به گزارش اصفهان زیبا؛ فرسودگی فاضلاب شهر اصفهان و فروریزشهای احتمالی خطوط، خبری است که در این سالها بهکرات از رسانهها منتشر شده است.
شبکه فاضلاب شهری اصفهان، قدمتی بیش از 60 سال دارد که باید بسیار زودتر از این برای اصلاح و ترمیم آن اقدام میشد؛ اما به نظر میرسد تأمیننشدن اعتبارات لازم برای اصلاح خطوط و عملیات کند اصلاح خطوط و البته پدیده فرونشست، شهر اصفهان را با چالهها و فروریزشهای زیادی در خطوط فاضلاب مواجه کرده است. بهطوریکه سال گذشته در حدود 180 حادثه دراینخصوص در شهر اصفهان داشتیم.
بررسی بهتر این موضوع در شهر اصفهان، محور گفتوگو «روزنامه اصفهان زیبا» با سعید شمسایی مدیر دفتر مطالعات و بررسیهای فنی شرکت آبوفاضلاب شهر اصفهان است، آنچه میخوانید حاصل این گفتوگو است.
همانطور که میدانید اخبار فروریزشها افزایشیافته و تکراری شده است، چرا شبکه فاضلاب اصفهان دچار فروریزشهای مکرر میشود؟
سال 1345 سال شروع بهره برداری از شبکه فاضلاب شهر اصفهان است. شبکهای داریم که نزدیک به 60 سال قدمت دارد و در نظر داشته باشید جنس 77 درصد از شبکه فاضلاب شهر اصفهان، لولههای بتنی است. عمر مفید سازههای بتنی بین 30 تا 40 است و باید بعداز آن عملیات اصلاح را انجام یا بازسازی شروع شود. در اصفهان دوره بهرهبرداری از شبکه قدیم فاضلاب نسبتاً تمام شده و علیرغم اینکه بعضی جاها شرایط خوبی داریم، اما بعضی نقاط، کیفیت مناسبی نداریم.
میزان فروریزش شبکه فاضلاب در کدام نقاط بیشتر و کدام مناطق اصفهان بیشتر در معرض آسیب است؟
گسترش فروریزش متفاوت است و ما نمیتوانیم روی نقطهای از شهر دست بگذاریم و بگوییم این نقطه میزان زیادی فروریزش بیشتری دارد. ریزش و تخریب به عوامل مختلف بستگی دارد. یکی از آنها جنس لوله فاضلاب، ورودی و کیفیت آن، شیب منطقه؛ الان در منطقه جنوب و مرداویج شیب خوبی دارد، اما سمت شمال نسبتاً کم است وقتی شیب کم و سرعت فاضلاب کمتر میشود، تخریب بیشتر است. عوامل دیگری مثل ترافیک، نحوه اجرا، عمق لوله، جنس لوله هم از آیتمهای است که میتواند در زمان تخریب تأثیرگذار باشد و نمیتوان گفت کدام قسمت شهر در حال حاضر پتانسیل ریزش و چالههای آن بیشتر و کدام منطقه کمتر است.
چه میزان حادثه به دلیل همین فرسودگی شبکه داشتیم؟
بهخاطر بتنی بودن 77 درصد ازطول خطوط شبکه فاضلاب، آمار حوادث و فروریزشها نسبتاً در حال افزایش است. به طور متوسط آمارحوادث بزرگ بالا است و ما در سال گذشته 180 حادثه نسبتاً بزرگ داشتیم. با وجود اینکه اصلاح وتوسعه در حال انجام است، اما احتمال اینکه در سال جاری و در سالهای آینده این میزان حادثه تکرار شود، وجود دارد.
وضعیت شبکه به چه صورت است و چند درصد وضعیت بحرانی دارد و چه میزان از خطوط در دستور اصلاح است؟
اصلاح خطوط فاضلاب را در دستور کار است. ما در شهر اصفهان 4 هزار کیلومتر شبکه فاضلاب داریم. با استفاده از دستگاههای بهروز دنیا و ویدئو متری و بررسی میدانی و بهرهبرداری، این 4 هزار کیلومتر موردبررسی قرار گرفته و 500 کیلومتر شبکه نسبتاً فرسوده شناسایی شده است. نزدیک به 200 کیلومتر آن را اصلاح کردیم و نزدیک به 300 کیلومتر در حال بررسی و اصلاح است. بودجه اصلاح این 300 کیلومتر عداد بالایی است و نیاز به بودجههای سنگین ملی و استانی دارد. به همین دلیل بین این لولههای فرسوده، اولویتبندی کردیم و 45 الی 50 کیلومتر از شبکه با اولویت فوقبحرانی تعریف شده است. در حال حاضر تمام برنامهها این است که بتوانیم این میزان از شبکه فرسوده را اصلاح کنیم.
اصلاح خطوط شامل کدام مناطق اصفهان است؟
این خطوط فوقبحرانی، در کل شهر گسترش پیدا کرده است. جایی که لولههای جدید در حال استفاده هستند و با جنس جدید تعریف میشود، اصلاح نیاز ندارد؛ اما در قسمتهای فرسوده و قسمتهایی از خطوط که قدمت ۵۰ ساله دارند، نیاز به اصلاح وجود دارد.
