به گزارش اصفهان زیبا؛ گلایههای شهروندان از گرانی و نایاب بودن برخی از داروها و خرید و فروشهای غیرقانونی در این حوزه و همچنین سهمیهبندی شیرخشک و تخلفات تولیدکنندگان مواد غذایی و غیربهداشتی بودن برخی از لوازم آرایشی ارزان که بهصورت قاچاق به بازار راه پیدا میکنند و جان افراد را به خطر میاندازند، همه بهانهای شد تا به گفتوگو با محمود اعتباری، معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی اصفهان بپردازیم؛ گفتوگویی که در آن اعتباری کمبود داروی بیماران خاص را رد کرد و گفت تنها برخی از برندهای خاص ممکن است در بازار دارو وجود نداشته باشند؛ ضمن اینکه او عرضه دارو را فقط در داروخانه مجاز دانست و خریدوفروش آن را در فضای مجازی و پلتفرمهای مختلف غیرقانونی و غیرمجاز دانست؛ موضوعی که به اعتقاد او میتواند جان بیماران را بهراحتی نشانه بگیرد.
بسیاری از بیماران دارای بیماری خاص از نبود داروی موردنیاز خود این روزها گلایه دارند؛ دارویی که بهویژه بعد از جنگ چهلروزه نایاب شد تا دست بیماران را در پوست گردو قرار دهد و رنجی به رنجهای آنها بیفزاید. آیا کمبود دارو در اصفهان جدی است؟
در خصوص بیماران خاص و صعبالعلاج تقریبا مشکلی وجود ندارد، بلکه ممکن است بخشی از این بیماران به دنبال برندهای خاصی از دارو باشند که مشابه آنها در داخل ایران تولید میشود، اما دسترسی به آن برندهای خاص دشوار است.
بعد از جنگ ۱۲ روزه، وزارت بهداشت برای تأمین داروهای اساسی و حیاتی برنامهریزی کرد که خوشبختانه از آن زمان، قراردادهایی با کارخانههای داروسازی جهت تأمین این اقلام منعقد شد و این داروها تأمین شده است و در حال حاضر در اختیار استانها قرار دارد و ما آنها را در داروخانههای منتخب و داروخانههای دولتی عرضه میکنیم.
به طور خلاصه، تأمین داروهای بیماران خاص نظیر بیماران هموفیلی، شیمیدرمانیها، بیماران مبتلا به اماس و… در بخشهای دولتی و داروخانههای منتخب در حال انجام است و مشکلی از این بابت وجود ندارد؛ مگر در خصوص تأمین برخی برندهای خاص.
این داروهای تولید داخل که بیان کردید در داروخانههای دولتی موجود است و تأکید دارید بیماران باید از آنها استفاده کنند، آیا کیفیت داروهای برند را دارند؟ چرا که بسیاری از پزشکان بر مصرف داروهایی با برند خاص تأکید میکنند!
هر دارویی که اجازه مصرف پیدا و از سازمان غذا و دارو مجوز لازم را دریافت کند، تمامی استانداردهای موردنظر را گذرانده و موردتأیید قرار گرفته است و اجازه مصرف دارد؛ بنابراین هیچکس نمیتواند مدعی شود که این داروها مشکل کیفیت دارند.
چه داروهای داخلی و چه داروهایی که از خارج از کشور وارد میشوند، از لحاظ بروز عوارض پایش میشوند و اگر مشکلی داشته باشند، جمعآوری و جایگزین میشوند. این فرایند برای تمامی داروها صدق میکند؛ بنابراین داروهای تولید داخل نیز از کیفیت لازم برخوردار هستند. متأسفانه این یک باور فرهنگی در میان مردم است که به داروهای ایرانی اعتماد ندارند و تصور میکنند داروهای خارجی تأثیرگذاری بیشتری دارند؛ خوشبختانه شرکتهای تولیدکننده، دارو را باکیفیت مناسب تولید میکنند و ارتقای کیفیت در آنها در حال وقوع است.
اشاره کردید که داروهای خاص مشکلی ندارند. آیا در تأمین داروهای روتین و معمولی که افراد استفاده میکنند، مشکلی وجود دارد؟
متأسفانه، بخشی از داروها دچار کمبود هستند که این یک کمبود کشوری است و دلایل مختلفی هم دارد. مهمترین دلیل آن بحث تحریمهاست که باعث میشود مواد اولیه در اختیار داروسازان قرار نگیرد.
همچنین اختلال در انتقال فرآوردههای دارویی نیز در این موضوع مؤثر بوده است؛ برای مثال این کار در زمان جنگ با تأخیر انجام شد یا در مقطعی صورت نمیگرفت. در برههای نیز بحث انتقال ارز دچار مشکل بود و علیرغم تأمین ارز، به دلیل مشکلات بینبانکی این اتفاق بهموقع رخ نداد. به دلایل مختلفی که به بخشی از آنها اشاره شد، برخی اقلام دارویی دچار کمبود شدند.
