از آن دوران که پیشرفتهای صنعتی و راهاندازی کارخانههای بزرگ و پرتولید، ملاک و معیاری برای رشدیافتگی و توسعه شهــرهـــــا بـهشـــمـار میآمد، دهـههـــا گذشته است. حالا مدتهاست که دودکشهای بلندقامت کارخانههای صنعتی از متهمان اصلی ایجاد مانع بر سر رشد شهرها محسوب میشوند و در زیر سایه سنگین مؤلفههایی همچون «حفاظت از محیطزیست»، «زیبایی بصری شهرها» و «حفظ سلامت جسمی و روحی شهروندان»، بهعنوان متر و معیارهای اصلی حفاظت از شهرها دانسته میشوند. ازسوی دیگر، امروز در شهرهای بزرگ جهان که مدتهاست از تبوتاب صـنـعـتگــرایــی مـحـض رهــا شــده و راهکارهای دیگری را بهعنوان منابع سرشار درآمدی برای خود برگزیدهاند، حفظ شهرها در قالب بافتهای سنتی و تاریخی، تأمین امنیت و نظافت و تضمین سلامت آنها بهعنوان ارکانی مهم در راستای توسعه گردشگری پـایـدار شنـاخـتـه میشوند.
جلسه سرمایهگذاری، برنامهریزی و تبیین ساختار اجرایی قطارهای شهری استان اصفهان با حضور مدیران ارشد برگزار شد تا درباره موضوعهای عمرانی شهر اصفهان بهخصوص مترو تبادلنظر شود. «تاکنون در قالب زمین، اوراق مشارکت و اعتبار نقدی پنج هزار میلیارد تومان در خط دوم متروی اصفهان هزینه شده است.» این سخنان شهردار اصفهان در جلسه بود و تأکیدی که برای تکمیل این خط به ۳۲ هزار میلیارد تومان اعتبار نیاز است. برای این موضوع نهتنها شهرداری اصفهان بلکه همه دستگاهها باید با همتی جمعی وارد عمل شوند.
با وجود تعطیلیهای کرونایی، مدیریت شهری اصفهان همچنان رسالت خود را که خدمترسانی به مردم است، ادامه میدهد؛ چراکه به گفته قدرتاله نوروزی، شهردار اصفهان، عمده کار شهرداریها خدماتی است و تعطیلبردار نیست.
شهر مجموعهای از سیستمهاست که در کنار یکدیگر، کلانشهری همانند اصفهان بهعنوان سیستمی بزرگتر را شکل میدهد. یک نظام برنامهوبودجه با کارایی بالا، میتواند یک سیستم و شهر را در مسیر رسیدن به اهداف و چشمانداز تعیینشده، ساماندهی کرده و ابزار و امکانات را در طول برنامه بهکار بگیرد. بدون شک کلید این برنامهریزی مدون و نظام بودجه در دستهای اعضای شورای شهر است.
حیاط قدیمیو چشمنواز دانشگاه با آن کاجهای سوزنی برگی که به آسمان قد کشیدهاند، خلوتتر از همیشه است. سرمای ملایم آبانماه بر درهای چوبی و هلالی و دیــوارهــای کاهگلی نــشســتــه. گویی پاییز «کرونایی» بر ساختمان چهارصد ساله دانشگاه هنر اصفهان نیز سایه انداخته و خبری از برگزاری کلاسهای حضوری و شور و شوق دانشجویان در آن نیست؛ ساختمان قدیمی که یادگاری از عهد صفوی و متعلق به «مارتا پیترز» است و حالا به مکانی برای آموزش رشتههای مختلف هنری بدل شده. قرار گفتوگو با دکتر رضا نصر اصفهانی، رئیس دانشگاه هنر اصفهان نیز در اتاق ریاست همین ساختمان گذاشته شده است؛ سالنی بزرگ و زیبا که سقف و دیوار آن مزین به نقش و نگارهایی باقی مانده از دوران شاه عباس و تلفیقی از المانهای اسلامیو ارمنی است.
به دنبال رشد بیرویه شهرنشینی از دهه 30 در ایران، به تدریج علوم مرتبط با شهر همچون «شهرسازی» که رویکرد اصلیاش آمادهسازی فضای شهر برای افزایش کیفیت زندگی شهروندان است، پربارتر از گذشته در ایران شکل گرفت. هرچند علم معماری از گذشتههای دور در ایران سابقه درخشانی داشت، اما شهرسازی به عنوان علمی نو و زاییده پدیده شهرنشینی، به مرور زمان نیازمند تکمیل بود. در حال حاضر با گذشت حدود 60 سال از آغاز گرایش ایرانیها به هجرت از روستاها به شهرهای بزرگ، مسئله شهرسازی در ایران و به ویژه کلانشهر اصفهان نیازمند دقت و بررسی هرچه بهتر و بیشتر است. شهری که از دهههای پیش تاکنون به عنوان یکی از مقاصد اصلی مهاجرت روستاییان و ساکنان شهرهای کوچک شناخته میشود. به همین بهانه شرحی از سخنان «معاون شهرسازی و معماری شهرداری اصفهان» را که در گفتوگو با برنامه «صدای شهر» بیان کرد، در این مطلب میخوانید.
