مصور با بیان اینکه شیوع ویروس کرونا بهانهای بود تا خبرنگاران از تحریریه روزنامهها فاصله بگیرند، میگوید: «به جای گرفتن گزارش میدانی در کوچه و خیابان، به کنج خانههایشان تبعید شدند، البته تبعیدی که چندان بد هم نبود و خیلیها با علاقهمندی زیاد به استقبال آن رفتند.» او ادامه میدهد: «در روزهایی که تازه سروکله کرونا پیدا شده بود، برخی خبرنگاران اصفهانی کمپینی برای مجاب کردن مسئولان رسانهها برای دورکاری به راه انداختند؛ اما چون هنوز بحثی برای تعطیلی در کشور مطرح نبود، این خواسته چندان مورد توجه قرار نگرفت، اما به مرور این اتفاق رخ داد. در خبرگزاریها که فعالیتشان برخط است، دورکاری چندان تاثیری بر کارشان نداشت و اهالی رسانه و خبرنگاران خبرگزاریها متوجه شدند حضور فیزیکی چندان تاثیری بر کار آنها نداشته و هر کجایی به اینترنت و سیستم دسترسی داشته باشند، کار خبری برای آنها میسر خواهد بود، اما برای روزنامهها اوضاع متفاوت بود و به غیر از طراحان و ویراستاران که ناچار به حضور فیزیکی بودند، خبرنگاران میتوانستند مطالبشان را از خارج از تحریریه ارسال کنند تا مفهوم دورکاری به مطبوعات هم وارد شود.»
این روزنامهنگار با تجربه میافزاید: «با این حال در روزهای کرونایی، برخی خبرنگاران ترجیح دادند با نادیدهگرفتن خطرات احتمالی، با حضور در تحریریه به روال سابق کار کنند که من هم جزو این دسته محسوب میشوم. بعد از سالها خبرنگاری، به تحریریه اخت پیدا کردهام و انگار در محیط نباشم، حس نوشتن پیدا نمیکنم. این روزها دلم برای روزهای شلوغ تحریریه تنگ شده، روزهایی که نوشتن در همهمه همکاران سخت بود و دلمان میخواست در سکوت کار کنیم، اما حالا میفهمیم حضور همکاران و هیاهوی رسانهای چه نعمت بزرگی بوده است و قدرش را نمیدانستیم.» به گفته او، موضوع مهم دیگری که این روزها بیشتر از همیشه نمایان شده، سختی کار اهالی رسانه است که چه وضعیت قرمز باشد و چه نارنجی و بنفش باید کارشان را انجام بدهند و بقیه مشاغل هم تعطیل باشند، آنها باید کارشان را انجام بدهند، بهویژه همکاران شاغل در خبرگزاریها و صداوسیما که در هر شرایطی ناچار به پیگیری و رصد اخبار بودند.
خبرنگاری و روزنامه نگاری، شغل منطبق با کرونا
در همین باره سمیه مسرور، سرپرست خبرگزاری ایلنا نیز میگوید: «وقتی ویروس کرونا آمد و جهان را در محاق برد، بیشک شغلی که خیلی راحت و در کمترین زمان خود را با شرایط قرنطینه و دورکاری منطبق کرد، خبرنگاری و روزنامهنگاری بود. ما پیشتر یاد گرفته بودیم میشود ساعتها پشت در اتاق مدیران معطل نماند و در عوض از پشت میزهایمان با یک خط تلفن، با مدیر مربوطه گفتوگو کرد. ما یاد گرفته بودیم برای بچههایمان مادری کنیم و از پشت میز شخصیمان در خانه، صفحههای غیر تولیدی را ببندیم و حتی برای افزایش جذب مخاطب با سوژههای روز بازی کرده و گزارش میدانی و یادداشت و مقاله بنویسیم و صفحهمان را پربارتر ببندیم.» او ادامه میدهد: «ما ماهها و سالها پیش از آمدن کووید 19 فهمیده بودیم که برخی از سرپرستیها، مدیران مسئول و سردبیران، تاب دیدن رخمان را ندارند و قادر به تأمین هزینههای حضورمان، در دفترهای رسانهایشان نیستند، پس ماندیم در خانه و از خط شخصیمان تماس گرفتیم و مصاحبههای جنجالی و تیتردار و تأثیرگذار تحویل دادیم. از همان نوع مطالبی که بعدها برای انتشارش به زمین و زمان پز دادهاند.»
قرنطینه مانع انتشار خبر نشد
به گفته مسرور، وقتی بیماری ناشناخته کرونا جهان را به کمای قرنطینه برد، رسانههای آنلاین گوی سبقت را از همه ربودند و با وجود دورکاری نیروهایشان، هر لحظه و هر ساعت و هر روز اخبار روز را روی خروجیهایشان بارگذاری میکردند. حتی قرنطینه و تعطیلیهای اجباری نتوانست فضای خبر آنلاین و برخط را متوقف کند. نیروی کار این حوزه هم نیاز به آموزش و برنامهریزیهای بلندمدت و سردرگمی برای چگونگی اجرای کار نداشت. ما از قبل آماده بودیم. مثل مادری که بدون دیدن دوره مادری، این وظیفه مهم را به بهترین شکل انجام میدهد. مانند سربازی که دوره آموزشیاش را گذرانده و بدون هیچ هراسی آماده انجام وظیفه است. مینا عباسیان، خبرنگار اجتماعی نیز میگوید: «اگر بخواهم از مزایای دورکاری در منزل صحبت کنم مهمترین مسئله در دوران شیوع کرونا این است که از خانه خارج نشده و ضمن رعایت پروتکلهای بهداشتی برای حفظ سلامتی خود و خانواده، بهویژه افراد مسن، میتوان تا حدود زیادی از خطر کرونا دور بود. علاوه بر این، دورکاری باعث میشود ضمن صرفهجویی در هزینههای رفتوآمد، در زمانمان هم صرفهجویی کنیم.»
هزینههای دورکاری برای خبرنگاران بسیار است
او ادامه میدهد: «اما از جمله معایب بزرگ این روش هزینههای جانبی از جمله اینترنت و تلفن است. مسلما مشکلات اینترنت خانگی بهویژه سرعت و حجم آن با اینترنت شبکه محل کار برای رسانهایها قابل مقایسه نیست. همچنین موارد مورد نیاز برای تماس بهویژه تهیه گفتوگو و مصاحبهها دربردارنده هزینههای شخصی برای خبرنگاران دورکار است؛ ضمن اینکه باید به مشکلات سیستم و لپتاپهای خانگی و نیز عدم توانمندی در برطرفکردن مشکلات نرمافزاری و سختافزاری در این دستگاهها نیز اشاره کرد که این موضوع هم برای خبرنگاران دورکار معضل بزرگی است.» او در نهایت خاطرنشان میکند: «بادرنظرگرفتن مجموع مزایا و معایب باید اشاره داشته باشم دورکاری از جمله روشهای نوین کار در جامعه امروزی است که به بهرهوری بهتر نیروهای کاری و انسانها منجر شده و میتواند توانمندیهای زیادی در فرد دورکار به وجود آورد. بنابراین من اگرچه معتقدم کار باید در محیط کار انجام شود و خانه محل استراحت و خانواده است و بستر مناسبی برای کار نیست، اما از این شرایط سیاه شیوع کرونا با تمام بدیهای آن بابت فرصتی که به من داد تا توانمندتر شوم، قدردان هستم.
