نخستین سمپوزیوم بینالمللی مجسمهسازی در اصفهان با حضور ۱۴ هنرمند برجسته مجسمهسازی داخلی و ۱۰ هنرمند از کشورهای خارجی برگزار شد.
بررسیها نشان میدهد برگزاری اکسپوها و حراجیهای هنری نقش مؤثری در حمایت از اقتصاد هنر ایفا میکنند؛ اقتصادی که در دنیای معاصر بهعنوان یک شغل و درآمد برای هنرمند به شمار میآید؛ چراکه اگر هنرمندانی که در عرصه هنرهای تجسمی فعالیت میکنند قادر به فروش آثارشان نباشند و نتوانند از این راه کسب درآمد کنند، ناچار به ترک این عرصه خواهند بود. در همین راستا اولین حراج اصفهان روز جمعه گذشته برگزار شد؛ حراجی که برگزارکنندگان آن را اقدامی در خصوص حمایت از هنرمندان معاصر قلمداد میکنند. ناصر یارمحمدیان، مدیر گروه اقتصاد شهری دانشگاه هنر اصفهان، در گفتوگو با «اصفهانزیبا» به ارزیابی اولین حراج اصفهان پرداخته است.
چکش حراج آثار هنری در اصفهان به صدا درآمد! تنها یک هفته پس از پایان یافتن پانزدهمین دوره حراج تهران، این رویداد برای اولین بار در هتل عباسی اصفهان نیز برگزار شد. جمعه24دی بود که پانزدهمین دوره حراج تهران آغاز به کار کرد و در مجموع با فروش ۱۵۸ میلیارد و ۸۹۰ میلیون تومان به کار خود خاتمه داد. به فاصله چند روز بعد، یعنی در روزهای چهارشنبه و پنجشنبه، 29 و 30 دی حراج اصفهان نیز با نمایش آثار در سالن فیروزه هتل عباسی آغاز به کار کرد و عصر جمعه، یکم بهمن، ساعت 16 با به مزایده گذاشتن آثار به کار خود پایان داد.
نخستین حراج آثار هنری کلاسیک در اصفهان جمعه یکم بهمن ماه در سالن هتل عباسی با فروش 22 میلیارد و 850 میلیون تومان و 41 اثر از 59 اثر حاضر برگزار شد. این فروش ۷۳ درصد ارزش آثار و ۷۰ درصد تعداد آثار بود. قبل از برگزاری حراج که به همت خانه حراج رخ ست وابسته به موسسه فرهنگی هنری روشن خانه مشق هنر و گروه هنری زهرا شیخ برگزار شد، نمایشگاهی طی دو روز در هتل عباسی برگزار شد که طی آن آثار در رشته های خوشنویسی، نقاشی و نگار گری، احجام فلزی، سفالی و زربافت به نمایش گذاشته شد.
در نشر آثار هنری، صرف نظر از اینکه از چه روشی برای نشر استفاده شده باشد، با یکسری الزامات قانونی مواجه هستیم که تخلف از آنها با ضمانتهای اجرایی در قانون مواجه است. این نشر اگر در چهارچوب سازمانهای انتشاراتی دارای مجوز یا فاقد مجوز باشد تفاوتی نمیکند. زیرا قانونگذار در این مورد فرقی بین ناشران رسمی و غیررسمی نگذاشته است. این ناشران میتوانند اشخاص حقیقی یا حقوقی باشند.
هموگان یا اعتدالین به لحظهای گفته میشود که خورشید از صفحه استوای سماوی میگذرد و این پدیده در هرسال خورشیدی دو بار رخ میدهد، یکی اعتدال بهاری شمالی تقریباً در آغاز فروردینماه و دیگر اعتدال پاییزی جنوبی که تقریباً اول مهرماه رخ میدهد؛ اما هموگان در گالری اکنون نامی است که سمیه پناهی برای نمایشگاه نقاشی خود انتخاب کرده است.
میدانیم و سابق بر این نیز عنوان کردهایم که آثار هنری فقط به شرطی که برای اولین بار در ایران به ثبت رسیده یا منتشر شده باشند از حمایتهای قانونی مربوط به «حقوق مادی» بهرهمند میگردند و آثار هنری که برای اولین بار در خارج از کشور به ثبت رسیده باشند، چنین حمایتی در ایران نخواهند داشت. اما در مطلبی که اکنون مقابل شماست میخواهیم به این مسئله نگاه کنیم که صرف نظر از حمایتهای معطوف به حقوق مادی در قانون به نفع آثاری که در ایران ثبت و نشر شدهاند، وضعیت نوع دیگری از حمایت یعنی حمایت از «حقوق معنوی» آثار هنری که در خارج از کشور خلق یا نشر شدهاند چگونه خواهد بود؟
بررسی زمان در انتقال حقوق مادی آثار هنری بدیهی بوده و اصل نیز بر این است که تمامی حقوق مادی و معنوی یک اثر هنری متعلق به پدیدآورنده یا در صورت سفارشی بودن اثر بخشهای مادی مربوط به سفارشدهنده باشد. علاوه بر این میدانیم که طبق ماده چهارم قانون حمایت از حقوق مؤلفان، مصنفان و هنرمندان مصوب سال چهل و هشت خورشیدی، حقوق معنوی پدیدآورنده محدود به زمان و مکان نبوده و غیر قابل انتقال است. با این وصف، بر اساسی ادامه میدهیم که طبق آن، صحبت از حقوق معنوی موضوعیت نداشته و تنها حقوق مادی مربوط به آثار هنری، نحوه انتقال، مدت زمان و افراد مستحق دریافت آن را بررسی خواهیم کرد.