رشد سریع شهرنشینی و گسترش فیزیکی شهرها باعث شده تا محلههای جدید و خودرو در حاشیه شهرها بدون برنامهریزی و مدیریت شهری به وجود آید که به آن حاشیهنشینی میگویند. محله جویآباد یکی از این محلههاست که در حاشیه شهر اصفهان و شهرستان خمینیشهر قرار گرفته و آسیبهای دو شهر و شهرستان را به دوش میکشد. از دیدگاه جامعهشناسان، داغ حاشیهنشینی میتواند حتی بیشتر از سکونت در محله، آسیبهایی را به همراه داشته باشد و افراد ساکن در این محله را متمایز از دیگران جلوه دهد و چه بسا آنها را از توسعه اجتماعی دور کند؛ از این رو با رویکردهای علمی توصیه میشود که واژه محله کمبرخوردار را جایگزین واژه محلهحاشیهنشین کنیم.
رئیس شورای اسلامی شهر اصفهان گفت: ابلاغیه نهایی شورای عالی معماری و شهرسازی با آنچه در حضور مسئولان استانی به تصویب رسید مغایرت داشت. علیرضا نصر اصفهانی در نطق پیش از دستور خود تصریح کرد: در جلسهای که تابستان سال جاری با حضور مدیران شهری و استان اصفهان در شورای عالی معماری و شهرسازی برگزار شد، اداره کل راه و شهرسازی استان، چهار راهحل رفع مشکل این گذر را ارائه داد که درنهایت یکی از آنها پذیرفته و در این شورا به تصویب رسید؛ اما تا زمان ابلاغ نهایی این مصوبه تغییر کرده که وزیر راه و شهرسازی باید در این زمینه پاسخگو باشد. او در صدوچهلوسومین جلسه علنی از استاندار اصفهان درخواست کرد که دستور پیگیری این تغییر مصوبه را صادر کند.
مدیرکل راه و شهرسازی استان اصفهان گفت: ریسباف هنوز در اختیار بانک ملی است و تحویل شرکت بازآفرینی شهری نشده است. علیرضا قاریقرآن که دیروز مهمان ویژه شورای شهر بود، تأکید کرد: اعتقاد داریم که باید از این مجموعه بهترین استفاده بشود. او درباره بافناز نیز گفت: برای این مجموعه نیز پروانه صادر شده، اما به دلایل قانونی به سرنوشت هتل چهارباغ دچار شده که باید مسیر قانونی خود را طی کند. او همچنین درباره وضعیت بافت تاریخی شهر اظهار داشت: بافت تاریخی شهر در طرح تفصیلی، تعیین تکلیف شده، ولی بخشی هم بهعنوان گستره ویژه اعلام شده که در این حوزه میراث باید ضوابط را لحاظ کند. قاریقرآن تأکید کرد: این نهاد موظف است در عرصههای کاری خود مواردی را مشخص و به تصویب شورای عالی معماری برساند.
بهبود کیفیت زندگی شهرنشینی در تمام حوزههای مرتبط، تابع سازوکار مدیریت و اداره شهر است. مدیریت شهری بهعنوان نزدیکترین سطح خدماترسان به شهروندان بر کوچکترین ابعاد و وجوه زندگی ساکنان شهر اثرگذار است و شهروندان روزانه تحتتأثیر کیفیت و نحوه ارائه خدمات و تصمیمات مدیریت شهری قرار دارند. واقعیت این است که بهواسطه چالشهای ساختاری اقتصادی، اجتماعی، محیطزیستی، شهرسازی، ایمنی و مدیریت بحران و حملونقل در شهرهای ایران بهویژه کلانشهرها و مراکز استانها، اداره شهر بهعنوان راهبری عرصه عمومی مستلزم تخصص و دانش مرتبط است. تبدیل شهرها به مکانهای سرمایهگریز و آمار بالای بیکاری با انبوه مشکلات اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی از معضلات اصلی امروزه مدیریت شهری است.اصول ششم و هفتم و همچنین اصول 100 تا 106 قانون اساسی در خصوص حدود اختیارات شوراها نشانه اهمیت مدیریت شهری است.
اعطای وام ودیعه مسکن به مستأجران اگرچه بنابر اظهارنظرهای متولیان این طرح روی ریل افتاده و با سرعت بیشتری در حال پرداخت است؛ اما متقاضیان همچنان برای دریافت این وام درگیر چالشهایی هستند.
اداره خلاقیت و نوآوری شهرداری اصفهان چنانکه از نامش پیداست، بهعنوان یکی از متولیان تبدیل ظرفیتهای مغفول به فرصتهای عملی از مسیر بروز و ظهور خلاقیتها فـعـالـیـت دارد. وحـیـد مـهـدویـان، فارغالتحصیل رشـــتـه معـمـاری و شهرسازی در مقطع دکتری که در ماههای اخیر ریاست این اداره را برعهده گرفته، در گفتوگویی تفصیلی با روزنامه «اصفهانزیبا» به تشریح برنامهها و اهدافی که برای دوره مدیریتش در این مرکز در نظر گرفته پرداخته و از ایدههایی میگوید که به زعم او قادر هستند ظرفیتهای بـیشــمـار اصـفـهـان در حوزه صنایعدستی و ایـجـاد فضاهای خلاقانه شهری را به ظهور برسانند.