به گزارش اصفهان زیبا؛ از پدیده پیادهروی اربعین 1447 هم گذر کردیم؛ رخدادی که در چند دهه گذشته دوربینهای زیادی را به خود خیره کرده و متفکران را به حیرت در چیستیاش کشانده است.
پیادهروی اربعین بهعنوان یک پدیده اجتماعی که به دست مردم و در اجتماع رقم میخورد، پدیدهای سیال و پویاست که از کنشهای اجتماعی تأثیر میپذیرد و البته که بر آنها تأثیر هم میگذارد. با چنین مقدمهای معلوم میشود که رسانه به ما هو رسانه یعنی هرآنچه توان بازنمایی پیادهروی اربعین را داشته باشد، میتواند بر فهم دیگر مردم از چیستی آن تأثیر بگذارد.
در دنیای امروز که گاهی حقایق وارونه روایت میشوند و گاهی عدمها بهجای حقیقت عرضه میشوند، اینکه متولیان فرهنگی ما چطور اربعین را روایت کنند، اهمیت زیادی دارد. اینکه میگوییم متولیان فرهنگی به این جهت است که از مردم بهعنوان کنشگران میدانی این رخداد انتظارهای دیگری میرود و در جای دیگری به آن خواهیم پرداخت؛ حال مهم این است که ببینیم نهادهای فرهنگیمان با تولید چه محصولات فرهنگی، از این رخداد روایت میکنند و آیا تولیدات آنها توانسته است برای مخاطبی که تجربه حضور در پیادهروی اربعین را نداشته، معناآفرین باشد؟
به این منظور در گفتوگویی که با مسئولان نهادهای فرهنگی اصفهان داشتیم، از آنها خواستیم اقدامهای امسالشان که در ارتباط با پیادهروی اربعین بوده و همچنین چالشهای فعالیت در این مسیر را بازگو کنند. کمال حیدری، معاون فرهنگی و رئیس سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری اصفهان؛ محمدعلی جعفری، سرپرست معاونت فرهنگی ادارهکل فرهنگ و ارشاد استان اصفهان؛ حجتالاسلاموالمسلمین محمدرضا سرلک، معاونت فرهنگی و تبلیغی ادارهکل تبلیغات اسلامی استان اصفهان؛ علی عشوری، روابطعمومی حوزه هنری انقلاب اسلامی استان اصفهان و ایمان بکرانی، سرپرست دفتر مدیرکل و روابطعمومی سازمان صداوسیمای استان اصفهان، با روزنامه اصفهانزیبا به گفتوگو نشستهاند. شایان ذکر است؛ مسئولان دفتر تبلیغات اسلامی در این گفتوگو شرکت نکردند.
کمال حیدری
معاون فرهنگی و رئیس سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری اصفهان
در اربعین 1447 بخشی از اقدامهای شهرداری اصفهان به تولیدات فرهنگی معطوف شد و برخی دیگر در راستای تهیه وسایل موردنیاز برای موکبها بود. در بخش تولیدات، دوهزار جلد کتابچه اربعین چاپ شد که دوسوم آنها در پایانه مسافربری کاوه و یکسوم دیگر بین موکبداران اصفهانی در کشور عراق توزیع شد؛ همچنین 15 قسمت موشنگرافی مرتبط با این رخداد به زبانهای فارسی، عربی، انگلیسی، عبری و پاکستانی تولید شد.
هزار نسخه از کتابچه «یار سلامت» بین موکبداران معرفیشده از سمت ستاد عتباتعالیات، دفتر تبلیغات اسلامی و بعثه مقام معظم رهبری توزیع شد تا در مواجهه با بیماران، اطلاعات مفید و کاربردی داشته باشند.
500 بنر فرهنگ شهروندی نیز در ارتباط با نکتههای اخلاقی و رفتاری پیادهروی، در مسیر مشایه، نصب شد. در راستای توزیع اقلام فرهنگی هم همانطور که گفته شد، 30 موکب و مبلغ از طرف ستاد عتباتعالیات، دفتر تبلیغات اسلامی و بعثه مقام معظم رهبری به شهرداری معرفی شدند تا محصولات را به دستشان برسانیم؛ ازجمله 05هزار گلسر، پنجهزار جانماز، 180 عدد بازی فکری، نزدیک به 70 کاغذسفید و چندین بسته کاغذهای رنگی و مقوای رنگی، قیچی، چسب، مدادرنگی، تراش و پاککن. همچنین برخی از این وسایل به غرفه کودکان در مسیر پیادهروی اربعین جاماندگان اختصاص یافت.
محمدعلی جعفری
سرپرست معاونت فرهنگی ادارهکل فرهنگ و ارشاد اصفهان
اقدامهای اداره ارشاد در دو حوزه فرهنگی و حوزه هنری و قرآنی بوده که بنده به بخش فرهنگی آن میپردازم. در حوزه تولید محتوا و نشر در فضای مجازی، یک سری از مؤسسات ما به مسائل مذهبی و مراقبتهایی که باید در سفر داشته باشیم، پرداختند.
