الناز رجبیان، مدیر گالری «اکنون» که در حال برگزاری حراج سالانه این گالری با نام «سیل» است، درباره ایده کلی برگزاری حراج آثار هنری میگوید: «حراج پایان سال کاری است که اکثر گالریها در ایران آن را انجام میدهند؛ به این عنوان که کارهای هنرمندانی که آثارشان در آن سال کاری در گالری به نمایش درآمده باشد و به فروش نرفته است، گردآوی و ارائه میشود. نکته مهم در بحث فروش اما به قیمتهای آثار برمیگردد که معمولا قیمتهای مناسبی دارند.» او ادامه میدهد: «نمایشگاه فروش ما همزمان با ششمین سالگرد تأسیس گالری اکنون در حال برگزاری است. ابتدا قصد داشتیم عنوان نمایشگاه را حراج آثار کوچک بگذاریم؛ به این دلیل که ابعاد کارها کوچک بود و با قیمت مناسبی قرار بود به فروش برسد؛ اما بعد از آن به عنوان «سیل» تغییر پیدا کرد که در زبان انگلیسی به معنای فروش است و در زبان فارسی شاید اشارهای به بردهشدن آثار با سیل خریداران معنا پیدا کند.»
رجبیان به نحوه انتخاب هنرمندان این نمایشگاه هم اشاره میکند: «برای این نمایشگاه فراخوانی در کار نبود و هنرمندان بر مبنای دیدگاه گالری انتخاب میشدند و شامل هنرمندانی میشد که در سال گذشته با ما همکاری کرده بودند و آثارشان از پتانسیل خوبی برای حضور و فروش در نمایشگاه برخوردار بود. براساس این پارامترها هنرمندانی به این نمایشگاه دعوت شدند.»او از کنسلشدن حراج سال گذشته به دلیل شیوع ویروس کرونا هم میگوید: «متأسفانه سال گذشته به دلیل شیوع ویروس کرونا امکان برگزاری نمایشگاه حراج پایان سال فراهم نشد و گالری تنها حراج آنلاین را از طریق کانال تلگرام و نسخه پیدیاف معرفی آثار که در اختیار مخاطبان و خریدارن قرار گرفته بود برگزار کرد. اما خوشبختانه امسال موفق شدیم با حمایت تورویژن تور مجازی در گالری داشته باشیم به این صورت که بر روی هر اثری که کلیک شود، مشخصات اثر و لینک مستقیم خرید آن برای خریداری میآید.» رجبیان معتقد است مسئله فروش آثار هنری در گالریها پیچیدگیهایی دارد که با همهگیری کرونا وضعیت بغرنجتر هم شده است: «بهطور کلی فروش، مسئله دشواری است و گالریها در تمام سال با آن درگیر هستند و این شرایط در دوران کرونا پیچیدهتر از قبل هم شد. با این حال تلاش ما در گالری «اکنون» بر این مبنا بود که در زمینه فروش گامهایی را برداریم و سال گذشته با وجود اینکه سال اولی بود، حراج آنلاین را برگزار میکردیم اما فروش بدی نداشتیم. خوشبختانه امسال در حراج پایان سال به نسبت سال کاری گذشته وضعیت فروش به مراتب بهتر شده است. دلیل این فروش بیشتر هم به ارائه تعداد زیادی آثار خوب و در عین حال با قیمت مناسب در قالب یک مجموعه برای خریداران است.»
در فروش سالانه به دنبال اهداف بلندمدت هستیم
ساناز اسلامی، مدیر گالری «تام» درباره ایده برگزاری نمایشگاه سالانه فروش میگوید: «با توجه به اینکه سال گذشته سال خوبی برای هنرمندان و گالریها از منظر ارائه و فروش آثار نبود و همچنین تعداد مخاطبان گالریها کمتر شده بود و طبیعتا بازدید از آثار هم کاهش پیدا کرده بود، تصمیم گرفتیم که آخر سال را با کاری به اتمام برسانیم که برای همه ما امید و انگیزه به همراه داشته باشد. بر همین مبنا کارهایی به گالری ارسال شد و در طی یک پروسه داوران از بین آثار رسیده تعدادی را انتخاب کردند و فروش آخر سال هم به صورت فیزیکی و هم به صورت مجازی برگزاری شد.» او ادامه میدهد: «فروش سالانه در اصل بهانهای برای آشنایی بیشتر با هنرمندان جدید و معرفی آنها به مخاطبان است. طبیعتا در پی آن یک اتفاق اقتصادی هم برای آرتیستها و برای گالریداران شکل میگیرد اما آن چیزی که در نهایت اهمیت دارد پویایی و حرکت در مسیر ارتباط مداوم میان هنرمندان، گالریداران، مخاطبان و خریداران است. کما اینکه بیشترهنرمندان این فروش جوانان فارغ التحصیل هنر هستند و این خود باعث شناخت تعداد بیشتری از آرتیستها برای فعالیتهای بعدی گالری است.»
اسلامی به تجربه فروش آنلاین سال گذشته هم اشاره میکند: «سال گذشته برنامهای با عنوان حراج نیممیلیونی برگزار کردیم که درواقع در سال اول کاری ما برگزار میشد؛ هرچند که برنامه مصادف با ابتدای کرونا شد و بازدید حضوری امکانپذیر نشد، اما رویداد به صورت آنلاین و از طریق اینستاگرام و تهیه فایل آثار پیش رفت و در کل تجربه خوبی برای ما بود.»
