به گزارش اصفهان زیبا؛ هنر گاهی از پیوند تجربههای مشترک و دغدغههای انسانی شکل میگیرد؛ آنجا که دو هنرمند، در کنار زندگی روزمره و حرفههای متفاوت، مسیری مشترک برای خلق اثر پیدا میکنند.
معصومه حسینزاده، معلم و دارای تحصیلات دانشگاهی هنر، و امیرعلی راد، مهندس عمران و شاغل در ذوبآهن، زوج اصفهانی هستند که با تکیه بر تجربه و علاقه، بیش از ۲۲۰ تابلو با موضوع شهدا خلق کردهاند. آنها در نمایشگاه «ایثار مادرانه» با تکنیک آبرنگ، به سراغ روایت مادران شهدا رفتهاند؛ زنانی که در پس هر حماسه، سهمی کمتر دیدهشده از ایثار و فداکاری دارند.
نقشهایی به عشق شهدا
معصومه حسینزاده در معرفی خود و همسرش میگوید: «رشته کارشناسیام گرافیک و کارشناسیارشدم هنرهای تجسمی بوده و با مباحثی مانند رنگشناسی آشنایی بیشتری داشتم؛ اما همسرم آموزش آکادمیک ندیده و یادگیریاش کاملاً تجربی و اکتسابی است. پس از ازدواج تصمیم گرفتیم تمام کارهایمان را به نیت شهدا و کاملاً رایگان انجام دهیم. کارگاههایی که اجرا میکنیم، بدون دریافت هزینه بوده است. این آثار را یا به خانوادههای معظم شهدا هدیه میدهیم، یا در امور خیریه به مزایده گذاشته میشود تا عواید فروششان صرف کارهای خیر شود.»
امیرعلی راد میافزاید: «یکی از فعالیتهای من و همسرم، برگزاری طراحیهای زنده است؛ نقاشیهای میدانی در هیئتهای مذهبی، یادوارههای شهدا، پاساژها و فضاهای عمومی. ما از صفر تا صد کار، یعنی از طراحی اولیه تا تکمیل نهایی اثر را بهصورت زنده در حضور مردم اجرا میکردیم و در پایان نیز اثر به نفع همان مجموعه یا امور خیریه به مزایده گذاشته میشد.»
آبرنگ در خدمت مقاومت
حسینزاده میگوید تا به حال ۲۲۰ تابلو کار کردهاند و همهشان با محوریت شهدا کشیده شدهاند. این دو نفر به جز آبرنگ، با پاستل و مدادرنگی هم کار میکنند و حتی در سبکهای سنتی مانند گلومرغ و تذهیب نیز دستی بر آتش دارند. این زوج اصفهانی اما تابلوهای با موضوع شهدا را با آبرنگ نقاشی میکنند. حسینزاده دلیلش را اینطور بیان میکند: «این موضوع به حسوحال تکنیک برمیگردد. در نقاشی رنگها به دو دسته جسمی و روحی تقسیم میشوند. رنگهای روحی که آبرنگ جزو آنهاست، بسیار لطیفترند و نقاش هنگام کار با آبرنگ، آرامش بیشتری تجربه میکند. ضمن اینکه اگر در جایی خطایی پیش بیاید، امکان لایهبرداری و اصلاح وجود دارد؛ درحالیکه مدادرنگ فرایندی بسیار زمانبر است. ما با مدادرنگ هم کار میکنیم، اما احساسمان به آبرنگ بهتر است. مخاطب هم با آبرنگ ارتباط بیشتری برقرار میکند و آن را بیشتر میپسندد؛ چون رنگ روحی است و ارتباط عمیقی با درون انسان برقرار میکند و بیشتر افراد با آبرنگ پیوند احساسی بهتری پیدا میکنند. آبرنگ بار عاطفی اثر را راحتتر منتقل میکند.»
راد نیز اضافه میکند: «ویژگی مهم آبرنگ، در کنار لطافت، ظرافت و ارتباط احساسی با مخاطب، سرعتی است که در اجرا به ما میدهد. جدا از جنبههای روحی و معنوی، آبرنگ برای برگزاری اجراهای زنده بازده زمانی مناسبی ایجاد میکند. در مجموع، علت انتخاب تکنیک آبرنگ، امکان برقراری ارتباط قوی با مخاطب و همحسی خودمان با این شیوه است.»
دو بال پرواز در یک تابلو
با دیدن تابلوهای نقاشی که رد هنر دو نقاش در آنها دیده میشود، اولین سؤالی که به ذهن مخاطبان میرسد، این است که فرایند اجرا چطور پیش میرود. آیا این زوج تابلوها را با برنامهریزی خاصی پیش میبرند و آیا در اجرا به اختلاف نظر نمیرسند؟ امیرعلی راد اینگونه پاسخ میدهد: «این سؤال را خیلیها میپرسند. بعد از چند سال زندگی مشترک، هنر ما آنقدر با هم ادغام و یکی شده که اصلاً تقسیم کار تعریفشدهای بینمان وجود ندارد. مثلاً یک بخش از چهره را همسرم کار میکنند، بعد به تناسب زمانی و فراغتی که داریم، من ادامه میدهم و کار دستبهدست میشود. حتی گاهی پیش آمده که هر دو همزمان پای کار بودهایم؛ بنابراین اصلاً اینطور نیست که مرز تعیین کنیم و بگوییم فلان قسمت پوست کار ایشان است و لباس کار من. هنر ما کاملاً همخوان شده و به یک زبان مشترک رسیدهایم.»
