بابک نبیزاده از شرایط اکران فیلم «اقیانوس پشت پنجـره» بعد از جشنواره سیودوم صحبت میکند، اکرانی که به دلیل شیوع ویروس کرونا غیرممکنتر از گذشته شده است: «شرایط امسال اوضاع پیچیدهای را رقم زد و شیوع ویروس کرونا خیلی از برنامهها را دستخوش تغییر کرد. اوایل سال پیگیر اکران فیلم بودیم، اما با وسعت پیداکردن بیماری و تعطیلی سینماها ما ترجیح دادیم که صبر کنیم و متوجه شدیم در این وضعیت، اکران فیلم منطقی نیست و خانوادهها و پدرومادرها بچهها را در این شرایط به سینماها نمیبرند.»
او البته وضعیت اکران فیلمهای کودکونوجوان را در هر شرایطی چه کرونایی و چه غیرکرونایی بسیار دشوار میداند: «شرایط اکران فیلمهای سینمای کودک اساس و برنامهای ندارد و هیچ تمایلی هم از طرف مسئولان، پخشکنندهها و سینمادارها برای اکران این نوع از فیلمها وجود ندارد. درحالیکه تجربه نشان داده بسیاری از کارهای کودک در ایران پرفروش بوده، بااینحال خیلی سخت به این فیلمها اعتماد میشود. قرار بود هر پخشکننده و سرگروهی سالانه یک فیلم کودک اکران کند، اما این تصمیم هم باعث نشد وضعیت اکران فیلمهای کودک بهبود پیدا کند. در واقع بیشتر از آنکه پخشکنندها به دنبال تهیهکنندگان و فیلمسازان فیلمهای کودک و نوجوان باشند، این سازندگان فیلمها هستند که دنبال پخشکنندهها هستند و در عمل اتفاق بزرگی برای اکران اینگونه فیلمها شکل نگرفته است.»
اکران آنلاین رنسانس پخش فیلم
نبیزاده در پاسخ به این پرسش که اکران آنلاین تا چه میزان میتواند در شرایط دشوار کنونی و تعطیلی سینماها راهگشا باشد، میگوید: «اکران آنلاین یک رنسانس در مقوله پخش فیلم در سراسر دنیاست، چون تحول دیجیتال در حال تغییر ساختارهای اکران و تماشای فیلم در سراسر دنیاست. اکران آنلاین در واقع امکانی است که دیر یا زود باید اتفاق میافتاد و سینماگران باید به آن روی میآوردند. شاید بیماری کرونا به این مسئله فقط سرعت بخشید، وگرنه شکلگرفتن آن با توجه به گسترش فضاهای ارتباطی در اینترنت اجتنابناپذیر بود.» او ادامه میدهد: «البته این ماجرای اکران آنلاین نیاز به آزمونوخطا دارد و مقداری عجولانه است که بخواهیم خیلی سریع فیلمها را روانه اکران آنلاین کنیم؛ آن هم فیلمهای کودکونوجوان که همیشه ریسکی با خودشان دارند. تا جایی که من خبر دارم، اکرانهای آنلاین هم آنچنان توفیقی نداشتند، چراکه بستر تبلیغی و زیرساختی آن فراهم نیست و تنها بهعنوان مسکن در دوران کرونا به سراغش رفتیم. بحثی که درباره فیلم ما در حال شکلگرفتن است، تعامل با آموزشوپرورش است. بههرحال، آموزش بچهها هم به سمت مجازیشدن رفته و شاید از طریق این مسیر بتوانیم فیلم را برای بچهها اکران کنیم.»
