مصوبه مربوط به «زیست شبانه» یا تهرانِ بیدار در هفته اخیر از سوی شورای اسلامی شهر تهران تصویب شد. چنانکه شورای اسلامی شهر اصفهان نیز این مصوبه را در سالهای اخیر تصویب و بر ضرورت آمادهسازی اصفهان برای پذیرایی از گردشگران و شهروندانی که تمایل دارند اوقات فراغتشان را به پرسهزنی در شهر و استفاده از خدمات و امکانات شبانه شهر بگذرانند، تأکید کرد. اما اینکه اصفهان درزمینه زیست شبانه چه ظرفیتهایی دارد و بعد از تصویب این مصوبه چه گامهایی بهسوی اجرای آن در شهر برداشته، موضوع گزارشی است که در ادامه میخوانید. در این گزارش «محمود قلعهنویی» عضو هیئتعلمی گروه شهرسازی دانشگاه هنر اصفهان و «اندیشه مشیری» مدیر مؤسسه فرهنگی ایوان به تحلیل و بررسی این موضوع پرداختهاند.
استفاده از مؤلفهها و المانهای هنری در فضاهای شهری سابقهای طولانی در تاریخ اصفهان دارد، چنان که معماری اصفهان از دورانهای گذشته با آثار هنری همراه بوده و گویی ساخت بناها در سایه عناصر هنری بهمثابه یک تیر و دو نشان عمل میکرده است! هم بناهایی بوده با کارکردهای ذاتی و اصلی و هم مناظری مملو از چشماندازهای چشمگیر و خیرهکننده. شاید به همین دلیل هم اصفهان را «شهرموزه» خواندهاند؛ به طوری که برای تماشای بخش مهمی از زیباییهای آن نیاز به قدم گذاشتن به فضای خاصی نیست و صرف قدمزدن در شهر و تماشای درودیــــــوارهـــا و ســـاخـتـمـانهـــا و خیابانهایش، میتوان از حضور در یک موزه نیز لذت برد.
توسعه فرهنگی در فضاهای شهری یكی از مولفههای مهم در ایجاد دسترسی برای عموم شهروندان به خدمات و محصولات فرهنگی و هنری است. ضرورت این موضوع تا آنجاست كه بسیاری از كشورهای جهان در صدد ایجاد و توسعه فضاهای فرهنگی شهرهایشان برآمده و سرمایه گذاری های چشمگیر و قابل توجهی در این زمینه دارند. از جمله این كشورها، ژاپن است كه با برخورداری از فرهنگ و تاریخی غنی توانسته از حیث شهرسازی و معماری به توسعه فضاهای فرهنگی خود در سالهای اخیر بپردازد.
استاد «محمود فرشچیان»، چـهــره جهانی هنر نگارگری و مینیاتور، روز 24 دی در ارتباط تصویری با شهردار اصفهان از برخی دغدغههای خود درباره شهر اصفهان سخن گفت. او در میان توصیههای مختلفی که درباره نگهداری و صیانت از جایگاه اصفهان در جهان داشت، به ساخـتمان «ارگ جهاننما» واقع در میدان امام حسین(ع) هم اشاره کرد و از قدرتاله نوروزی خواست تا شهرداری اصفهان فکری به حال زشتی این ساختمان بکند. او پیشنهاد داد که مسابقهای بین طراحان کاشی اصفهان برگزار و بهترین طرح برای زیباسازی منظر ارگ جهاننما انتخاب و اجرا شود.
«درباره هزینههای احداث تراموا از نظر نحوه برآورد و منبع تأمین، باید شفافسازی جدی و مستمری از طرف شورای شهر و شهرداری اصفهان وجود داشته باشد. توجه به نوسازی و بهینهکردن روشهای دیگر حملونقل نیز باید در کنار این شفافسازی وجود داشته باشد. از سوی دیگر، نحوه تأمین برق برای تراموا با توجه به شرایط فعلی کشور، نگرانیهای جدی ایـجـاد مـیکـنـد. در حـال حـاضــــر نیروگاههای آبی در شرایط مناسبی نیستند و داشتن برق نیروگاه هستهای نیز با چالش روبهروست. اگر بار تولید برق تراموا بر نیروگاههای سوختی گذاشته شود، اجرای پروژه تراموا در اصفهان کاملا مردود خواهد بود.» اینها بخشی از سخنان «مهدی مؤمنی»، دانشیار دانشکده عمران و حملونقل دانشگاه اصفهان است که در گفتوگو با روزنامه «اصفهانزیبا» بیان شده و شـــــــرح آن را در ادامـــــــه میخوانید.
بر کسی پوشیده نیست که اجرای پروژهها و ابرپروژههای شهری در حوزههای مختلف عمرانی، خدماتی و حملونقل از رسالتهای اصلی مدیران شهری در راستای رشد و توسعه شهر است. متولیان این امور نیز بیشک نیتی به جز رساندن شهر به مرز استانداردهای جهانی و قابل قبول برای شهرنشینان ندارند. اما آنچه مسلم است، خروجی این پروژهها زمانی برای شهر و ساکنان آن ماندگار و مایه افتخار است که مشکلی بر مشکلات شهر اضافه نکند و قدمی در مسیر بهبود شرایط زندگی شهروندان بردارد.
