در کمتر منبعی نامی از باغ زرشک وجود دارد. یکی از معدودمنابعی که درباره این عمارت و باغ زرشک نوشته شده، مربوط به خاطرات معزالدین مهدوی، برادر مصلحالدین مهدوی است. او در کتاب داستانهایی از پنجاه سال آورده است:
پدرم بیان داشت که این باغ ملک من بود و در وسط آن نیز عمارت بسیار زیبا و آبرومندی از زمان صفویه باقی بود. روزی ظلالسلطان مرا خواست. اتفاقا موقعی بود که او عمارات صفویه را خراب میکرد. من به ملاقات او رفتم. اظهار داشت: «عمارت باغ زرشک را خراب کن!» چون این کار برای من عملی نبود، گفتم: «عمارت کوچکی است و در جنب عمارات دیگری که خراب شده است، قابلاعتنا نیست.»
در هر حال مجلس گذشت و من حاضر نشدم آنجا را خراب کنم؛ چون به منزل مراجعت کردم، باغبان باغ زرشک را جلوی در منزل دیدم که اطلاع داد مأموران ظلالسلطان آمدهاند و عمارت را خراب میکنند.
این عمارت بعدها به تملک امیرمجاهد بختیاری درمیآید و مجدد کوشکی در آن ساخته میشود؛ سپس در دوره پهلوی توسط دولت خریداری و برای اقامت مهمانان ویژه نظیر تاگور از آن استفاده میشود.
درنهایت کارخانه صنایع پشم همدانیان آن را خریداری و بهعنوان بخش اداری از آن استفاده میکند. اما بعد از آن، تا همین چند سال پیش دیوارهای بلند این مجموعه گوهر زیبای کوشک باغ زرشک را مخفی کرده بود و همه تنها سردر زیبا و درب چوبی منقش به حکاکیهای آرم کارخانه را میدیدند و بیشتر مردم غافل از وجود چنین عمارتی بودند؛ تا اینکه مجموعه متروپل در این مکان احداث شد و شهرداریِ وقت دیوار را برداشت و زیبایی عمارت باغ زرشک چون عروسی که پرده را کنار میزند، رخ نمود.
محمد شفیعی، کارشناس روابط بینالملل در گفتوگو با اصفهانزیبا گفت: باغ زرشک از اسفند 96 در اختیار مرکز همکاریهای بینالمللی شهرداری اصفهان است و جلسههای مهم شهردار با سفرا و وزرای کشورهای خارجه در این ساختمان انجام میشود. علاوه بر این،
بخش تبلیغات روابطعمومی ادارهکل ارتباطات هم در این ساختمان هستند و برخی جلسات شورای شهر هم در سالن اجتماعات در طبقه بالا برگزار میشود؛ همچنین دو اتاقش در اختیار دفتر یونسکو در اصفهان است. اما پیش از آن در دهه هفتاد این ساختمان زیبا در اختیار شورای شهر اول بود و بعد از آن در اختیار معاونت فرهنگی اجتماعی شهرداری اصفهان قرار گرفت.
سال 98 ایسنا در گزارشی نوشت که در پی قرائت طرحی مبنی بر انتقال جلسات علنی شورای شهر اصفهان به عمارت تاریخی باغزرشک واقع در چهارباغ بالا، این طرح با ۱۰ موافق از یازده نفر حاضر در جلسه رأی آورد و مقرر شد درباره ایمنی آن اقداماتی صورت گیرد و هزینهای بابت مرمت آن در نظر گرفته شود.
این ساختمان همچنان در اختیار مــرکز همکاریهای بینالمللی شهرداری اصفهان است. بر لوحی کاشیکاری در ابتدای ورودی این بنا نوشته شده است: کارخانه ریسندگی و بافندگی صنایع پشم اصفهان یکی از کارخانههای مهم اصفهان است که از آذرماه 1316 در اراضی چهارباغ بالا و مجاورت زایندهرود منشأ کارآفرینی، تولیدات و فعالیتهای اقتصادی و بازرگانی بوده است.
از آثار برجای مانده این کارخانه، بخش اداری آن به صورت کوشکی دو طبقه است که بهمنظور حفظ و ساماندهی آن از 1381 به همت شهرداری منطقه پنج و توسط سازمان نوسازی و بهسازی کار مرمت آن آغاز شد و 1386 برای استقرار شورای اسلامی شهر اصفهان به بهرهبرداری رسید.
عمارت کوشک باغ زرشک روبهروی کارخانه ریسباف قرار دارد که فعلا متروکه است؛ اما گفته میشود قرار است به محل موزه بزرگ اصفهان تبدیل شود. از ساختمانهای دو کارخانه دیگر هم جز عمارات متروکه در خیابان چهارباغ بالا، چیزی نمانده است؛ بنابراین میتوان گفت سرپاترین عمارت بازمانده از شکوه کارخانههایی که اصفهان را منچستر ایران کرده بودند، همین عمارت کوشک باغ زرشک است.
باغزرشک؛ بازمانده نادیده
چندین جوان دهه هفتادی در کنار هم ایستــادهاند و یــکیدوتــاشــان سیــگار مــیکشــند و مـیخنـدنـد و گویی حواسشان از دنیای اطراف پرت است. مــجمــوعــه متروپل در نزدیکی ســیوســهپــل آنچنان مدرن و پــرزرقوبــرق است که مجال دیدن بنایی تاریخی در چند قدمیاش را نمیدهد. هیچکدامشان کوچکترین اطلاعاتی درباره عمارت زیبای باغ زرشک و کوشک آن ندارند و یکی دو نفرشان آنچنان به عمارت نگاه میکنند که انگار بار اولشان است. داخل عمارت را هیچکدامشان نـدیـدهانـد. میگویند ما همیشه این اطراف میپلکیم؛ ولی اجازه ورود نمیدهند. درباره دروازه و در چوبی بزرگ زیبای کنار خیابان هم اطلاعاتی ندارند و به نظر میرسد ناآگاهی نسل جدید، بزرگترین معضل میراثی آینده سرزمینمان باشد.
-
سجاد حقیقت قهفرخی
خبرنگار