ممکن است که حتی شامل داروهای معمولی نیز باشند. وزارت بهداشت تمرکز خود را بر داروهای خاص و حیاتی معطوف کرده است و به همین دلیل برخی داروهای معمولی و روتین دچار کمبود شدهاند. البته این به معنای کمبود همیشگی و مطلق نیست، زیرا این موضوع بهصورت دائم پیگیری میشود. سازمان غذا و دارو تلاش میکند سهمیهها را به استانها تخصیص دهد و ما نیز این سهمیهها را بین داروخانهها توزیع میکنیم.
ازآنجاکه برای درمان یک بیماری داروهای متعددی وجود دارد، در برخی موارد پزشک دارو را جایگزین میکند تا کمبود دارویی جبران شود.
آیا داروهای بیماران خاص که در اختیار بیمارستانها قرار گرفته، سهمیهبندی شده است؟
اگر کمبودی وجود داشته باشد، دانشگاه علوم پزشکی باید آن را مدیریت کند تا دارو متناسب با نیاز بیمار در اختیار او قرار گیرد. برای مثال، ممکن است بیمار تمایل داشته باشد تعداد زیادی از یک دارو یا آمپول را خریداری کرده و در منزل نگهداری کند تا آسودهخاطر باشد؛ اما بر اساس نوع کمبود، تنها تعداد موردنیاز در اختیار او قرار میگیرد و بیمار میتواند پس از اتمام آن، دوباره جهت خرید مراجعه کند.
گلایه بیماران خاص، بهویژه در مورد افزایش قیمت بالا و دشواری دسترسی است. آیا در اصفهان باتوجهبه این کمبودها، بازار سیاه و پدیده قاچاق وجود دارد؟
هر دارویی که دچار کمبود شود، پدیده قاچاق برای آن رخ میدهد. دارویی که به میزان کافی موجود است، از مجاری قانونی و رسمی یعنی داروخانهها تهیه میشود و اصلا بحث قاچاق برای آن به وجود نمیآید؛ اما دارویی که با کمبود مواجه میشود، ممکن است دچار قاچاق شود و خارج از مجاری رسمی عرضه شود.
در این شرایط، سوءاستفادهگران از طریق فضای مجازی یا مجاری دیگر شروع به خریدوفروش آن با قیمتهای گزاف و غیررسمی میکنند؛ دارویی که ممکن است اصلا در شرایط مناسبی نگهداری نشده باشد یا کاملا تقلبی باشد؛ بنابراین تأکید میکنم که تمامی بیماران باید دارو را فقط از مجاری رسمی و قانونی یعنی داروخانهها خریداری کنند، نه از سایتهایی که بهصورت غیرقانونی فعالیت میکنند.
آیا در اصفهان هم قاچاق دارو انجام میشود؟
بله وقتی دارو از طریق فضای مجازی خریدوفروش میشود، فرقی نمیکند در کجا باشد؛ این اتفاق در تمام دنیا رخ میدهد. همچنین ممکن است فرآوردههای غیرمجاز و غیررسمی نیز ارائه شود.
در برخی سایتها مانند «دیوار» حتی داروی دستدوم نیز ارائه میشود؛ به این معنا که مثلا افراد باقیمانده داروی خود را که دیگر به آن نیاز ندارند، در این پلتفرم در معرض فروش میگذارند!
حتی خریدوفروش داروی دستاول هم در فضای مجازی غیرقانونی است. هیچ منطقی برای عرضه فرآوردههای دارویی در فضای مجازی وجود ندارد و تمامی این عرضهها که از طریق فضای مجازی صورت میگیرد، خلاف قانون است و مردم نباید به آنها اعتماد کنند.
شما میگویید این کار غیرقانونی است و مراجع قضایی نیز آن را تأیید میکنند، اما مشاهده میکنیم که در فضای مجازی و برخی پلتفرمهای رسمی، داروهای مختلف بهراحتی خریدوفروش میشوند. چرا برخورد صورت نمیگیرد؟
داروخانهها مجاز نیستند با این پلتفرمها همکاری کنند. در مواردی که متوجه شویم، برخورد قانونی میکنیم. ممکن است برخی داروخانهها و داروسازان نیز با آنها همکاری کنند که همانطور که گفتم این کار تخلف است و مردم باید بدانند تهیه دارو از طریق فضای مجازی قانونی و موردتأیید نیست.
اما سالهاست که پلتفرمهای معروف، بدون هیچ واهمهای این کار را انجام میدهند.
