نشست دوم وبینار نقد و بررسی سند همکاری 25ساله ایران و چین برگزار شد. در این وبینار برخی از استادان دانشگاه اصفهان به تحلیل مقایسهای ورود سرمایههای چینی و سـرمایههای سایر کشورها از منظر اثربخشی رشد اقتصادی در ایران پرداختند. قرارداد
علیمراد شریفی، استاد دانشگاه اصفهان، در این وبینار اظهار کرد: چین سابقه 60ساله در ورود به بازار کشورهای مختلف و وامدهی به کشورها دارد.
درواقع دولت چین قصد دارد این مسیر را در بیشتر نقاط دنیا ادامه دهــــــد و در این مسیـــــــر در حال تقویــــــت زیرساختهاست.
شریفی گفت: بدهی کشورها به چین زیاد است و در بین کشورها جیبوتی اولین کشوری است که تولید ناخالص داخلی کشورش را به چین مقروض است.
بانک جهانی؛ رقیب اصلی چین
او تصریح کرد: ، آمریکا رقیب اصلی چین در وامدهی نیست؛ بلکه بانک جهانی رقیب اصلی چین به شمار میرود.
این استاد دانشگاه اصفهان بیان کرد: به موازاتی که بیثباتی اقتصادی در کشور بدهکار افزایش پیدا کند، میزان مشارکت چین در آن کشورها کمتر میشود.
او خاطرنشــــــان کرد: در 30درصــــــد قراردادهایی که بانکهای چینی وضع میکنند،
کشورهای بدهکار موظف هستند یک حساب سپرده در خارج از مرزهای جغرافیایی باز کنند و درآمد حاصل از پروژه را به آن حساب بانکی واریز کنند.
در این صورت، درآمدهای حاصل از پروژه در خارج از کنترل کشور بدهکار خواهد بود.
شریفی عنوان کرد: اگر بانکهای چینی احساس کنند که دولت بدهکار توانایی ندارد بدهی خود را بازپرداخت کند، چین میتواند کل قرارداد را کنسل کند.
بهعنوانمثال، اگر دولت ایران ناتوان در پرداخت بدهی باشد، بر اساس آن، دولت چین یکطرفه میتواند روابط دیپلماتیک خود را قطع کند.
این استاد دانشگاه اصفهان تصریح کرد: قراردادهایی که چین با سایر کشورها وضع میکند، بندهای محرمانه دارد؛
درواقع بندهای محرمانه در مفاد قراردادهای بانکهای چینی وجود دارد. ضمن اینکه چین تمایل ندارد با بخش خصوصی سایر کشورها وارد مذاکره شود،
بلکه صرفا وامها را به دولتها پرداخت میکند.
سبد دیپلماسی ایران بزرگتر شود
در ادامه مهدی خورسند، کارشناس مسائل چین و اوراسیا گفت: چین در کشورهای درحالتوسعه و توسعهنیافته سرمایهگذاری میکند؛
چون این کشورها از منابع طبیعی زیادی برخوردارند و سرزمینهای خوبی برای ایجاد زیرساخت و توسعه زیرساخت هستند.
خورسند تصریح کرد: گردشگری و حملونقل موتور محرک اقتصاد هستند و ایران برای توسعه این زیرساختها نیاز دارد که با سایر کشورها ارتباط برقرار کند.
این کارشناس مسائل چین و اوراسیا عنوان کرد: ایران در هیچ پیمان منطقهای نقش پررنگی ندارد.
البته که نباید ایران بدون حسابوکتاب به آغوش شرق برود؛ ولی باید بین نگاه بین شرق و غرب تعادل ایجاد کند.
خورسند اذعان کرد: ایران باید با تمامی کشورهایی که قدرت اقتصادی دارند تعامل کند و در این راستا نباید تمامی تخممرغها را در سبد غرب بگذارد،
بلکه باید سبد دیپلماسی و سبد اقتصادی و تجارت بینالملل را بزرگتر کند؛ ولی این نکته هم دارای اهمیت است که این قراردادها باید شفاف شوند.