یک گروه دیگر به انتشار محتواهایی مرتبط با ملزومات سفر پرداختند. یک سری دیگر از مؤسسات در موکبها حاضر شدند و بهطور مستقیم دست به فعالیتهای تبلیغی زدند. در سطح شهر نیز، تعدادی از کانونهای آگهی تبلیغات اداره ارشاد، بیلبوردهایشان را به این مناسبت اختصاص دادند؛ همچنین انجمنهای ادبی در قالب شبشعر به این مناسبت برگزار شد و ازآنجاکه در این انجمنها شعرای بزرگ استان و گاه ملی حضور پیدا کردند، طیف گستردهای از مخاطبان به آن جذب شدند. در باب تأمین مالی این اقدامها هم باید بیان کنم که عمده این فعالیتها توسط مؤسسات انجام میشود و تأمین مالی آنها نیز ارتباطی با اداره ارشاد ندارد.
حجتالاسلاموالمسلمین محمدرضا سرلک
معاونت فرهنگی و تبلیغی ادارهکل تبلیغات اسلامی استان اصفهان
اقدامهای دفتر تبلیغات اسلامی را میتوان در چند حوزه بررسی کرد: اول اینکه، تمرکز ما بر آموزش و توانمندسازی مبلغان برای حضور در موکبها بود؛ به این صورت که مبلغان آموزشدیده در موکبها به فعالیتهای فرهنگی ازجمله اقامه نماز، سخنرانی و تبیین اربعین بپردازند.
مورد بعدی، تولید کتابچه جیبی از بیانات مقام معظم رهبری درباره پیادهروی اربعین بود که در اختیار مبلغان و زائران قرار دادیم. یک مسئله دیگر درباره سازماندهی تأمین انرژی موکبهاست. از آنجا که موکبها چه در عراق و چه در ایران به اشکال مختلف تأمین انرژی نیاز دارند، سازماندهی و اختصاص انرژی به آنها، به عهده دفتر تبلیغات است و این وظیفه را با طراحی سامانه مربوط، مدیریت میکنیم.
اقدام بعدی، مربوط به برپایی مراسم جاماندگان در سایر شهرهای استان اصفهان است. منظور اینکه برنامه پیادهروی جاماندگان شهر اصفهان به عهده ستاد جبهه فرهنگی انقلاب است و دفتر تبلیغات در کنار آنها فعالیت میکند؛ اما در سایر شهرهای استان، برپایی برنامه به عهده خودمان است. درباره چالشهای مسیر هم بهتر است به موضوع تأمین اعتبار اشاره کنیم که بههرحال هرچه بیشتر باشد، نهادها نیز میتوانند گستره بزرگتری را دربربگیرند؛ مثلا اگر دفتر تبلیغات بودجه بیشتری داشت، میتوانست تولیدات مکتوب و تصویری بیشتری را تولید و توزیع کند.
علی عشوری
روابطعمومی حوزه هنری انقلاب اسلامی استان اصفهان
رویکرد کلی حوزه هنری این است که از هنرمندان حمایت کند و خود بهطور مستقیم وارد مرحله تولید اثر نشود. در همین راستا و به مناسبت اربعین حسینی، اجرای تئاتر «نقل سرخ» را داشتیم؛همچنین آثار گرافیکی با محوریت پرچم ایران و نام حضرت اباعبداللهالحسین(ع) مثل رویداد «سبز، سفید، قرمز» نیز با موضوع اربعین تولید شد؛ فعالیت مشترکی هم با شهرداری داشتیم که اثری گرافیکی تولید شد و در مسیر پیادهروی اربعین عراق و جاماندگان اصفهان اکران و توزیع شد.
فعالیت دیگر توسط مجمع عکاسان انقلاب اسلامی صورتگرفت و نشستی در این راستا برگزار شد؛به این صورت که جلسه نقد و بررسی آثار عکاسان را داشتیم تا در سالهای آتی آثار باکیفیتتری را شاهد باشیم؛ علاوهبراین، جشنوارهای شهری به اسم «وطن به روایت زنده است» برگزار شد.
در این جشنواره که 200 نفر از نوجوانان و جوانان شهر شرکت کردند، روایتهای اربعینی ارسالی به داوری گذاشته شد و آموزشهایی هم در جهت خردهروایتنویسی به شرکتکنندگان ارائه دادیم.
موارد بیانشده اقدامهایی است که حوزه هنری از ابتدای محرم آغاز کرده است و تا بعد از اربعین حسینی هم ادامه دارد؛ اما مسئلهای که لازم است دررابطهبا این موضوع به آن اشاره کنیم، فقدان آثار خوب درباره اربعین است. منظور این است که سالانه آثار بسیار زیادی توسط نهادهای مختلف در ارتباط با اربعین منتشر میشود و ازاینجهت نمیتوان ایرادی به آن گرفت؛ اما مسئله این است که تعداد آثار فاخر و فراگیر کم است.
ایمان بکرانی
سرپرست دفتر مدیرکل و روابطعمومی سازمان صداوسیمای استان اصفهان
بهطورکلی رویکرد صداوسیما این است که در روزهای قبل از اربعین برنامههایی تحلیلی با این موضوع داشته باشیم و هرچه بهروز اربعین نزدیکتر میشویم، آیتمهای پخش زنده بیشتری داشته باشیم.
