به گزارش اصفهان زیبا؛ حافظ و شاهنامهخوانی، حالا جای خود را به هشتگهای مختلف دررابطهبا یلدا داده است؛ کافی است سری به فضای مجازی بزنید تا با انبوه تبلیغاتی مواجه شوید که محصولات مختلف خود را با الهام از یلدا و آیتمهای مخصوص به آن، تبلیغ و به مخاطبان خودالقا میکنند که برای برگزاری این آیین نیاز به خرید اقلام مختلف با «تم» مخصوص دارند؛ از لباسهای قرمز و بته جقهدوزی شده گرفته تا اکسسوریهای مختلف و آرایشهای یلدایی و آموزش چیدمانهای گوناگون برای بلندترین شب سال.
در آستانه طولانیترین شب سال، صاحبان کسبوکارهای مختلف تمام تلاش خود را میکنند تا با حربههای متفاوت مثل تخفیفهای آنچنانی محصولات خود را به بهانه یلدا به فروش برسانند و پول خوبی به جیب بزنند.
صدای پای یلدا در شهر
تبلیغات یلدایی حالا و تنها چند ساعت باقیمانده به بلندترین شب سال، همهجا را پرکرده است؛ نهتنها در فضای مجازی بلکه ویترین مغازهها و فروشگاهها نیز از چند هفته قبل به استقبال این آیین رفتهاند و محصولات مختلف خود را عرضه میکنند.
دیگر خبری از دورهمیهای جمعوجور و گرد هم جمعشدن در خانه بزرگترهای فامیل نیست و خیلیها ترجیح میدهند در کافهها و باغ و رستورانها دور هم جمع شوند و یلدا را لاکچری و لوکس برگزار و عکسهای خود را از این شب بهیادماندنی در آتلیههای مختلف و با تم یلدایی ثبت کنند.
یلدایی با رنگ و بوی دیگر
اگر تا دیروز، یلدا بهانهای برای دور هم جمعشدن در خانه پدربزرگها و مادربزرگها یا بزرگترهای فامیل بود، حالا اما بلندترین شب سال شکلوشمایل دیگری به خود گرفته و نسبت به گذشته دستخوش تغییرات زیادی شده است.
مرتضی پدریان، آسیبشناس و مدرس دانشگاه در این باره به «اصفهان زیبا» میگوید: «تغییرات اجتماعی و فرهنگی در دهههای مختلف، به طور طبیعی موجب دگرگونی در نحوه و شیوه اجرای مناسکهای مختلف شده است. بهعنوان نمونه، شب یلدا و دیگر آیینهای ملی در گذر زمان دستخوش تغییراتی در شکل، اجرا و معنا شدهاند. این دگرگونیها میتوانند از جنبههای گوناگون خود را نشان دهند؛ از جمله پررنگتر شدن ابعاد آیینی، بزرگتر یا باشکوهتر برگزارشدن مراسم و حتی تبدیلشدن آنها به پدیدهای لاکچری.»
به گفته او، بخشی از این تغییرات به این دلیل است که مردم، یلدا را بهعنوان میراثی سنتی و ملی میدانند و برای بزرگداشت آن، تلاش میکنند تا در زیباترین و بهترین شکل ممکن آن را برگزار کنند.
یلدایی پر زرق و برق
اکنون این شب با جلوههای زیباتر و پرشورتر برگزار و با نزدیکشدن به آن، نوعی تکاپوی جمعی در جامعه ایجاد میشود.
اینگونه که این استاد دانشگاه بیان میکند: «نمادها و سمبلهای مربوط به یلدا، درحال حاضر از حالت صرفا سنتی خارج شده و ابعاد اجتماعی، زیباییشناسانه و حتی اقتصادی پیدا کرده اند. در نتیجه، اجرای این مراسم باقدرت و جلوه بیشتری انجام میشود. درواقع میتوان گفت جامعه از طریق این نمادها میخواهد «خودی نشان دهد» و هویت خود را در قالب آیینها و مناسک ملی بازنمایی کند.»
به گفته این آسیبشناس، این امر بیانگر یک تغییر در نمودهای فرهنگی است. برخی معتقدند این آیین لاکچری شده است؛ اما اگر جامعه امروز در مناسک اجتماعی و ملی خود به سمت نمود و نمایش بیشتر حرکت کرده، نمیتوان آن را صرفا نشانه تجملگرایی دانست. بلکه باید آن را یک رفتار اجتماعی و نوعی بزرگداشت سنتهای ملی در بستر شرایط اقتصادی و فرهنگی متفاوت دورههای تاریخی تعبیر کرد.
به گفته پدریان، بنابراین، کالایی یا پرهزینه شدن این مناسک لزوما به معنای آسیبدیدگی فرهنگی نیست بلکه میتواند بیانگر تمایل جامعه به حفظ و تقویت پیوندهای سنتی خود در قالبهای نو و متناسب با موقعیتهای اقتصادی و اجتماعی امروز باشد.
یلدا و ایجاد شادی و نشاط جمعی
اینگونه که این مدرس دانشگاه میگوید: «درگذشته نیز هر طبقه اجتماعی، متناسب با شرایط، موقعیت و توان مالی خود، چنین مناسکی را در شکلهای باشکوه یا ساده برگزار میکرده است. پس این پدیده، فرایندی تاریخی است که در مسیر تحول جامعه معنا مییابد. »
پدریان معتقد است: «برگزاری چنین آیینهایی باعث ایجاد شادی جمعی می شود. در این میان، دولت نیز وظیفه دارد بستر و زمینه لازم برای شکلگیری شادیهای اجتماعی را فراهم کند. البته نقش دولت در این زمینه، نقش تسهیلگر و حمایتکننده است، نه مداخلهگر.»
اینگونه که این آسیبشناس ادامه میدهد: «درحال حاضر، شرایط زیستی جامعه با مشکلاتی همراه است. در چنین فضایی، برگزاری مناسک ملی چون شب یلدا و دیگر آیینهای شاد، میتوانند بخشی از فشارها و آسیبهای روحی ناشی از شرایط اقتصادی و اجتماعی را کاهش دهند. این مراسمها به منزله «مرهم کوچکی» هستند، بر زخمهایی که در حوزههای مختلف بر پیکره جامعه وارد شدهاند.»