مدیر گالری «تام» درباره پروسه انتخاب آثار حاضر در فروش سالانه میگوید: «داوران ما آقایان یعقوب عمامهپیچ، رضا دوست و احسان روح الامین بودند که آثار را برای حضور در نمایشگاه بررسی کردند. تعداد زیادی ایمیل برای گالری رسید و تعداد زیادی اثر بود که باید بررسی میشد و از بین آنها تعدادی از آنها برای نمایش انتخاب شد. در راستای بحث قیمتگذاری هم از کارشناسی برای این امر کمک گرفتیم. مسیر به این صورت بود که آرتیستها سابقه نمایش اثرشان را برای ما ارسال میکردند و بعد از بررسی سابقه و همچنین با توجه به شرایطی که خود اثر از لحاظ اجرا، تکنیک، اندازه و کیفیت داشت، مسئله قیمتگذاری توسط کارشناس انجام میشد.»
اسلامی درباره کمکفروش سالانه آخر سال به اقتصاد گالریها میگوید: «در این مسئله ما بیشتر تأثیر بلندمدت مدنظرمان است؛ به این لحاظ که هنرمندانی را شناسایی میکنیم و همچنین ارتباط میان هنرمندان و خریداران با گالری را بهبود ببخشیم. اگر بخواهیم صرفا از جنبه اقتصادی به مسئله فروش آخر سال نگاه کنیم، شاید زحمت این کار از نفع مالی آن بیشتر باشد.» او میافزاید: «این مسئله در زمینه فروش آنلاین هم وجود دارد. فروش آنلاین در مقاطعی خوب و رضایت بخش است، اما در همین زمینه هم صرفا تکیه به مسئله فروش خیلی نمیتواند در بلندمدت کارایی داشته باشد و باید جنبههای دیگر مسئله یعنی جذب مخاطب و ارائه یک کار حرفهای هم مدنظر قرار بگیرد و اگر با این پارامترها سراغ این مسئله برویم به نظر موفقیتآمیز بوده است. به نظرم در کل چرخه هنرمند/گالری/خریدار در اصفهان در حال شکلگیری است و با اتفاقاتی که در حال رقمخوردن است، میتوان وضعیت خوبی را برای این مسئله در آینده متصور بود.»
حراجهای آخر سال فاقد هارمونی است
علی استدلال، مدیر گالری نگرش از جنبهای دیگر به مسئله حراج و فروش آخر سال نگاه میکند. او سیستمهای حراج آخر سال را فاقد هارمونی خاصی در انتخاب آثار و بیشتر برای فروش بیشتر بر مبنای گردش مالی در شب سال جدید میداند: «سیستم حراجهایی که معمولا در گالریهای خصوصی برگزار میشود، به این صورت است که گالریها آثار هنرمندانی که در طول سال نمایشگاه داشتهاند را جمع آوری میکنند. حالا یا در نمایشگاه آرتیست آن اثر فروش نرفته یا اینکه خود گالری خریداری کرده است تا در حراج آخر سال به فروش برساند. خیلی از مواقع هم این اتفاق نمیافتد و گالریها آثاری را از هنرمندانی که لزوما با آنها کار نکردهاند جمع آوری میکنند و به عنوان حراج آخر سال به نمایش میگذارند. هدف گالریها به نوعی استفاده از شب سال جدید است تا با چرخه مالی بیشتر آن موقع از سال تعداد بیشتر آثار را به فروش برسانند.» استدلال میافزاید: «رویکرد ما در گالری نگرش از همان ابتدا بر این معیار بوده است که حتما محتوا و هارمونی را در نمایشگاه مدنظر قرار دهیم و از آن جایی که معمولا نمایشگاههای آخر سال بدون محتوای خاص و دور از یک هارمونی مشخص برگزار میشوند و آثار مختلفی در مدیومهای مختلف و بدون اینکه آثار از لحاظ تکنیکال و محتوایی ارتباطی با هم داشته باشند در کنار هم قرار میگیرند، از برگزاری آن در گالری نگرش اجتناب کردهایم.»
فروش آثار در اصفهان در محافل خصوصی انجام میشود
او در پاسخ به این پرسش که آیا فروش آخر سال میتواند به اقتصاد گالریها آن هم در شرایط ویژه کرونا کمک کند یا خیر میگوید: «در حالت کلی برگزاری هر رویدادی بهتر از برگزارنشدن آن است. مسئله اینجاست که فروش آثار هنری در اصفهان بیشتر در محافل خصوصی شکل میگیرد و بر اساس آشنایی گالریدار ها با خریداران انجام میشود و به ندرت از طریق بازدیدهای عمومی و مخاطبان گذری رخ میدهد؛ مگر در شرایط توریستی که توریستها به گالریها بروند و آثار را خریداری کنند. به نظر میرسد توریستها میتوانند گزینه ایدئالی برای حراجهای آخر سال اصفهان باشند که البته با وضعیت کرونا این گزینه هم ظاهرا تا اطلاع ثانوی خارج از دسترس خواهد بود.» استدلال درباره سیستم قیمتگذاری آثار در اصفهان هم میگوید: «قیمتگذاری آثار هنری در اصفهان در تعاملی بین هنرمند و مدیران گالری شکل میگیرد و آن هم براین اساس است که هر گالری یک جامعه هدفی دارد که اگر قرار است آثار را برای فروش بگذارد با توجه به آن جامعه هدف قیمتگذاری را نهایی میکند. مضاف بر اینکه سابقه خود گالری هم در این زمینه مهم است که گالری در چه زمینهای فعالیت میکند و بر کدامیک از گونههای هنرهای تجسمی متمرکز است و بر این اساس هم مسئله قیمتگذاری آثار هنری را پیش میبرد. مطرح بودن هنرمند و امضای او، زمان خلق اثر و همچنین تکنیک اثر میتواند پارامترهای دیگر برای قیمتگذاری باشد.»