شورای اسلامی شهر اصفهان برای نخستین بار یکی از مهمترین ابرپروژههای شهر را با حضور متخصصان و کارشناسان به مشورت گذاشت. عصر روز هفدهم دیماه، شش نفر از اعضای شورا میزبان اساتید دانشگاهی و مدیران ارشد شهری شدند تا نظرات تخصصی آنها را درباره درستی یا نادرستی اجرای پروژه تراموای اصفهان جویا شوند. در این نشست، «قدرت افتخاری»، مدیر پروژه تراموای شهر اصفهان و «علی نادران»، مشاور بازنگری مطالعات جامع حملونقل اصفهان در صف موافقان اجرای پروژه و «شهابالدین کرمانشاهی»، عضو هیئتعلمی دانشکده شهرسازی دانشگاه تهران و «احمدرضا طالبیان»، عضو هیئتعلمی دانشکده حملونقل دانشگاه صنعتی اصفهان، در گروه مخالفان نشستند و ساعتی را به گفتوگو دراینباره پرداختند که شرحی از آن را در ادامه میخوانید.
فرهنگ، سیاست، اجتماع، ورزش، میراثفرهنگی و تاریخی، اقتصاد و مؤلفههایی ازایندست، همه و همه در یک بستر مشترک جاری و ساریاند. بستری به نام «شهر» که همچون یک مادر این مؤلفهها را به مثابه فرزندان خود در دامان گرفته و زمینه رشد و پیشرفتشان را فراهم میکند. مادری که با فرزندانش تعاملی دوسویه دارد. هم به آنها هویت و معنا میبخشد و هم از آنها هویت و معنا میگیرد.
شهر اصفهان دو گورستان شاخص دارد: یکی «تختفولاد» که میراثی تاریخی از دوران پیش از اسلام است و دیگری «باغرضوان» که در اواخر دهه چهل شمسی ایجاد شده و همانطور که پیشبینی میشود تا حدود هفتاد سال دیگر گنجایش دارد. قیاسی ساده میان این دو گورستان که هر دو از منظرهای شهری به شمار میآیند، نشان میدهد که تختفولاد به جز اینکه مکانی برای دفن اموات بوده، کارکردهای معنوی، فرهنگی، هنری و در یک دهه اخیر گردشگرانه نیز داشته است.
از آن دوران که پیشرفتهای صنعتی و راهاندازی کارخانههای بزرگ و پرتولید، ملاک و معیاری برای رشدیافتگی و توسعه شهــرهـــــا بـهشـــمـار میآمد، دهـههـــا گذشته است. حالا مدتهاست که دودکشهای بلندقامت کارخانههای صنعتی از متهمان اصلی ایجاد مانع بر سر رشد شهرها محسوب میشوند و در زیر سایه سنگین مؤلفههایی همچون «حفاظت از محیطزیست»، «زیبایی بصری شهرها» و «حفظ سلامت جسمی و روحی شهروندان»، بهعنوان متر و معیارهای اصلی حفاظت از شهرها دانسته میشوند. ازسوی دیگر، امروز در شهرهای بزرگ جهان که مدتهاست از تبوتاب صـنـعـتگــرایــی مـحـض رهــا شــده و راهکارهای دیگری را بهعنوان منابع سرشار درآمدی برای خود برگزیدهاند، حفظ شهرها در قالب بافتهای سنتی و تاریخی، تأمین امنیت و نظافت و تضمین سلامت آنها بهعنوان ارکانی مهم در راستای توسعه گردشگری پـایـدار شنـاخـتـه میشوند.
حجم ساخت و ساز و تبدیل بافتهای فرسوده به ساختمانهای نو، شیك و بهروز در یكی دو دهه اخیر در اصفهان پابه پای شهرهای بزرگ كشور رشد زیادی داشته است. اگر به آمارهایی كه در این زمینه در بایگانی ادارهها موجود است هم سری نزنیم، میتوانیم با یك نظر به خیابانها و کوچههای این شهر، از روند قابل توجه ساخت و ساز باخبر شویم. در هر كوچه بسیارند خانههای قدیمی و فرسودهای كه یك شبه به تلی از خاك بدل شده و چند ماه بعد ساختمانی چندطبقه با نمایی امروزی از دل آنها بیرون میزند.
شهرداریها بهعنوان تنها متولی تأمین نظافت شهر شناخته میشوند؛ اما این کار آنگونه که بسیاری از ما گمان میکنیم، کار سادهای نیست. کافی است تصور کنیم تأمین نظافت برای خانهای که در آن زندگی میکنیم چه میزان از وقت و انرژی و هزینه ما را مصرف میکند، تا آنوقت این جریان را در مقیاسی بسیار بزرگتر و در سطح کلانشهری همچون اصفهان بسنجیم و دریابیم که تأمین نظافت چنین شهری چقدر دشوار، زمانبر و هزینهبر است. حالا اگر در این میان موانعی هم از سوی شهروندان در کار باشد، دشواری این اقدامات صدچندان میشود! مثلا اینکه برخی شهروندان، زبالهها را «تفکیکنشده» به مأموران زحمتکش شهرداری تحویل دهند یا در اقدامی بسیار بدتر، زبالهها را خارج از نوبت و محدوده زمانی که شهرداری اعلام کرده است، در کوچه و خیابان قرار دهند! این مسئله، در حال حاضر در بسیاری از محلههای شهری به معضلی جدی تبدیلشده و هزینههای گزافی را بر دوش شهرداری انداخته است.