این یک اختلافنظر است که بین وزارت بهداشت و وزارت صمت وجود دارد. تصور آنها این است که بحث تأمین دارو یک بازار رقابتی است، درحالیکه این تصور اشتباه است. متولی تولید و توزیع دارو وزارت بهداشت است و سازوکار آن را نیز باید وزارت بهداشت تعیین کند. این اختلافنظرها وجود دارد که باید حل و نظر کارشناسی وزارت بهداشت اعمال شود. تخلفات زیادی وجود دارد که غیرقانونی است؛ مانند عبورازچراغقرمز که تخلف محسوب میشود؛ اما برخی آن را انجام میدهند. برخوردها باید بهگونهای باشد که بازدارندگی لازم را داشته باشد.
در خصوص شیرخشک که هر چند وقت یکبار مسئلهساز میشود، وضعیت در اصفهان چگونه است؟ آیا سهمیهبندی وجود دارد؟
اساسا شیرخشک بهصورت یارانهای و دارای سهمیهبندی در داروخانهها عرضه میشود. دولت برای نوزادان بر اساس سن (شش ماه اول، شش ماه دوم، یکسالگی و دوسالگی) ارز پرداخت کرده و سهمیه یارانهای تعیین میکند.
در حال حاضر هنگام مراجعه به داروخانه، کدملی نوزاد دریافت شده و در سامانههای مربوطه ثبت میشود. شیرخشک در داروخانهها موجود است؛ ممکن است برخی مادران به دنبال برند خاصی باشند، اما این برندها قابلیت جایگزینی دارند. همچنین سامانه ۱۹۰ برای مواردی که کمبود دارو یا شیرخشک وجود دارد در نظر گرفته شده است تا افراد با تماس با آن، داروخانههایی که کالا در آنها موجود است را پیدا کنند.
لوازم آرایشی قاچاق، برندهای ارزانقیمت و حتی اقلامی که سازمان غذا و دارو نیز برخی از آنها را غیرمجاز میداند، نیز در مراکز مختلف و حتی توسط دستفروشان عرضه میشود، چرا برخوردی با مختلفان این حوزه صورت نمیگیرد؟
وظیفه وزارت بهداشت نظارت بر فرآوردههای بهداشتی و آرایشی است، چه مواردی که در داروخانهها هستند و چه آنهایی که در فروشگاههای لوازم بهداشتی عرضه میشوند. اما در حوزه لوازم بهداشتی، فرآوردههای قاچاق زیاد است و به دلایل مختلف برخورد بازدارندهای با آنها صورت نگرفته است. فرآوردههای آرایشی حتما باید دارای برچسب اصالت باشند. خرید از فروشگاههای غیرمجاز و خارج از زنجیره تأمین معتبر نیست و خود مردم باید بدانند که اقلام غیرمجاز میتواند سلامتی آنها را به خطر بیندازد.
شاید این استقبال بهخاطر قیمت ارزان باشد؟
فراورده بهداشتی و آرایشی که برای تولید و نگهداری آن تلاش زیادی لازم است، اگر باقیمت غیرمعمول عرضه شود حتما دچار مشکل است.
مهمترین مسئله در خصوص کیفیت غذا در اصفهان چیست؟
در حوزه غذا، سازمان غذا و دارو و معاونت بهداشتی مسئولیت دارند. فرآوردههایی که توسط کارخانهها و کارگاههای مجاز تولید میشوند و دارای سیب سلامت، شناسه بهداشت و بستهبندی هستند، زیر نظر سازمان غذا و دارو قرار دارند.
فراوردههای غذایی که در اصناف تولید میشوند (مانند لبنیات سنتی)، زیر نظر معاونت بهداشتی هستند. بر کیفیت و استانداردهای هر دو بخش نظارت میشود، اما در خصوص فراوردههای کارخانهای، به دلیل اینکه از ابتدا تا انتها زیر نظر مسئول فنی واجد شرایط تولید میشوند، کیفیت قابلتأیید و استعلام است.
بیشترین تخلفاتی که در این حوزه وجود دارد، چیست؟
تخلفات مختلفی وجود دارد؛ ممکن است افزودن مواد نگهدارنده غیرمجاز صورت گیرد که شایع است. همچنین احتمال آلودگی میکروبی یا وجود باقیمانده سموم در برخی مواد غذایی وجود دارد. اینها مصداق تخلفاتی است که دانشگاه علوم پزشکی رصد و با آنها برخورد میکند.
آیا آزمایشگاههای مجهزی در اختیار دارید؟
بله سازمان غذا و دارو آزمایشگاههای مجهزی دارد که جزو آزمایشگاههای مرجع هستند. همچنین تعداد قابلتوجهی آزمایشگاه همکار داریم که زیر نظر سازمان غذا و دارو هستند، مجوز گرفتهاند و فعالیت آنها رصد میشود.
