سرباززدن دونالد ترامپ از قبول یک انتقال قدرت صلحآمیز باعث شده بسیاری نگران این مسئله باشند که او با وجود شکست در انتخابات نوامبر از قدرت کنارهگیری نکند یا حتی در این خصوص به خشونت متوسل شود. واقعیت نگرانکننده این است که مکانیسمهای متعددی نیز در قانون اساسی وجود دارند که به ترامپ این امکان را میدهند تا در قدرت باقی بماند بدون این که در حقیقت برنده انتخابات باشد. سیستم انتخابات ریاستجمهوری آمریکا از آن جهت پیچیده است که به این منظور طراحی نشده که به طور مستقیم مبتنی بر دموکراسی و آرای مردمی باشد. بر مبنای قانون اساسی آمریکا ابتدا ایالتها، گزینندگان ریاستجمهوری را انتخاب میکنند و پس از آن این گزینندگان جمع میشوند تا به کاندیدای منتخب خود رای بدهند. البته ایالتها به مرور قوانینی تصویب کردهاند تا از این موضوع اطمینان حاصل کنند که این گزینندگان، بر مبنای رای عمومی ایالتشان برای ریاستجمهوری، برگزیده شوند. اما این قوانین بر مبنای قانون اساسی الزام اجرایی ندارند.
چند روز قبل رئیسجمهور در یک مقایسه از شرایط منفی اقتصاد آلمان و وضعیت خوب کشور از منظر توانایی اقتصادی سخن به میان آورد. بیتردید در ذهن، ادراک و جملهپردازی آقای روحانی اموری قرار دارد که نمیتوان از ایشان توقع داشت اینگونه سخن نگویند یا با انجام قیاس معالفارق به ارائه حرف مبادرت نورزند؛ چراکه جایگاه رئیس دولت به ترتیبی نیست که از نتوانستنها، ضعفها و کمبودها سخن بگوید. اما اینهمه به برداشت نادرست از مفهوم «توسعه» و مقایسه آمارهای کشورهای صنعتی و درحالتوسعه بازمیگردد.
مناطق عمدتاً کارگر، سفیدپوست و محافظهکار اطراف شهر پیتزبورگ[در ایالت پنسیلوانیا] در بهدست آوردن آراء ایالت و کاخ سفید تأثیرگذار بودند. بعضی از رایدهندگان دلیلی برای تغییر نظرشان ندارند. جای جای بایور کانتی[1] منطقهای روستایی درغرب ایالت پنسیلوانیا، پر شده است از بنرهای آبی سفید و قرمز تبلیغاتی ریاست جمهوری ترامپ، بنرهایی که در امتداد جادههای بیرون شهری و بادخیز و در جلوی درب مغازههای بسته شده بر اثر کرونا نصب شدهاند. این منطقهی غالباً سفیدپوست کارگری و محافظهکار که بر اثر از بین رفتن صنایع استیل و گسترش مواد مخدر به سختی ضربه خورده است؛ اکنون با عواقب بیکاری ناشی از شیوع کرونا دست به گریبان است. موضوعی که باعث به وجود آمدن تقاضای پیشبینی نشده برای کمکهای غذایی در این منطقه شده است.
«هرکسی گفته است با صراحت میگویم غـلط کـرده اسـت. دروغ میگویند. هرکسی بگوید اعدام هویدا توسط من را دیده است، دروغ میگوید. من اگر حاکم شرع بودم آن فرد را حد میزدم. هیچکس جز خدا قاتل هویدا را نمیشناسد. دروغ گفتن کاری بسیار غیراخلاقی است.» هادی غفاری بارها به این پرسش پاسخ داده که آیا او امیرعباس هویدا را در جلسه دادگاه کشته است یا خیر؟ او در گفتوگو با «اصفهانزیبا» هم این مسئله را رد کرده است.