سینما میتواند نجاتبخش باشد
این کارگردان جوان در بخش دیگری از صحبتهایش از انگیزهاش برای کار در سینمای کودک آنهم در شرایط اقتصادی میگوید: «بهشدت دوست دارم برای قشر کودک و نوجوان فیلم بسازم. از منظر من سینما درحال حاضر بهنوعی التیام برای این گروه سنی است و لازمه زندگی کودکان ایران است. شرایط بحرانی اقتصادی در کشور باعث غافل شدن بزرگترها از بچهها شده و خانوادهها به دلیل شرایط پیچیده زندگی بیشتر دغدغه نان دارند و مسائل عاطفی، فرهنگی و تربیتی بچهها خیلی مورد توجه قرار نمیگیرد. بچهها در این شرایط سخت بهواقع کودکی را تجربه نمیکنند و با تجربیات مختلف زیستن روبهرو نمیشوند. در یک چشمبههمزدن، یک کودک هشتساله به یک جوان بیستساله تبدیل میشود؛ آن هم در شرایطی که بسیاری از تجربیات لازم زیست یک کودک و نوجوان را پشت سر نگذاشته است. از این منظر سینما تا حدودی میتواند نجاتبخش باشد و جای خالی بسیاری از تجربیات را پر کند.»
استراتژِی سینمای کودک باید متناسب با نیازهای روز تغییر کند
نبیزاده درباره سینمای کودک امروز و تصویری که باید از رؤیاها و ذهنیت کودکان امروزی ارائه کند، میگوید: «با احترام به فیلمسازان بزرگی که در دو سه دهه پیش فیلمهای کودک و نوجوان میساختند، واقعیت این است که فضای فیلمهای ساختهشده در دهههای گذشته ایران بهخصوص دهه شصت و هفتاد برای امروز دیگر کارکردی ندارد. یعنی ما نمیتوانیم با ذهنیتی که در آن سالها نسبت به کودکان وجود داشت، در حال حاضر فیلم بسازیم. دنیای جدید نیازها، آرزوها و رؤیاهای جدیدی را برای بچهها ساخته و ذهنیت کودک امروزی با کودک دهه شصت بسیار متفاوت است. از منظر من، سینمای کودک هرچه بیشتر باید به سمت واقعیتها پیش برود و مباحثی مانند روانشناسی کودکان باید در اولویتِ کارکردن قرار بگیرد.» او در ادامه از افرادی میگوید که با تفکری قدیمی و نخنماشده مانع ورود جوانان و ایدههای تازه به سینمای کودک میشوند: «یک تفکر نخنما شده همیشه در حال تزریق ایدههای قدیمی به سینمای کودک و سینمای اجتماعی ماست. ما با افرادی روبهرو هستیم که سالهاست، نقشهای کلیدی در ارتباط با سینمای کودک دارند. افرادی پابهسنگذاشته که هم در شورای بازخوانی هستند، هم داور جشنواره، هم تهیهکننده و فیلمساز سینمای کودک و درعینحال درگیر پروژههای شخصی خودشاناند. متأسفانه این افراد با حضور در شوراهای مهم تصمیمساز با ذهنیت قدیمی و کلیشهشده برای ورود جوانان فیلمسازِ باانگیره مشکل ایجاد میکنند و جوانهای فیلمساز خیلی سخت میتوانند از این هفتخان تأیید و کارشناسی که بیشتر سلیقهای است عبور کنند.»
اکران آنلاین راه ورود تفکرهای تازه به سینمای کودک است
کارگردان «اقیانوس پشت پنجره» درباره شرایط جشنواره پیش رو و شرایط اکران آنلاین در آن میگوید: «از منظر من، برگزاری جشنواره کودک و نوجوان به هر نحوی لازمه این سینماست. حتی در شرایط دشوار مثل دوران کرونا هم باید به هر طریقی هویت سینمای کودک و نوجوان را حفظ کرد. اما برگزاری آنلاین جشنواره فراتر از اینکه به دلیل شرایط کرونا شکل گرفته باشد، در اصل یک نیاز روز است. ما با برگزاری آنلاین پا در مسیری تازه گذاشتیم که دیر یا زود باید سراغ آن میرفتیم و در سالهای آینده خواهناخواه سینمای آنلاین نقش تعیینکننده در پخش فیلم خواهد داشت و تجربه کنونی میتواند برای سالهای آینده راهگشا باشد. به نظرم باید شجاعانه تصمیم گرفته شود که جشنواره بهصورت کامل آنلاین برگزار شود و همان مقدار برگزاری حضوری هم کاری را پیش نمیبرد و ممکن است اصلا در این شرایط خطرناک آسیبزا هم باشد، گذشته از این اکران آنلاین خودش میتواند تحولی ایجاد کند تا آرامآرام مسیر برای ورود تفکرهای تازه فراهم شود.»