اقتدار سیاسی با پیمانهای اقتصادی همراه باشد
کمیل طیبی، عضو هیئتعلمی دانشکده اقتصاد دانشگاه اصفهان نیز در ادامه بیان کرد:
قرارداد ایران و چین باید منجر به شکوفایی اقتصادی و تجاری شود و رشد اقتصادی و اشتغال را به ارمغان آورد،
ولی این پیمانهای اقتصادی نیاز دارد که اقتدار سیاسی پشتش باشد. طیبی بیان کرد: دولت چین بزرگ و به دنبال کسب منافع و اعمال قدرت است؛
بنابراین درخصوص این قرارداد 25 ساله پرسشهایی مطرح است، ازجمله اینکه آیا این قرارداد منجر میشود تعداد پیمانهای تجاری کشور ایران افزایش پیدا کند؟
چه الگویی از گسترش روابط ایران و چین باید مبنا قرار گیرد؟ او افزود: آیا مذاکرات بر مبنای فرایند الگوی جدید تجاری است؟
آیا هدف مبادله فناوری و منابع سرمایهگذاری و مبادله مدیریتهاست که منجر به تأثیرگذاری روی ظرفیتهای اقتصادی دو کشور باشد؟
و آیا در قبال این قرارداد قراراست سرمایهگذاری مشترک خارجی صورت بگیرد؟
اگر قرار است سرمایهگذاری از سوی چین انجام شود، این سرمایهگذاری تا چه اندازه میتواند روی بنگاههای اقتصادی تأثیرگذار باشد؟
این استاد دانشگاه عنوان کرد: در یکی از بندهای این قرارداد به تسهیل همکاریهای بانکی و همکاری در توسعه مناطق آزاد تجاری اشاره شده است.
اما آیا در این راستا روابط بانکی به سمتوسوی همکاری بانکهایی میرود که به درخواست دولت چین در کشور ثالث باید انجام شود
و شرایط استثمارگونهای را به ایران تحمیل میکند؟
طیبی گفت: پرسش دیگر این است که سرمایهگذاری چین در پالایشگاههـــــا، شرکـــــتهای پتروشیمی و منطقه چابهار
آیا سرمایهگذاری مستقیم خارجی است یا سرمایهگذاری غیرمستقیم؟
او تأکید کرد: تا زمانی که تجارت بین بخشی باشد، این مبادلات به نفع ما نخواهد بود. پس الگوی مناسبی نیست که ایران به سمت تجارت بین بخشی حرکت کند.
عضو هیئتعلمی دانشکده اقتصاد دانشگاه اصفهان اذعان کرد: اگر به سمت تخصصیکردن تجارت حرکت کنیم، این مبادلات میتواند دارای نتیجه باشد.
درواقع باید بر اساس مزیت کشورها و بر اساس مبادله فناوری این مبادلات انجام شود.
او افزود: داشتن الگوی تجاری در این قراردادها دارای اهمیت است و باید مبتنی بر الگوی نوین تجاری باشد تا به نفع صنایع داخلی ایران منتهی شود.
نیاز چین به موادغذایی در آینده
مرتضی سامتی، عضو هیئتعلمی دانشکده اقتصاد دانشگاه اصفهان نیز اظهار کرد: مهمترین عامل توسعهیافتگی چین، جمعیتی است که آموزشدیده و ماهر در سطوح مهندسی و کشاورزی هستند. سامتی بیان کرد: این پرسش مطرح است که شرایط درون کشور، ایران را به کجا رسانده و نقاط ضعف ایران چیست که این تفاهمنامه را با تمامی ابعاد نامشخص و ابهام آمیزش میپذیرد؟ او گفت: ایران هم بهترین سرمایهگذاریها را در دانشگاهها کرده و از نیروی انسانی متخصص برخوردار است و بهترین نیروهای آموزشدیدهاش با عنوان فرار مغزها از کشور مهاجرت کردهاند. سامتی خاطرنشان کرد: کشور چین در آینده بهشدت به موادغذایی نیازمند است. به خاطر همین به دنبال این است که به زمین سایر کشورها دسترسی پیدا کند. این استاد دانشگاه تأکیــــــد کرد: این پرسشها مطرح است که نهادهایی که در قالب نظام تصمیمگیری عمل میکنند مشکلشان چیست و چرا این قرارداد را پذیرفتند؟