این روزها خبر درگیری و جنگ میان دو کشور ارمنستان و جمهوری آذربایجان تیتر بسیاری از رسانههاست. جنگی در قفقاز و بر سر مالکیت منطقه قرهباغ که با اینکه بهطور رسمی به آذربایجان تعلق دارد، تحت کنترل ارامنه ساکن آن است. زخمی کهنه با سابقهای سیساله که این بار بهطورجدی آن منطقه را دچار ناامنی و بحران کرده و درگیریها در قالب یک جنگ نظامی بالا گرفته است.
مجلس نهم در تاریخ 24 اسفند 1311 با ریاست عدل الملک بازگشایی و اولین جلسه رسمی آن در 24 فروردین 1312 انجام شد و این مجلس نیز در راستای برنامه اصلاحات رضا شاه درگیر تصمیمات مهمی شد. هیئت رئیسه دوره نهم عبارت بودهاند از:
رئیس: میرزا حسینخان دادگر عدل الملک/نواب رئیس: محمد هاشم میرزا افسر، مهدی دادور/منشیان: یونس وهابزاده، محمد علی منصف، محمد رضا تهرانچی، سلمان اسدی، عبد الوهاب مؤید احمدی، غلامحسین کاشف، فتح اله فزونی، علیقلی هدایت، حسین افشار، میرزا کاظم خان مژدهی/کارپردازان: ارباب کیخسرو شاهرخ، امیر حسین خان ایلخان، محسن همراز، حسن مرآت اسفند یاری، مخبر فرهمند.
آمریکای این روزها و جدال ترامپ و بایدن برای کسب کرسی ریاستجمهوری شباهت بسیار زیادی با فضای سریال تلویزیونی «خانه کاغذی» دارد؛ سریالی آمریکایی که در آن جدال بر سر کسب کرسی ریاست جمهوری در آمریکا را به تصویر میکشد و شخصیت اصلی سریال در نقش یک سناتور آمریکایی از هیچ فسادی برای رسیدن به جایگاه ریاست جمهوری دریغ نمیکند. بحث از دامن زدن به توهم توطئه، چیدن یک سناریوی غیرقابلپیشبینی و توهمگونه و خیالی نیست. در واقع سریال خانه کاغذی بیش از آنکه در زمینه پیشبینی و گمانهزنی پیشرو باشد، سریالی است که دغدغه نمایانکردن رفتار اهل قدرت و کنشهای غیرقابلپیشبینی سیاستمداران ارشد را داشته و دارد.
این روزها فضای سیاسی کشور در حال آمادهشدن برای سیزدهمین انتخابات ریاستجمهوری در خرداد 1400 است و روزانه بر تعدد اخبار و گمانهزنیهای انتخاباتی در خصوص چهرههای احتمالی برای شرکت در این رقابت افزوده میشود. گزینههایی که جدای از چپ یا راست بودنشان به تخصص، پیشینه و تجربه از نظر سیاستمدار بودن، اقتصاددان بودن یا نظامی بودن آنها بسیار اشاره میشود. حال این سؤال مطرح است که آیا رئیسجمهور آینده حتما باید یک چهره سیاسی باشد یا فردی اقتصاددان یا با پیشینه نظامی هم میتواند بر این کرسی بنشیند؟ موضوعی که حسین کمالی، وزیر اسبق کار و امور اجتماعی در دولتهای ششم، هفتم و هشتم، نماینده مردم تهران در سه دوره اول مجلس شورای اسلامی، دبیر کل حزب اسلامی کار، نایبرئیس خانه احزاب ایران و نامزد ریاست جمهوری دوره یازدهم در خصوص آن با «اصفهان زیبا» صحبت کرد.