در بررسی حقوقی آثار هنری، از آنجایی که اصلیترین محور بررسی، اصالت و متکی به ابتکاربودن اثر است، معمولا نمیتوانیم محلی برای آثار رونوشت یا کپی داشته باشیم. با این حال، برخی از آثار هنری وقتی قرار باشد از آثار فولکلور الهام یا اقتباس بگیرند، تحت شرایطی در قانون به عنوان اثر اصیل شناخته میشوند. این مسئله از دو زاویه قابل نگرش است. ابتدا به این شکل که هر اثری حتی اگر مقتبس از آثار دیگر باشد دارای حقوق مخصوص خود نیز هست و از طرف دیگر هر اثر هنری وقتی به شکل نویی باز آفرینی میگردد، در ابتکارات به کار رفته در خود مستقل محسوب شده و دارای حقوق مختص خود قلمداد میشود.
با نزدیکشدن به پایان سال گالریها برنامهای را با عنوان فروش آخر سال تدارک میبینند. برنامهای که در آن جمعآوری آثار تجسمی آرتیستهای مختلف در مدیومهای گوناگون، قدرت خرید مخاطبان و خریداران را افزایش میدهند. قیمتهای مناسبتر آثار مسئله مهم دیگری است که بسیاری را به حضور در این فروشهای سالیانه ترغیب میکند. در اصفهان نیز دو گالری اکنون و تام در حال برگزاری رویداد فروش آخر سال هستند. برای باخبر شدن از جزئیات فروش سالانه این دو گالری با الناز رجبیان، مدیر گالری اکنون و همچنین ساناز اسلامی، مدیر گالری تام گفتوگو کردیم. همچنین علی استدلال، مدیر گالری نگرش در گفتوگو با ما از زاویهای دیگر به تحلیل حراج پایان سال یا نمایشگاه فروش آخر سال پرداخته است.
دومین رویداد پروژه تجربی چگالش با عنوان «رستخیز» توسط گالری نگرش و با همکاری سازمان فرهنگی اجتماعی ورزشی شهرداری اصفهان تا پایان سال در گالری نگرش در حال برگزاری است. این رویداد تجربی از ترکیب چند مدیوم چیدمان، ادبیات و موسیقی شکل گرفته است. پیش از این و در اسفندماه سال ۹۸ رویداد اول این پروژه تجربی «پس از هبوط» از ترکیب دو مدیوم ادبیات (شعر) و موسیقی در گالری نگرش برگزار شده بود. اصل پروژه چگالش بر مبنای یک جمله است و به نوعی این جمله استیتمنت کلی پروژه به حساب میآید: چگالش پروژهای است که چگونگی بروز یک انتزاع مشخص در مدیومهای مختلف هنری را مورد تجربه و آزمون قرار میدهد. برای اطلاع از جزئیات این رویداد با علی استدلال از طراحان پروژه چگالش، عاطفه قوانیفرد عکاس و هنرمند چیدمان و علی عقیلی آهنگساز این پروژه گفتوگو کردیم.
«نمایشگاه “شما خود محصول هستید” به کیوریتوری “عاطفه مهدیانی” در گالری “تام” اصفهان، دربرگیرنده مجموعه محدودی از آثار ویدئو و چیدمان “الیکا زارعی” است. زارعی در این نمایشگاه در دو مدیوم به ارائه چند اثر انتقادی پرداخته است. قبل از هر چیز توجه به این مسئله حائز اهمیت است که فارغ از حصول موفقیت در بیان هنری، مسائل زیباییشناسانه یا اندیشه موردنظر برگزارکنندگان، فینفسه حضور کیوریتور در کنار هنرمند برای برگزاری چنین نمایشگاههایی مسئلهای قابل توجه و تأمل است. بنابراین میتوان این نمایشگاه را از دو منظر “محتوا”ی تولید شده توسط هنرمند و مسئله “سازماندهی” توسط کیوریتور بررسی کرد.»