از آنها میپرسم در کار مشترکتان، اگر بر سر ترکیببندی، انتخاب رنگ یا شیوه اجرا به اختلاف نظر بخورید، تصمیم نهایی را چگونه میگیرید؟ حسینزاده میگوید: «واقعاً تا به حال پیش نیامده که حتی بر سر کاری بحث کنیم. برای خود ما هم جالب است. کار ما کاملاً با رفاقت و همراهی پیش میرود و اگر نظری هم باشد، در کمال احترام و محبت مطرح میشود؛ یکی پیشنهاد میدهد و دیگری با آرامش بررسی و قبول میکند.»
راد ادامه میدهد: «ما هر دو به این بلوغ رسیدهایم. شخصاً معتقدم تبحر و درک همسرم از ظرافتها و بهویژه نقاشیهای سنتی و ایرانی از من بسیار بالاتر است. ایشان بهواسطه ظرافت روحی و تجارب هنریاش، ریزهکاریها را بهتر لمس میکند. زمانی که ایشان درباره ظرافت کاری نظری میدهد، من میپذیرم و برعکس، اگر من هم نظری بدهم، ایشان با گشادهرویی بررسی میکند. هیچ تعصبی وجود ندارد و میدانیم تمام پیشنهادها برای ارتقای کیفیت کار است. ما محرک و بال پرواز یکدیگر هستیم، نه مانع کار هم.»
نقشهایی که با وضو کشیده میشوند
در تابلوهای حسینزاده و راد در نمایشگاه «ایثار مادرانه»، جزئیات بافت پوست، چینوچروک دستها، چهره مادران و نگاهها با ظرافت و دقت بالایی اجرا شدهاند؛ درحالیکه کار با آبرنگ نسبت به سایر تکنیکها دشوارتر است. از آنها میپرسم چگونه به این سطح از مهارت در اجرای سایهروشنها و بافتسازی با آبرنگ رسیدهاند. حسینزاده پاسخ میدهد: «بسیاری از بازدیدکنندگان دقیقاً همین پرسش شما را مطرح میکردند. حتی هنرمندانی که خودشان آبرنگ کار میکردند، میگفتند رسیدن به چنین ظرافتی کار سادهای نیست. ما خودمان ادعایی نداشتیم؛ اما در پاسخ باید بگویم این خروجی بیش از هر چیز عنایت خود شهدا بوده است. ما تابلوها را با دل و احساس و با وضو کار میکنیم و روی تکتک این آثار توجه و نگاه شهدا جریان داشته است.»
او درباره تکنیک کار میگوید: «آبرنگ روشهای مختلفی دارد. خیلی از هنرمندان از تکنیک خیسدرخیس استفاده میکنند که با خیس کردن مقوا و لکهگذاری سریع، کار را ظرف یکیدو ساعت به سرانجام میرسانند؛ چون رنگها سریع پخش میشوند و حجم صفحه را پر میکنند؛ اما سبک ما اینگونه نیست. کار ما پر از جزئیات و ظرافت است و کشیدن هر تابلو زمان بسیار بیشتری میبرد. در این مجموعه، بیشتر با روش خیس در خشک یا خشک در خیس کار کردهایم تا ظرافت کار بیشتر شود.»
بیشترِ تابلوهای نقاشی این نمایشگاه مشخصاً زاییده تخیل این زوج نقاش نیستند و از روی تصاویر مستند اجرا شدهاند. معصومه حسینزاده در این خصوص میگوید: «اکثر نقاشیها مستندند. ما از تصاویر مرتضی اکبری، عکاس اصفهانی دفاع مقدس، استفاده میکنیم. ایشان عکسهایشان را در اختیار ما قرار دادند. البته در برخی طرحها هم مقداری دخل و تصرف کردیم.»
نقاشیهایی با دل، نه به سفارش!
امیرعلی راد میگوید تابلوهای این نمایشگاه را در طول یک سال اجرا کردهاند و تأکید میکند: «ما اصلاً کار سفارشی قبول نمیکنیم. هر کاری را که به دلمان ننشیند یا با روحیاتمان نخواند، انجام نمیدهیم. این یک تعهد دوجانبه به هنرمان است و فقط چیزی را کار میکنیم که باب میلمان باشد. ما متعهد شدیم ابعاد مختلف جهاد و ایثار را به نمایش بگذاریم. معمولاً فقط خود شهید و لحظه شهادت دیده میشود. اما در خصوص این نمایشگاه خواستیم نشان دهیم در پشت پرده هر شهیدی که ایثار کرده، چهره پرورشدهندهای وجود دارد که او را به این بلوغ رسانده است. مادران شهدا در کنار همه فداکاریها، کمتر دیده شدهاند؛ بنابراین تمرکز سوژههای ما بر این مبنا بود.»
به گفته حسینزاده، نمایشگاه بعدیشان ترکیبی از تکنیک آبرنگ و سبک گلومرغ خواهد بود: «انشاءالله نمایشگاه جدیدی در پیش داریم که در آن تکنیک اثر آبرنگ و سبک آن گلومرغ است؛ یعنی ترکیبی از نقاشی شهدا و هنر گلومرغ را به نمایش خواهیم گذاشت. هنر گلومرغ و سبکهای سنتی مختص استان ما هستند؛ به همین دلیل تصمیم گرفتیم کاری خلق کنیم که پیونددهنده شهدا با هنر بومی و سنتی شهرمان باشد.»