حزب سیاسی مدرن به معنای «سازمانی متشکل از شهروندان جامعه با اهداف و آرمانهای مشترک و برنامه مشخص و مدون که تلاش میکند با به دست گرفتن قدرت سیاسی از طریق انتخابات، برنامههای خود را محقق سازد و به اهداف تعیینشده دست یابد.» در ایران، پیشینهای چندان دراز ندارد و نخستین تلاشها برای شکلگیری احزاب در قالب فراموشخانه میرزاملکمخان ناظمالدوله و انجمنهای کمابیش مخفی که برای دستیابی به اهداف سیاسی مبارزه میکردند، به دوران سلــطنت ناصرالدینشاه قاجار و کوتاهزمانی قبل از انقلاب مشروطه بازمیگردد.
تجربه و تاریخ دولتهای دوم طی سالهای اخیر ناخوشایند بوده است. دولتهایی که تلاش کردهاند مطالبات برزمین مانده شهروندان را پاسخ بدهند ولی متراکم شدن مشکلات قدیم و جدید در حوزههای اقتصادی و اجتماعی عملا آنان را با سختیهای جدیدی روبهرو ساخته است. به گواه سالهای گذشته، نهتنها در دولتهای دوم معضلات قدیم مرتفع نشده، بلکه شاهد تبدیل شدن آنها به بحران هستیم. دولت دوم حسن روحانی نیز از این قاعده نانوشته مستثنا نبوده است؛ دولتی که با تحریمهای ظالمانه و خروج آمریکا از برجام روبهرو شد. ارزش پول ملی بیش از 40درصد طی یک سال اخیر کاهش یافت. شاهد نوسانهای پیدرپی در بازارهای ارز و طلا بوده و هستیم و با وجودی که رئیس بانک مرکزی، وزیر اقتصاد و رئیس سازمان برنامهوبودجه و رئیس دولت از گشایشهای اقتصادی در روزها و هفتههای آینده خبر میدهند در عرصه عمل نهتنها بهبودی حاصل نمیشود بلکه با اقتصادی کم ثبات و بازار آشفته روبهرو شدهایم.
در قسمت قبل خواندیم که مجلس ششم و هفتم شورای ملی با کنترل و دستور رضاخان و نظارت گزینشی تشکیل شد که با وجود تمام مصائب آن و از دست رفتن کارکرد اساسی نهاد انتخابی اما تصمیمات ملی مهمی در آن از جمله قانون منع بردهداری گرفته شد. مجلس هشتم در تاریخ 24 آذر 1309 با ریاست حسین دادگر (عدل الملک) و 127 نماینده آغاز به کار کرد. در این دوره دولت مخبرالسلطنه هدایت (مهدی قلی هدایت) از مجلس رأی اعتماد گرفت. یکی از رویدادهای مهم این دوره، پیشنهاد لغو امتیازنامه دارسی بود. این امتیاز در سال ۱۳۱۹ هجری قمری، برای استخراج نفت جنوب به مدت شصت سال به دارسی داده شده بود. پیشنهاد لغو این امتیاز روز ۱۰ آذر ۱۳۱۱ شمسی توسط وزیر مالیه به استحضار مجلس رسید و مورد موافقت و تحسین نمایندگان قرار گرفت.
مرور تصاویر رزمندههای جنگ تحمیلی در لحظههای اعزام به خط مقدم و حضور آنان در جبهه، نمایی کامل از ایمان، باور و اطمینان را در چهره آنان بازگو میکند. در میان تصاویر به یادگار مانده از جنگ تحمیلی، عکس چهرههای داوطلبان در هنگام اعزام و استقرار در مناطق جنگی حکایت از ایمان، اعتقاد راسخ و خللناپذیر و استواری در تصمیم را روایت میکند. انسانهای ماندگار شده در قاب تصویر با تفاوت سنی متفاوت، دست در گردن همدیگر، ایستاده در کنار هم، در حال سوارشدن به اتوبوس، رفتن برای مأموریت، خداحافظی با مادر و همسر و کودکی که در آغوش رزمنده است، سلاح به دست در خط مقدم و نماهایی دیگر همه و همه باور بدون خدشه آنان را نشان میدهد.