میتوان از انواع پلها در ایران اطلاعاتی برای انتخاب مسیر گردشگری بهدست آورد؟ قدیمیترین و جدیدترین پلها و سدهای ایران چه تفاوتی با هم دارند؟ پل بند چیست؟