با این رویکرد برنامههای سیما در این ایام به این صورت بود: برنامه «الی اصحاب الحسین(ع)» در پنج قسمت و با مجموع ۲۵۰ دقیقه، برنامه «نصفجهان» در سه قسمت و با مجموع ۳۰ دقیقه، برنامه «رستا» با مدتزمان ۷۰ دقیقه و مستند ویژه اربعین در شش قسمت ۳۰دقیقهای و با مجموع ۱۸۰ دقیقه پخش شد. 20 نماهنگ با مجموع ۶۰ دقیقه در فواصل برنامهها به نمایش درآمد و میانبرنامههای ویژه اربعین نیز در طول هفته تقدیم مخاطبان شد.
یک فیلم تلویزیونی ۹۰ دقیقهای نیز پخش شد؛ علاوهبراین، هفت ارتباط زنده از موکبها، مرزها و مسیرهای پیادهروی اربعین، هرکدام به مدت ۱۰ دقیقه، در فواصل برنامهها برقرار شد. گزارشهای زنده محلی از نقاط مختلف شامل پل بزرگمهر، مسیر گلستانشهدا، خمینیشهر، حسنآباد، آرانوبیدگل، کاشان و آستان مقدس امامزاده آقاعلیعباس نیز بهصورت ارتباط مستقیم به شبکههای سراسری ارسال شد.
در بخش رادیو اصفهان، برنامه «شبهای ایران» با محوریت اربعین از ۱۸ مرداد به مدت یک هفته هر شب بهصورت رله از استانها و با مدت ۸۵ دقیقه پخش شد. برنامه موسیقایی «سوگها و آواها» هر روز به مدت ۲۵ دقیقه روی آنتن رفت و «دفتر سرخ» با محتوای موسیقایی و مداحی ویژه زیارت اربعین با مضمون «مسیر عاشقی» حرکت کاروان اسرا پخش شد.
برنامه تولیدی «محلههای اربعین» نیز در پنج قسمت به محلههای فعال در آیینهای اربعین پرداخت. برنامههای تأمینی «سایهروشن» و «نماهنگ» روز پنجشنبه پخش شد و مستند «این کاشی به نام شماست» که توسط همکاران از کربلا تهیه شد، به معرفی نامگذاری کاشیهای حرم به اسم خود افراد که نذر کردهاند، اختصاص یافت.
در برنامه «یکخانه یک زندگی» نیز آیتم ویژه اربعین گنجانده شد؛ برنامه «چراغ راه» هم در روزهای ۱۷ و ۲۴ مرداد بهصورت مشترک با مراکز آذربایجان شرقی و خوزستان تولید و پخش شد.
برنامه «از قبیله عاشقان» از روز اربعین تا پایان سفر به ناگفتههای عاشورا و کاروان اسرا میپردازد و سخنرانی «نکته ناب» با حضور سخنرانان شاخص هر روز به مدت ۳۰ دقیقه پخش میشود؛ همچنین سخنرانی رحیمپورازغدی با عنوان «بر بال سخن» به مدت 30 دقیقه روز پنجشنبه روی آنتن رفت. «آوای زندهرود» در روزهای پنجشنبه و جمعه دو بخش موسیقایی با موضوع مداحی و موسیقیهای اربعین پخش شد و برنامه «ایستگاه مخاطب» روز اربعین روایتهای مردمی این مراسم را ارائه داد.
برنامه زنده «به هوای حرم» در سه روز منتهی به اربعین مستقیم از کربلا پخش شد؛ «حسینیه ایران» هم از ۱۷ تا ۲۴ مرداد هر شب با محوریت اربعین و به میزبانی اصفهان دریافت و پخش شد. مستند «پیر غلامان» در سه قسمت هر شب ساعت ۲۳:۴۵ روی آنتن رفت. رادیواصفهان روزانه سه ارتباط زنده از مرزهای مختلف کشور برقرار کرد و همچنین گزارشگران مستقر در کربلا، نجف و مسیرهای پیادهروی با زائران و مسئولان کمیتههای اربعین گفتوگو کردند.
اربعین رویدادی کیفی است!
بر اساس گفتوگوهای صورتگرفته و همانطور که یکی از متولیان فرهنگی کشور بیان کرد، تولیدات فرهنگی با موضوع اربعین در کشور ما نسبت به سایر آثار، سهم خوبی دارد؛ بااینحال پرسش این است که آیا در مواجهه با مسائل فرهنگی ازجمله پدیده پیادهروی اربعین باید بهدنبال اعداد و ارقام باشیم؟ یا اینطور است که متر و معیار دیگری ازجمله اثرگذاری بر نگرش مخاطب مهم است؟ هرچند اینطور نیست که بخواهیم تولیدات صورتگرفته را کمارزش بشماریم، بلکه مسئله این است که امیدواریم با سنجشی دغدغهمندانه، روزبهروز بر اثرگذاری و کارآمدی آنها افزوده شود.
