به گزارش اصفهان زیبا؛ ایامالبیض در اصفهان دیگر فقط صحیفههای گشوده روی جانمازها نیست؛ حالا پای صحبت و همفکری جوانان و نوجوانان هم در مساجد باز شده است. مهدییار سپهرزاده، مسئول راهبردی ستاد اعتکاف قرارگاه مشارکت حداکثری میگوید که در این طرح، حدود ۳۰۰ جوان و نوجوان ۱۵ تا ۱۸ساله در چهار مسجد دخترانه و پسرانه اصفهان، نهتنها معتکف، که خود، برنامهریز و مجری این مراسم معنوی هستند. این اتفاق، ایده نو در دل سنت دیرینه است: «هدف اصلی ما همافزایی مجموعههای مختلف جوانان و نوجوان بود… دستاورد کمیاب در فضای فرهنگی اصفهان و کشور». این گزارش، روایت همان دستاورد است.
هویت جدید برای نسل جدید در خانه خدا
تحول در استان اصفهان چشمگیر است. سال گذشته، از ۱۰۸هزار معتکف در این استان، ۶۰درصد نوجوانان بودند و پیشبینی میشود امسال این تعداد ۳۰درصد افزایش یابد. این آمار فقط کمی نیست؛ بلکه نشاندهنده جریان کیفی است. به گفته مسئولان، امروزه نسلهای جدید (نسل Z و آلفا) حضور پررنگی در این مراسم دارند؛ موضوعی که به نشانه روشن از نشاط و بالندگی تعبیر شده است.
مسئول راهبردی ستاد اعتکاف قرارگاه مشارکت حداکثری توضیح میدهد که چگونه حدود 15 مجموعه فرهنگی فعال در حوزه نوجوان ابتدا دور هم جمع شدند: «با همفکری و همدلی به مدل تشکیلاتی، تقسیمکار و محتوایی رسیدیم». مدل اجرایی به این شکل طراحی شده است که ستاد مرکزی اعتکاف با مدیریت راهبردی، هدایت کلی کار را برعهده دارد. در این ستاد، کارگروههای تخصصی مانند محتوا، رسانه، تدارکات و امور اجرایی شکل گرفته است. اعضای این کارگروهها از میان نوجوانان همان 15 مجموعه انتخاب شدهاند.
برنامه اعتکاف در چهار مسجد برگزار میشود: دو مسجد برای پسران در دو رده سنی نوجوان و جوان و دو مسجد برای دختران در همان ردهها. پس از برنامهریزی در ستاد، نیروها و مدیران کارگروهها به این مساجد منتقل میشوند و هر مسجد، مدیری از همان نوجوانان دارد. نقش ستاد و مسئولان بزرگسال، بیشتر پشتیبانی و تسهیلگری است تا تصمیمگیری و اجرای مستقیم. هدف این بوده که نوجوانان، خودشان کار را پیش ببرند و مجموعهها به جای رقابت یا فعالیت انفرادی، در کنار هم و بهصورت مسجدی کار کنند.
این فرایند منجر به ایجاد منظومه تعاملی بین مجموعهها شده است. نوجوانان در کارگروهها یاد گرفتهاند با هم گفتوگو، برنامهریزی و تقسیمکار کنند. نکته جالبتوجه، سن پایین مدیران این کارگروههاست؛ افرادی 15 تا 18ساله که مسئولیتهای مهم مانند مدیریت تدارکات یا رسانه برای چندین مسجد را بهعهده دارند. تاکنون حدود 300 نوجوان و جوان بهصورت فعال و مؤثر در این فرایند درگیر شدهاند. به گفته سپهرزاده، در این طرح تلاش شده است مرز بین مخاطب و خادم برداشته شود و هر شرکتکننده، خود کنشگر و نقشآفرین باشد.
از نگاههای سنتی تا ذهنیتهای فردگرایانه مسیر این تحول هموار نبوده است. سپهرزاده دو چالش اصلی را اینگونه برمیشمارد: یکی از بزرگترین چالشها، مقبولکردن این کنشگری جوان و نوجوان نزد برخی مدیران فرهنگی بوده است. در ذهنیت سنتی، کنشگری جوانان اغلب به فعالیتهایی مثل توزیع نذری یا رأیگیری محدود میشود؛ درحالیکه در این طرح، نوجوان 15ساله میتواند مدیر کارگروه اجرایی باشد.
چالش دیگر، نگاههای منفعتطلبانه و عدمتفکر قرارگاهی است. سپهرزاده معتقد است: «در فضای کنونی فرهنگی ما، همه، فردی فکر میکنند؛ قرارگاهی فکر نمیکنند.»
تجربه ستاد اعتکاف قرارگاه مشارکت حداکثری نشان میدهد که با اعتماد به نوجوانان، ایجاد فضای گفتوگوی جمعی و طراحی سازوکارهای تشکیلاتی مناسب، میتوان انرژی و خلاقیت بینظیر این نسل را در مسیر سازنده و معنوی هدایت کرد. این طرح، الگوی عملی از مشارکت حداکثری است که میتواند برای دیگر عرصههای فرهنگی و اجتماعی نیز الهامبخش باشد. موفقیت آن درگرو تداوم، رفع چالشهای فرهنگی و توسعه همان نگاه قرارگاهی بوده که بنیان آن را شکل داده است.