چقدر زمان نیاز است که خطوط بحرانی شبکه اصلاح شود؟ زمان اصلاح طبق روال استاندار پیش میرود یا ممکن است با کمبود بودجه مواجه شود؟
در کنار بحث طراحی و برنامهریزی برای اصلاح اتفاق افتاده است، اما بودجه یکی از آیتمهای اصلی اجرای طرح است. با پیگیری انجام شده، نزدیک به 200 میلیارد ازاعتبارات دولتی برای اصلاح خطوط شبکه فاضلاب جذب کردیم، اما رقمی بیشتر از ده برابری این میزان اعتبار، برای اصلاح خطوط نیاز است. هفتههای گذشته در سازمان مدیریت وبرنامهریزی پیگیر بودیم و قولهای داده شده است و با توجه به اعتبارات کشور امیدواریم بتوانیم اعتبار بیشتری جذب کنیم. اعتباراتی هم از طرق مختلف مثل ماده 56 و جاری، کسب میکنیم و انتظار داریم بتوانیم طول بیشتری از خطوط را اصلاح کنیم.
در صورت جذب این میزان اعتبار، اصلاح این 50 کیلومتر چقدر طول میکشد؟
این میزان فرسودگی خطوط و 50 کیلومتر فوقبحرانی درکل شهر گسترش دارد و تداعی من بر این است اگر مشکل مالی نداشته باشیم و بودجه در زمان خودش تامین شود، 4 الی 5 سال طول میکشد تا این خطوط اصلاح شوند.
با گذشت زمان با افزایش خطوط فرسوده و بحرانی در شهر مواجه میشویم، درست است؟
بله. ازیکطرف به میزان فرسودگی خطوط اضافه میشود و از طرف دیگر خطوط اصلاح میشود و حالت بالانس میگیرد. البته بستگی به اعتبارات هم دارد اگر سرعت ورود و تزریق اعتبارات برای اجرای پروژهها بالا باشد، ما پیشرفت خواهیم کرد و مانع تخریب بیولوژیک میشویم و با آن مقابله میکنیم. اگر اعتبار نداشته باشیم، روند تخریب سرعت خودش را دارد و مجدداً فروریزش، چاله، تخریب و ریزش را در سطح شهر میبینیم و این موضوع دور از انتظار نیست. البته در خیابان آپادانا اول و دوم برنامهریزی کردیم و واحد اجرائیات در حال اجرای کار و اصلاح خطوط هستند. همچنین در زیر پل غدیر در حال فعالیت هستیم و در نقاط مختلف شهر کار در حال انجام است. یکی از پروژههای بزرگ اصلاح خطوط، در خیابان عماد سیادت است در انتهای منطقه رهنان که اگر امسال به بهرهبرداری برسد، مقداری از مشکلات شبکه و نا بالانسی ما در شبکه بهبود پیدا میکند.
میخواستم بفرمائید در دنیا برای اصلاح خطوط فاضلاب از چه تکنولوژی استفاده میکنند و این مشکل در دنیا چطور کنترل میشود؟
از 15 الی 20 سال گذشته با توجه به تکنولوژی وارد شده، از مصالح دیگری برای خطوط استفاده کردیم که خوردگی بسیار کمتری دارد، از جمله بتن پلی اتیلن؛ بتنی با پوشش پلی اتیلن که آخرین تکنولوژی روزدنیا است. الان شیوه اصلاح خطوط به روز است و 100 درصد لولههای جدید به این روش اصلاح شده است. تکنولوژی ما در مجموع بومی نیست و وارداتی است. از کشور آلمان و سایر کشورها که سابقه طولانیتر در این حوزه دارند، منتقل شده است. در این کشورها هم همین مشکلات وجود دارد. در دنیا نزدیک به 20 روش مختلف برای اصلاح و بازسازی خطوط فاضلاب وجود دارد. یکی از آنها روش جایگزینی است. سال گذشته ما در اصفهان با فاینانسی که با کشور چین داشتیم از آخرین روش روز دنیا، یعنی «cipp» یا «اجرا و بهسازی در جا وترمیم لوله به روش آسترکاری» استفاده و نزدیک به 7 کیلومتر از خطوط را با این روش اصلاح کردیم و در مدار بهرهبرداری قرار گرفته است. ما آمدیم این روش را در اصفهان بومیسازی کردیم و ریسک این اتفاق را شرکت آبفا پذیرفت. شرکتی که مدعی اجرا بود را توانمند کردیم و این شرکت در مراحل اولیه قسمتی از شبکه را اصلاح کرد. عیبها مشخص و به شرکت اعلام شده و در حال برطرفکردن عیوب هستند. روش cipp روش روز دنیاست که در اصفهان بومیسازی میشود.
