چاپ، آن فناوری بود که با آغازبهکار خود صرفا به تکثیر نوشتهها و تصاویر نپرداخت؛ بلکه دگرگونیهایی معرفتی در جهان ایجاد کرد و بر نحوه نگاه بسیاری از فلاسفه به وقایع اثر گذاشت. این اختراع در شکلگیری بخشی از نظم کنونی جهان و سازوکارهای آن نقش داشته است؛ ازهمینرو، نمیتوان با نگاهی سادهانگارانه به آن نگریست.
مدرسه، مسجد و بیمارستانهای وقفی، بناهای آشنایی برای ما هستند؛ همانهایی که بهنظرمان میآید برای زمانهای خیلی خیلی قدیم است و همچون شیء یا بنایی تاریخی به دستمان رسیده. اما وقف صرفا میراثی بهجامانده از گذشته نیست.
اصفهان، شهری که بخشی از تاریخ نساجی و پوشاک ایران را در خود جای داده، حالا قرار است میزبان چهاردهمین جشنواره مد و لباس فجر باشد؛ رویدادی که پس از ۱۳ دوره برگزاری، دوباره از تهران فاصله گرفته و در کنار نخستین هفته مد و لباس، در اصفهان برگزار میشود.
سه ماه پیش بود که در گزارش «بازگشت به خانه» با نیما ذاکر عاملی، دانشجوی دکتری تاریخ قرون وسطی در دانشگاه ینا آلمان، صحبت کردیم.
رسانه که در ابتدا قرار بود به رشد و آگاهی ما کمک کند، اکنون به صنعتی تبدیل شده که نه تنها آگاهی ما را به سخره میگیرد، بلکه همه هست و نیستمان را هم خرج خودش میکند. این گزاره اگرچه بسیار صریح، تلخ و کوتاه است، قابل کتمان نیست. این روزها جذب «توجه» مخاطب راه پرسودی است که جیب رسانهها را پر میکند و البته که لزوما صرف تولید محتوا دیگر تضمینی برای دیدهشدن نیست.
فکر میکنم تا زمانی که این اتاق فکر تخصصی فرهنگی با مشارکت واقعی همه نهادهای مرتبط با فرهنگ نباشد، دچار درجا زدنیم و عمر هر اقدام خوبی در این حوزه هم مساوی با عمر مدیریت فردی ست که آن را پایه گذاشته؛ نه بیشتر.
رابطه دو ملت ایران و عراق در طول دهههای گذشته، فراز و نشیبهای بیسابقهای را تجربه کرده است. طولانیترین جنگ متعارف قرن بیستم میان دو کشور همسایه، پیامدهای عمیق انسانی، روانی و ساختاری بر جای گذاشت که به نظر میرسید تا نسلها مانعی بزرگ در برابر همگرایی اجتماعی باشد.
حقیقت امر این است که تا الان نشمردهام چندبار عازم پیادهروی اربعین شدهام، شاید نزدیک به 10 بار یا بیشتر. به واسطه همین رفتوآمدها و البته آن تعاملدوستی بالایی که همواره داشتهام، آنقدر دوست و آشنا در سرزمین عراق پیدا کردهام که دیگر برایم سرزمینی غریبه نیست.
جنگها معمولا با تصاویر میدان نبرد شناخته میشوند؛ با حملههای نظامی، موشکها، فرماندهان و خطوط درگیری. اما تجربه جنگهای طولانی نشان داده است که سرنوشت یک جنگ تنها در میدان نظامی رقم نمیخورد.
شاید اگر کسی تنها نتیجه فینال جام جهانی ۲۰۲۶ را ببیند، تصور کند آنچه یکشنبهشب رخ داد، صرفا قهرمانی یک تیم فوتبال بود؛ اما واقعیت این است که جهان، بیش از آنکه شاهد یک مسابقه صد و بیست دقیقهای باشد، نظارهگر تقابل دو روایت از نظم جهانی بود.
تشییع امام شهید در عراق فقط یک مراسم سوگواری نبود؛ یک رخداد سیاسی، فرهنگی و حتی تمدنی بود. صحنهای که در آن، مردم یک کشور دیگر برای شخصیتی از دل تجربه تاریخی ایران، با چنان شوری به خیابان آمدند که بسیاری از قواعد معمول روابط بین دولتها و ملتها را زیر سؤال برد.
در بسیاری از خانوادههای ایرانی، درس خواندن فقط راهی برای پیشرفت فردی نبوده است. از کودکی بارها این جمله را شنیدهایم که باید تلاش کرد تا «فرد مفیدی برای کشور» بود.