این یعنی بهترین روش برای اصلاح شبکه فاضلاب شهر اصفهان است؟
ببینید ما 20 روش در دنیا داریم، هر کدام از این روشها مزایا و معایب خودش را دارد. مثل دکتری است که دهها دارو برای یک نوع بیماری بشناسد و داشته باشد. به طور مثال اصلاح شبکه وسط خیابان چهارباغ عباسی با موضوعاتی مثل ترافیک و میراث و مجوزهای مختلف روبرو است و شیوه تخریب برای اصلاح استفاده نمیشود و از روش جایگزین استفاده میکنیم، مثلترمیم از داخل لوله.
عمر مفید این شیوهها در برابر لولههای بتی چقدر است؟
مسیری که اصلاح میشود با روش جدید مثل cipp به این صورت است که در این شیوه، لوله جیآرپی داخل لوله موجود قرار داده میشود و برای این لولهها عمر 70 سال را تعریف میکنند و شبکه در این نقطه بهبود پیدا میکند. ولی ممکن است در خیابان مجاور همچنان لوله بتنی داشته باشیم و اگر پیگیر نباشیم و شبکه را اصلاح نکنیم، حادثه ایجاد کند.
فرونشست در تخریب شبکه فاضلاب شهر اصفهان، چقدر مؤثر بوده است؟
فرونشست را در سطح شهر از شمال شرقی به شمال غربی به صورت هلال داریم. بدی فرونشست این است که بهصورت یکنواخت نیست. زمانی که یک نقطه از شهر دچار فروریزش میشود و نشست میکند، مناطق مجاور هم دچار مشکل میشود. در مجموع، فرونشست میتواند آیتم هیدرولیک تأسیسات ما را تخریب کند. کافی است لولهها چند سانت پایین برود، همین میزان فرونشست تنزل هیدرولیکی وچاله هیدرولیکی را به همراه دارد، این چاله باعث ماندگاری فاضلاب و تولید گاز بیشتر و گاز باعث خوردگی لوله میشود. عوامل زنجیروار عملیات تخریب را سرعت میبخشند و تخریب بیشتری رخ میدهد.
با این گستردگی شبکه فاضلاب، چرا بعضی مناطق اصفهان هنوز محروم از فاضلاب هستند. منطقهای مثل روشن دشت هنوز از شبکه فاضلاب محروم است و مردم در سختی هستند، چه برنامهای برای تکمیل خطوط فاضلاب دارید؟
ما در مجموع خود شهر اصفهان، 96 درصد تحت پوشش شبکه فاضلاب داریم. در مکانهای شهری جدید، شهرکها، موقعیتهای اقماری و جدید شهر برنامه طراحی واجرا اتصال آنها به شبکه فاضلاب در حال انجام است. در خصوص روشن دشت با توجه به اعتبارات ملی در نظر گرفته شده، درصد بالایی از شبکه در این منطقه اجرا شده، ایستگاه پمپاژ نیاز داشته و با تمام مشکلات فنی واجتماعی منطقه و همت مسئولان شهر، در نقاط آخراتصالات هستیم وامیدواریم تا پایان سال این موقعیت ایجاد بشود و انشعابات ساکنان این منطقه را اجرا کنیم. لولهگذاری در اکثر نقاط روشن دشت اجرا شده، ولی اتصال برقرار نشده وتا پایان سال و ابتدای سال آینده، برای دریافت انشعابات به مردم اطلاع رسانی میکنیم.
بهعنوان آخرین سوال، برای سایر نقاط و لکههای شهر اصفهان که فاقد فاضلاب هستند، چه برنامهای دارید؟
متناسب با شرایط منطقه در حال طراحی هستیم. اما ما هیچوقت به پوشش 100 درصدی در بعضی نقاط شهرنمیرسیم؛ چون شهرسازی گسترش پیدامی کند و شهرهای جدید به مناطق شهری افزوده میشود. اصفهان جز شهرهایی است که بیشترین شبکه خطوط فاضلاب را در کشور دارد. ممکن است در مناطق شهری، مالکی در زمین کشاورزی اقدام به ساختوساز کرده و مجوز و پروانه پایان ساخت ندارد. ما تنها به مناطق داخل محدوده شهر وشهرداری خدمات میدهیم. اگر مالکی مجوز ساخت نداشته باشد، خدمات دریافت نمیکند. نکته دیگر اینکه موارد محدودی وجود دارد که به لحاظ فنی، امکان اتصال آنها به شبکه وجود ندارد؛ شیب مناسب با شبکه ندارند واگر به آنها انشعاب بدهیم با اولین بارندگی، با پس زدگی فاضلاب روبرو میشوند. شرکت آب وفاضلاب موافق انشعاب نقص دار به مشترک نیست و این برای ما قابل قبول نیست. این افراد باید از شیوه چاه جذبی و روشهای سنتی استفاده کنند. فاضلاب این واحدها توسط چاههای جذبی جمع آوری و با ماشینهای حمل فاضلاب به سایتهای دیگری حمل میشود. اما در کل این سیستم دفع فاضلاب، تحت پوشش شرکت آب وفاضلاب نیست.
